در نبود اینترنت و ناپایداری در شبکه ملی، فروش آنلاین به مشکل برخورده است. برخی از فروشگاه‌هایی که صاحب کسب‌وکار آنلاین هم هستند از کاهش شدید فروش اینترنتی خود می‌گویند. همچنین کمبود پیک موتوری در برخی ساعات، در کاهش فروش تاثیر داشته است.

قطع اینترنت در روزهای گذشته فروش اینترنتی را تا حد زیادی کاهش داده است و فروشندگان معتقدند عدم اطمینان مردم به رسیدن بسته‌‌‌ها و اختلال در شبکه ملی عملا فروش آنلاین آنها را فلج کرده است. ماجرایی که هر چند آغاز آن مشخص است، اما حالا بر اساس خبرها نقطه پایانی را نمی‌توان برای آن متصور بود.

عدم دسترسی
روز پنج‌شنبه 18 دی ماه بود که اینترنت در ایران به خاموشی فرو رفت و هنوز مشخص نیست که چه زمانی مجددا ایران آنلاین می‌شود. در روز اول، شبکه بین‌الملل و ملی از دسترس خارج شد و مردم در ساعت‌‌‌های اولیه حتی نمی‌توانستند از پلتفرم‌‌‌های بانکی، خرید آنلاین یا تاکسی‌‌‌های اینترنتی استفاده کنند. همچنین پس از آنکه این اپلیکیشن‌‌‌ها در دسترس قرار گرفتند در روزهای ابتدایی به دلیل اختلال در دریافت پیامک امکان ورود کاربران جدید به این سرویس‌‌‌ها وجود نداشت.

اکنون نیز با وجود اینکه استفاده از اپلیکیشن‌‌‌ها و پلتفرم‌‌‌های داخلی بار دیگر در دسترس کاربران قرار گرفته و اختلال‌‌‌های دریافت پیامک کسب‌وکارها کاهش یافته است، فروشندگان از افت شدید فروش اینترنتی خود می‌گویند. این نخستین‌بار نیست که قطعی اینترنت، بخش اقتصاد دیجیتال را مورد هدف قرار داده است و این ماجرا پیش‌تر نیز تکرار شده بود. اما داستان این‌بار به دلیل اینکه در روزهای ابتدایی ارسال پیامک‌‌‌ها نیز قطع شد، سختی کار را دوچندان کرد.

موضوع دیگر در این مورد به ضررهای مستقیم ناشی از اختلال در تراکنش‌‌‌های مالی به‌‌‌دلیل قطع اینترنت یا اختلال در آن مربوط می‌شود که افت شدید درآمد کسب‌وکارها را به دنبال دارد. بر اساس نظرسنجی‌‌‌های انجام ‌‌‌شده، حدود نیمی از کسب‌‌‌وکارها بیش از ۵۰درصد از درآمد خود را در هنگام محدودیت اینترنت در سال ۱۴۰۱ از دست داده‌‌‌اند. در حال حاضر نیز با قطع کامل ارتباطات و اینترنت تعداد تراکنش‌‌‌ها ۸۰ درصد با کاهش مواجه شده است.

یک فروشنده موبایل در این باره به «دنیای اقتصاد» می‌گوید: «فروش اینترنتی ما از روزی 50 عدد به 2 عدد کاهش یافته است.» او از عدم اطمینان کاربران نسبت به خرید اینترنتی در پی قطع اینترنت می‌گوید؛ اینکه قطع اینترنت باعث شده است مردم نسبت به دریافت بسته‌‌‌های خود تردید داشته باشند و از همین رو عطای خرید اینترنتی را در شرایط فعلی به لقای آن ببخشند.

یک فروشنده لپ‌‌‌تاپ نیز از کاهش 70 درصدی فروش اینترنتی خود می‌گوید. او عنوان می‌‌‌کند در شرایطی که مردم به گوگل دسترسی ندارند تعداد جست‌وجوها به صفر رسیده است و از همین رو تنها مشتریانی برای آنها باقی مانده‌‌‌اند که می‌‌‌دانند چگونه از طریق دامنه ir به سایت‌‌‌ها و پلتفرم‌‌‌ها دسترسی پیدا کنند. نکته‌‌‌ای که در این میان وجود دارد این است که با توجه به قطعی اینترنت بین‌الملل، اگر شما آدرس سایت مورد نظر را در تاریخچه مرورگر خود نداشته باشید، تا زمانی که املای آدرس آن را درست وارد نکنید، عملا نمی‌توانید آن سایت را پیدا کنید و وارد آن شوید.

البته بازار موبایل، لپ‌‌‌تاپ و کالاهای دیجیتال پیش از این و با افزایش قیمت ارز نیز در رکود قرار داشتند. فعالان این حوزه معتقدند مردم یا قدرت خرید خود را از دست داده‌‌‌اند یا در انتظار ثباتی نسبی هستند تا خرید خود را انجام دهند.

نبود پیک
یکی ‌‌‌دیگر از مشکلاتی که کسب‌وکارها به ویژه سوپرمارکت‌‌‌ها در روزهای ناآرامی با آن مواجه بوده‌‌‌اند، نبود پیک است. بررسی‌‌‌ها نشان می‌دهد کاربران در ساعت‌‌‌های ناآرامی با وجود اینکه می‌توانستند ثبت سفارش خود را انجام دهند، کمتر پیکی برای رساندن بسته آنها حاضر بود و در نهایت سفارش لغو می‌شد.

یک فروشنده سوپرمارکت در این باره می‌گوید: «علاوه بر مشکل پیک، کندی اینترنت باعث شده است مردم به رسیدن سفارش‌‌‌های خود اطمینان نداشته باشند و سعی می‌‌‌کنند به صورت تلفنی سفارش خود را انجام دهند. این مشکلات فروش اینترنتی ما را تا حد زیادی کاهش داده و در بعضی روزها به صفر می‌‌‌رساند. البته کاهش قدرت خرید مردم در موج جدید گرانی‌‌‌ها را هم نباید فراموش کرد.»

علاوه بر این، ناآرامی‌‌‌ها و اعتراضات باعث شده است برخی از مغازه‌‌‌های بازار بسته باشند و در شرایطی که فروش اینترنتی تنها فروش آنها محسوب می‌شود، وضعیت اینترنت همه‌‌‌‌‌‌چیز را پیچیده کرده است. یک فروشنده ساعت در بازار تهران عنوان می‌‌‌کند: «ما چند روزی است به‌طور کلی مغازه خود را بسته‌‌‌ایم. فروش اینترنتی هم که یکی در میان است و تا حد زیادی کاهش داشته. فروش هم که داشته باشیم با این قیمت‌‌‌ها و نوسان ارزی که وجود دارد به‌‌‌صرفه نیست. چه کسی قرار است پاسخگوی این همه ضرر ما باشد؟»

اکنون با وجود اینکه فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت اعلام می‌‌‌کند که ترجیح دولت تصمیم‌گیری اخیر در زمینه اختلال دسترسی به اینترنت نیست و وزیر ارتباطات نیز از پیگیری‌‌‌ها در زمینه وصل دوباره اینترنت می‌گوید همچنان افق روشنی در این زمینه وجود ندارد؛ وضعیتی که نه‌‌‌تنها مردم را در تنگنا قرار داده است، بلکه هر روز ضرر و زیان بیشتری برای اقتصاد دیجیتال و کسب‌وکارها به دنبال دارد.

ستار هاشمی اوایل دی ماه اعلام کرده بود محدودسازی و مسدودسازی فضای مجازی باعث شکل‌‌‌گیری یک «بازار مکاره» شده که طبق گزارش‌ها بیش از ۲۰ همت آسیب وارد کرده است؛ لذا منابع مالی قابل‌‌‌توجهی را که می‌توانست صرف توسعه زیرساخت‌‌‌های ارتباطی کشور شود، از مسیر اصلی خارج کرده است. حالا اما سوال اینجاست که این‌بار این 20 همت به چه رقمی خواهد رسید و این بازار مکاره به چه سمتی خواهد رفت؟