در پی سرقت بیش از ۲۰۰ میلیون دلار از یک کیف پول رمزارزی در اوایل ژانویه و تبدیل بخشی از دارایی‌های سرقت‌شده به مونرو (Monero)، یکی از مشهورترین رمزارزهایی که از حریم خصوصی محافظت می‌کند، بار دیگر بحث‌ها درباره نقش این نوع دارایی‌های دیجیتال در جرایم سایبری و آینده حریم خصوصی در اقتصاد غیرمتمرکز شدت گرفته است. این رخداد، به گفته برخی طرفداران مونرو، نشانه‌ای از عملکرد صحیح یک سیستم پول دیجیتال غیرقابل ردیابی است؛ اما برای نهادهای نظارتی و مجریان قانون، زنگ خطری جدی درباره پیچیده‌تر شدن ردیابی جریان‌های مالی غیرقانونی به شمار می‌رود.

به گزارش بلوبرگ، این رمزارز که به یکی از ابزارهای تراکنش در وب تاریک و حملات باج‌افزاری تبدیل شده از یک سو به عنوان ابزاری محبوب برای حفظ حریم خصوصی و بازگشت به ریشه‌های جهان رمزارز شناخته می‌شود و از سوی دیگر چالشی برای نهاد‌های نظارتی و مبارزه با جرایم.

مونرو؛ نماد بازگشت به فلسفه اولیه رمزارزها
با افزایش پذیرش عمومی دارایی‌های دیجیتال و پیشرفت ابزارهای ردیابی تراکنش‌های رمزارزی توسط نهادهای قانونی، رمزارزهای موسوم به «پرایوسی‌کوین» یا رمزارزهای حریم‌خصوصی‌محور دوباره در کانون توجه قرار گرفته‌اند. این رمزارزها با هدف ایجاد پول الکترونیکی غیرمتمرکز و خارج از نظارت دولت‌ها و بانک‌های مرکزی طراحی شده‌اند و به همین دلیل طرفداران پرشوری در میان کاربران باورمند به آزادی و طرفداران حریم خصوصی دارند.

در عین حال، همین ویژگی‌ها باعث شده این دارایی‌ها به ابزار جذابی برای مجرمان سایبری نیز تبدیل شوند. برخی فعالان بازار معتقدند استفاده مجرمان از مونرو نشانه کارآمدی آن به‌عنوان پول دیجیتال غیرقابل ردیابی است؛ هرچند این دیدگاه با انتقادات جدی از سوی نهادهای امنیتی مواجه شده است.

گزارش‌های شرکت‌های تحلیل بلاکچین نشان می‌دهد مونرو با ارزش بازار حدود ۶ میلیارد دلار به یکی از رمزارزهای محبوب در بازارگاه‌های وب تاریک یا دارک‌نت تبدیل شده است؛ پلتفرم‌هایی که در آن‌ها کالاهایی مانند مواد مخدر یا داده‌های سرقتی معامله می‌شود. طبق داده‌ها، تقریبا نیمی از بازارهای دارک‌نتی که در سال ۲۰۲۵ راه‌اندازی شده‌اند تنها از مونرو پشتیبانی می‌کنند و این رقم نسبت به سه سال قبل حدود سه برابر افزایش یافته است.

کارشناسان می‌گویند این روند به‌ویژه در بازارهای متمرکز بر غرب قابل مشاهده است؛ جایی که توانایی‌های جدید ردیابی بیت‌کوین و استیبل‌کوین‌ها، مجرمان را به سمت رمزارزهای حریم‌خصوصی‌محور سوق داده است. همچنین گزارش‌ها نشان می‌دهد گروه‌های باج‌افزاری نیز بیش از پیش به استفاده از مونرو روی آورده‌اند.

فشارهای قانونی و تغییر ساختار بازار
با وجود افزایش استفاده از مونرو، حذف این رمزارز از برخی صرافی‌های بزرگ مانند بایننس باعث کاهش نقدشوندگی آن شده است. در نتیجه، معاملات مونرو به‌سمت پلتفرم‌های غیرمتمرکز با نظارت کمتر منتقل شده است. با این حال، کاهش نقدشوندگی گاهی به‌طور غیرمنتظره موجب افزایش قیمت نیز شده؛ به‌عنوان مثال، پس از حمله سایبری ژانویه و تبدیل دارایی‌های سرقتی به مونرو، قیمت این رمزارز طی چهار روز حدود ۶۰ درصد افزایش یافت.

با وجود افت قیمت پس از اوج ژانویه، مونرو طی یک سال گذشته حدود ۵۰ درصد رشد داشته و عملکرد بهتری نسبت به رمزارزهای بزرگ‌تری مانند بیت‌کوین و اتریوم را به ثبت رسانده است.

برخلاف بلاکچین‌هایی مانند بیت‌کوین و اتریوم که تاریخچه تراکنش‌ها به‌صورت عمومی قابل مشاهده است، مونرو با استفاده از تکنیک‌های رمزنگاری پیشرفته اطلاعاتی مانند فرستنده، گیرنده و مبلغ تراکنش را پنهان می‌کند. یکی از این روش‌ها «امضای حلقه‌ای» است که هر تراکنش را با مجموعه‌ای از ورودی‌های جعلی ترکیب می‌کند و تشخیص منبع واقعی را بسیار دشوار می‌سازد.

با این حال، کارشناسان می‌گویند مونرو کاملا غیرقابل ردیابی نیست. برای مثال، اطلاعات مربوط به برداشت‌ها از صرافی‌ها یا داده‌های خارج از بلاکچین را می‌توان در تحقیقات قضایی استفاده کرد. نمونه‌ای چنین رویکردی را پیش از این در پرونده‌ای در ایالات متحده مشاهده کرده‌ایم که در آن یک هکر بریتانیایی به اتهام سرقت داده و دریافت پرداخت‌های مونرو تحت پیگرد قرار گرفت.

در سوی دیگر این ماجرا حامیان مونرو قرار دارند که معتقدند تمرکز بیش‌ازحد بر استفاده مجرمانه از این رمزارز، کاربردهای مشروع آن را نادیده می‌گیرد. برخی پلتفرم‌ها از مونرو برای معاملات قانونی استفاده می‌کنند و ادعا دارند با بررسی فهرست‌ها و کاربران، تلاش می‌کنند فعالیت‌های مشکوک را محدود کنند.

در مقابل، گسترش نظارت قانونی بر رمزارزها و همکاری شرکت‌هایی مانند تتر و شرکت‌های تحلیل بلاکچین با نیروهای نظارتی باعث نگرانی فعالان حریم خصوصی شده است. به همین دلیل است که برخی از توسعه‌دهندگان مونرو می‌گویند حفظ حریم خصوصی یک حق انسانی است و رمزارزهایی مانند مونرو برای تضمین این حق طراحی شده‌اند.

به‌روزرسانی جدید مونرو که ردیابی را دشوارتر می‌کند
با وجود ابراز نگرانی‌ها، بلاک‌چین مونرو یک به‌روزرسانی بزرگ را پیش رو دارد که به بحث‌های تازه‌ای دامن زده است. این به‌روزرسانی شامل معرفی قابلیتی به نام «اثبات عضویت زنجیره کامل» که براساس آن تعداد گیرندگان احتمالی هر تراکنش از ۱۶ نفر به میلیون‌ها آدرس افزایش داده می‌شود و تلاش برای شناسایی مسیر تراکنش‌ها را تقریبا بی‌اثر می‌سازد.

کارشناسان معتقدند این تغییر می‌تواند تقابل میان طرفداران حریم خصوصی و نهادهای مبارزه با جرایم مالی را تشدید کند؛ چرا که در عین افزایش امنیت کاربران قانونی، فضا را برای سواستفاده احتمالی مجرمان مساعد می‌سازد.

در نگاه کلی اما افزایش استفاده از مونرو و سایر رمزارزهای حریم‌خصوصی‌محور نشان‌دهنده یک تغییر ساختاری در اکوسیستم رمزارزهاست؛ تغییری که از یک‌سو به حفظ حریم خصوصی کاربران و فلسفه اولیه ارزهای دیجیتال بازمی‌گردد و از سوی دیگر چالش‌های جدی برای مقابله با جرایم سایبری ایجاد می‌کند و این در شرایطی است که در دور جدید ریاست جمهوری دونالد ترامپ، دولت ایالات متحده به حمایت از این فناوری و جهان کریپتو روی آورده است.

در چنین فضایی شرکت‌های مختلف با توسعه فناوری‌های ردیابی بلاکچین پیشرفته به همکاری میان صنعت و نهادهای قانونی کمک کرده‌اند و جدای از توکن‌های مبتنی بر حریم خصوصی، تراکنش‌ها حتی در مواردی از سیستم سنتی بانکی هم ساده‌تر ردیابی می‌شوند. حال در این شرایط آینده این دارایی‌ها به توازن میان حریم خصوصی کاربران و امنیت مالی جهانی بستگی خواهد داشت؛ توازنی که یافتن آن همچنان یکی از پیچیده‌ترین مسائل پیش روی صنعت رمزارزهاست.