همزمان با قطعی گوگل ۵۰۰ میلیون جستوجو در «ذرهبین» ثبت شد
جستوجوگر «ذرهبین» در بازه ده روزه اختلال گوگل در دی ماه، با ثبت حدود ۵۰۰ میلیون جستوجو، رشدی سه برابری نسبت به دوره جنگ را تجربه کرده است. بر اساس اعلام این پلتفرم، نرخ خطای نتایج کمتر از ۳ درصد بوده و تمرکز فعلی آن بر بهبود کیفیت جستوجو در شرایط اضطراری است.
به گزارش روابط عمومی «ذرهبین»، در هر دو دوره جنگ ۱۲ روزه و قطعی اینترنت دی ماه، میزان افرادی که روزانه به ذرهبین مراجعه میکردند، چندین برابر شده است.
در جنگ ۱۲ روزه، به دلیل اینکه زمان اختلال سراسری و نبود دسترسی به گوگل کمتر از دو روز بود، مراجعه به ذرهبین بهصورت افزایش و کاهش یکباره بود، اما در قطعی اخیر، میزان درخواستها ابتدا با یک افزایش زیاد همراه شد و سپس بهصورت پایدار، هر روز بیشتر از دیروز بود. بهطوری که تعداد درخواستهای جستوجو بر ثانیه نسبت به دوران جنگ، بیش از سه برابر افزایش داشت و از ۵۰۰ درخواست به بیش از هزار و ۶۰۰ درخواست بر ثانیه با نرخ خطای کمتر از سه درصد رسید. این میزان بهصورت پایداری استفاده میشد و یک پیک موقتی نبود.
در چهار روز آخر این دوران، ذرهبین میزبان بیش از ۱۰ میلیون کاربر یکتای روزانه بود و میانگین زمان پاسخگویی به جستوجوها کمتر از یک ثانیه حفظ شد. این در حالی است که در روزهای عادی، ذرهبین پذیرای ۱۴۰ هزار کاربر روزانه و تعداد درخواستها بین ۴۰ تا ۶۰ جستوجو بر ثانیه است. همچنین ذرهبین طی پنج سال فعالیت خود، به حدود ۳.۵ میلیارد درخواست جستوجو پاسخ داده است که حدود ۵۰۰ میلیون از این جستوجوها تنها در همین بازه ۱۰ روزه انجام شده است.
با رفع محدودیتها، بخشی از کاربران که به دلیل شرایط خاص از ذرهبین استفاده میکردند ریزش کردند. با این حال، استفاده از ذرهبین با گذشت بیش از دو هفته از دسترسی کامل به اینترنت بینالملل، حدودا ۲ برابر حالت قبل از آن شده است.
در بحران جنگ جستوجوها بیشتر ماهیت خبری و لحظهای داشت؛ اما در بحران ۲۰ روزه اخیر، کاربران تمام نیازهای روزمره، آموزشی و تجاری خود را به ذرهبین آوردند. تجربه قبلی به ذرهبین آموخت که تیمهای فنی و پشتیبانی باید در ساختار On-call و آمادهباش شبانهروزی باشند. تفاوت بزرگ این بود که این مرورگر در دوره اخیر فقط با چالش فنی روبهرو نبوده و ذرهبین با چالش انتظار کاربر هم مواجه شده است. مدیریت انتظارات کاربری که به کیفیت گوگل عادت کرده، بسیار پیچیدهتر از مدیریت ترافیک شبکه است و این موضوع باعث شد که ذرهبین روی بهبود نتایج جستوجو در شرایط اضطراری متمرکز شود.
ذرهبین اطلاعات کاربران را ذخیره نمیکند
بر اساس اعلام روابط عمومی ذرهبین بزرگترین چالش امروز این مرورگر بازسازی اعتماد کاربران به ذرهبین است. برخی بر این باورند که ذرهبین اطلاعات شخصی یا جستوجوهای آنها را ذخیره میکند. این در حالی است که استفاده از ذرهبین نیاز به ثبتنام هم ندارد و کاربر میتواند کاملا ناشناس در آن جستوجو کند.
چشمانداز ذرهبین این است که بتواند پل ارتباطی هوشمند و امنی باشد و مستقل از هرگونه محدودیت خارجی، بهترین پاسخهای فارسی را در اختیار جامعه بگذارد. بهعبارتی، ذرهبین نیز وارد تغییر پارادایم از جستوجوی کلاسیک به جستوجوی هوشمند و چتباتهای هوش مصنوعی شده است. هماکنون این امکان از طریق دستیار هوش مصنوعی مرورگر ذرهبین در دسترس است، و به زودی بهصورت گستردهتری در مسیر جستوجوی اصلی کاربران قرار میگیرد.
پروژه موتور جستوجوی هوشمند ذرهبین در مجموعهای غیردولتی توسعه یافته است. علیرغم مصوبات شورای عالی فضای مجازی مبنی بر حمایت دستگاههای مختلف از موتور جستوجو بهعنوان یکی از خدمات پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات، ذرهبین تاکنون هیچ بودجه دولتی یا حمایتی دریافت نکرده است. البته حمایتهای معنوی و صحبتهای مسئولان درباره پروژه همواره وجود داشته که برای ذرهبین از یک سو باعث معرفی سرویس به علاقهمندان به محصولات بومی شده و از سوی دیگر، به دلیل برخی فضاها، موجب بیاعتمادی بخش عمدهای از مخاطبان شده است. هدف ذرهبین صرفا حضور بهعنوان یک ابزار کارآمد است تا در صورت قطع دسترسی به موتورهای جستوجوی جهانی، ارتباط مردم و کسبوکارهای فارسیزبان قطع نشود.
عملکرد ذرهبین در این ۱۰ روز بدون اتصال به اینترنت جهانی بوده است. بر این اساس تمرکز این مرورگر بر استفاده مستمر کاربران، بازتنظیم الگوریتمهای داخلی و بهینهسازی منابع بوده است.
ذرهبین صفحات وبی را که زبان اصلی آنها فارسی نباشد، خزش نکرده و برای جستجوهایی که از یک سو کاملا انگلیسی بوده و از سوی دیگر پرتکرار نباشد، پاسخی نمیدهد. البته اگر نتایجی هم برمیگشت، به دلیل عدم دسترسی کاربر به اینترنت بینالملل، امکان ورود به آن صفحهها وجود نداشت. برای بهبود تجربه کاربران در چنین شرایطی، توسعهای در دستور کار قرار داده شده تا صفحات مهم وبسایتهای انگلیسیزبان، که در جستوجوهای این ۱۰ روز پربسامد بودند، نیز خزش شده و بهنحوی در اختیار کاربران قرار گیرد.
مهمترین اقدام ذرهبین در دوران جنگ ۱۲ روزه، تقویت زیرساختهای کشینگ (Caching)، بهبود الگوریتمهای هوش مصنوعی مشابهتسنجی و بهینهسازی ایندکس بومی بود. تجربه جنگ ۱۲ روزه به تیم ذرهبین آموخت که در زمان بحران، گلوگاه اصلی لزوما پهنای باند نیست، بلکه توان پردازشی برای پاسخدهی به کوئریهای تکراری و پرحجم در لحظه است.
تیم ذرهبین در فاصله این دو بحران، زیرساخت جستوجو را بهنحوی بازطراحی کرده است که در صورت قطع دسترسی به منابع بینالمللی، سیستم بتواند بر اساس منابع داخلی و نتایج خزششده، پاسخ را آماده کند. این آمادگی زیرساختی باعث شد در بحران اخیر، پایداری سرویس پس از تقریبا دو تا سه روز برقرار شود. این تاخیر نیز به دلیل افزایش غیرمترقبه استفاده کاربران بود که به بیش از سه برابر اهداف تعریفشده رسید.