با اجرای پروژه ملی فیبرنوری و جمع‌آوری تدریجی خطوط قدیمی سیم‌مسی، برخی مشترکان تلفن ثابت با این پرسش مواجه شده‌اند که چرا برای داشتن یک خط ساده باید تجهیزات جدید تهیه کنند. معاون مخابرات ایران می‌گوید: با جایگزینی فناوری فیبر به جای شبکه مسی، استفاده از مبدل‌ها یا مودم‌های سازگار با فیبر ضروری است؛ هر چند برای کاربرانی که صرفا به تماس صوتی نیاز دارند، تجهیزات کم‌هزینه‌تری نیز پیش‌بینی شده است.

پروژه ملی فیبرنوری که سالهاست در دستور کار وزارت ارتباطات قرار دارد، اکنون به یکی از الزامات اصلی توسعه زیرساخت‌های ارتباطی تبدیل شده است. توسعه شبکه فیبرنوری به‌عنوان زیرساخت ارتباطی نسل جدید، با هدف ارتقای کیفیت دسترسی به اینترنت، افزایش سرعت و پاسخ‌گویی به نیازهای روبه‌رشد کاربران از سال‌های گذشته آغاز شده و اکنون با ارائه سرعت‌های چندصد مگابیتی، جایگاه ویژه‌ای در برنامه‌های کلان ارتباطی کشور پیدا کرده و به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در مسیر تحول دیجیتال تبدیل شده است.

طی یک سال و نیم گذشته، اجرای این کلان پروژه شتاب بیشتری به خود گرفته و به یکی از محورهای اصلی برنامه نهم وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و شرکت مخابرات ایران تبدیل شده است. به گونه ای که در آبان‌ماه، پروژه مهاجرت از شبکه قدیمی سیم مسی به فیبرنوری به‌صورت رسمی کلید خورد تا بستر ارائه خدمات نوین ارتباطی با کیفیت بالاتر و پایداری بیشتر فراهم شود.

با این حال، اگرچه روند توسعه فیبرنوری از سال‌ها قبل آغاز شده و اکنون با سرعت بیشتری در حال اجراست، اما همچنان ابهام‌ها، پرسش‌ها و گلایه‌هایی از سوی مردم مطرح می‌شود. به گونه‌ای که برخی شهروندان در تماس با خبرگزاری ایسنا، دغدغه‌ها و انتقاداتی را درباره روند اجرا و نحوه ارائه خدمات مطرح کرده‌اند.

مردم چه می‌گویند؟

به طور مثال یکی از مهم‌ترین گلایه‌ها مربوط به نبود پوشش شبکه در برخی محله‌ها و طولانی شدن فرآیند نصب است. به گفته یکی از شهروندان، با وجود ثبت‌نام و اعلام آمادگی، هنوز زمان مشخصی برای نصب و بهره‌برداری اعلام نشده و مشخص نیست ساکنان این مناطق تا چه زمانی باید در انتظار قرار گرفتن محله تحت پوشش خود باشند.

موضوع هزینه‌ها نیز از دیگر موارد مطرح‌ شده است. یکی از شهروندان با اشاره به اینکه علاوه بر خرید بسته اینترنت، تهیه مودم جدید نیز به کاربران تحمیل می‌شود، عنوان کرد: این مسئله فشار مالی مضاعفی به خانوارها وارد می‌کند. به گفته او، هزینه مودم در کنار سایر مخارج، برای برخی خانواده‌ها قابل توجه است.

در بخش دیگری از این گلایه‌ها، مشکلات فنی مورد اشاره قرار گرفته است. برخی کاربران از تفاوت میان سرعت واقعی اینترنت با سرعت‌های اعلامی و تبلیغاتی انتقاد داشته و همچنین از نوسان سرعت وای‌فای در داخل منزل شکایت کرده‌اند. قطعی اینترنت همزمان با قطع برق و پاسخ‌گویی ناکافی اپراتورها به درخواست‌های پشتیبانی نیز از دیگر مواردی بود که موجب نارضایتی شده است.

یکی دیگر از شهروندان نیز اعلام کرد مودم قدیمی ADSL او با سرویس فیبرنوری سازگار نبوده و ناچار به خرید مودم جدید شده است. به گفته وی، این الزام از پیش به‌طور شفاف اطلاع‌رسانی نشده و کاربران در عمل با هزینه‌ای اجباری مواجه شده‌اند.

گلایه یکی از کاربران در یکی از استان‌های کشور (رشت) این بود که خط تلفن ثابتشان قطع شده و در مراجعه به مرکز مخابرات به آنها گفته شد که به دلیل کشیده شدن فیبر نوری، خطهای تلفن ثابت قدیمی جمع آوری و باید برای داشتن خط تلفن ثابت، فیبر نوری تهیه کنند در همین راستا مردم به ناچار موافقت می‌کنند، اما نکته اینجاست که متصدی مخابرات وقتی می‌پرسد که آیا اینترنت فیبرنوری هم می‌خواهید؟ و مراجعه کننده می‌گوید خیر، فقط خط تلفن ثابت می‌خواهیم، متصدی به آنها می‌گوید که باید مودم خط ثابت هم بگیرند.

در همین راستا و در پاسخ به این دغدغه‌ها و پرسش‌های مطرح‌شده از سوی شهروندان، داوود زارعیان – معاون ارتباطات شرکت مخابرات ایران- در گفت‌وگو با ایسنا، با تشریح روند توسعه فیبرنوری در کشور اظهار کرد: توسعه فیبرنوری در کشور بر اساس تصمیمات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به ۱۱ شرکت واگذار شده و برنامه‌ریزی انجام‌شده، پوشش کامل کشور طی یک بازه پنج‌ساله را هدف‌گذاری کرده است. با این حال، در میان این شرکت‌ها شرکت مخابرات ایران سهم غالب را در ایجاد پوشش و اتصال داشته و تاکنون بیشترین میزان واگذاری را انجام داده است.

وی افزود: در حال حاضر حدود ۹ میلیون و ۵۰۰ هزار خانوار در سطح کشور تحت پوشش شبکه فیبرنوری قرار گرفته‌اند که از این میزان، حدود ۷ میلیون پوشش توسط شرکت مخابرات ایران و مابقی توسط سایر شرکت‌ها ایجاد شده است. با این حال، آمار «اتصال» با «پوشش» متفاوت است؛ به‌گونه‌ای که تاکنون حدود یک میلیون اتصال برقرار شده که ۸۵ درصد آن مربوط به مخابرات و ۱۵ درصد مربوط به سایر اپراتورها است.

در صورتی که محل سکونت در محدوده پوشش باشد، واگذاری سرویس باید حداقل ظرف یک هفته و حداکثر طی ۳۰ تا ۳۵ روز انجام شود.

زارعیان گفت: بر این اساس تاکید می‌شود فرآیند پوشش و اتصال فیبرنوری با توجه به حجم سرمایه‌گذاری مورد نیاز، شامل سیم‌کشی، نصب و تامین تجهیزات و واردات یا خرید تجهیزات داخلی، فرآیندی زمان‌بر و تدریجی است و انتظار واگذاری فوری پس از ثبت‌نام، واقع‌بینانه نیست.

مهم‌ترین چالش توسعه فیبرنوری چیست؟

معاون ارتباطات شرکت مخابرات ایران با بیان اینکه یکی از چالش‌های موجود، اختلاف میان مناطق دارای پوشش و محل تقاضای متقاضیان است، گفت: به این معنا که بخشی از پوشش ایجادشده در مناطقی است که میزان تقاضا کمتر بوده و در مقابل، درخواست‌ها در مناطقی ثبت شده که هنوز تحت پوشش قرار نگرفته‌اند. همین موضوع موجب معطلی برخی متقاضیان شده است. بنابراین به متقاضیان توصیه شده است برای اطلاع از وضعیت پوشش، به سایت اپراتور مربوطه مراجعه کنند.

به گفته وی در صورتی که محل سکونت در محدوده پوشش باشد، واگذاری سرویس باید حداقل ظرف یک هفته و حداکثر طی ۳۰ تا ۳۵ روز انجام شود. تفاوت این بازه زمانی به شرایط نصب تجهیزات در منطقه بستگی دارد؛ به‌طوری که ممکن است پوشش اعلام شده باشد اما تجهیزات به طور کامل نصب نشده باشد که رگولاتوری برای این فرآیند بازه یک‌ماهه پیش‌بینی کرده است.

زارعیان با تاکید براینکه ممکن است برخی مناطق کشور طی چهار سال آینده تحت پوشش قرار گیرند و همچنان فاصله قابل توجهی میان آمار پوشش و اتصال وجود دارد، تصریح کرد: در صورتی که متقاضیان در محدوده پوشش باشند و بیش از یک ماه از ثبت‌نام آنان گذشته باشد، باید با مراکز تماس اپراتور مربوطه پیگیری کنند که در شرکت مخابرات ایران، مرکز تماس ۲۰۲۰ برای این منظور در نظر گرفته شده است.

وی همچنین در پاسخ به اینکه برخی از استان‌ها، تلفن ثابتشان قطع شده و با مراجعه به مخابرات به آنها گفته می‌شود که با توجه به پوشش فیبرنوری در آن منطقه باید از این امکان استفاده کنند و حتی مودم تلفن ثابت نیز برای آنها ضروری است، توضیح داد: در برخی از مناطق کشور پوشش فیبرنوری به صورت کامل انجام شده، بنابراین آنها باید از فیبرنوری استفاده کنند، زیرا سیم‌مسی در آن مناطق جمع آوری شده است، همچنین مودم‌های تلفن ثابت با توجه به اینکه یک مبدل است، هزینه چندانی را برای کاربران ایجاد نخواهد کرد.

الزام تهیه مودم متناسب با فیبرنوری

معاون ارتباطات شرکت مخابرات ایران همچنین گفت: در زمینه هزینه‌ها باید گفت مودم‌های فیبرنوری (FTTH) با مودم‌های ADSL و VDSL متفاوت هستند و امکان استفاده از مودم‌های قدیمی برای سرویس فیبر وجود ندارد؛ همان‌طور که نسل‌های مختلف تلفن همراه با یکدیگر متفاوت‌اند بنابراین تهیه مودم متناسب با فناوری فیبرنوری الزامی است. مودم‌های فیبرنوری دارای سطوح مختلفی از نظر سرعت انتقال داده هستند؛ از مدل‌هایی با توان انتقال دیتا حدود ۵۰ مگابیت بر ثانیه تا مدل‌هایی با سرعت ۵۰۰ و حتی ۱۰۰۰ مگابیت بر ثانیه. مشترکان باید متناسب با میزان مصرف خود مودم مورد نیاز را تهیه کنند.

وی ادامه داد: در عین حال، برای کاربرانی که صرفا به خط تلفن نیاز دارند، تجهیزات ارزان‌تری نیز وجود دارد که معمولاً سیمی هستند و هزینه پایین‌تری دارند. تاکید شده است که داشتن تجهیزات برای فعال‌سازی خط تلفن ضروری است، اما سیم‌کشی فیبرنوری در حال حاضر برای مشترکان رایگان انجام می‌شود.

در حال حاضر کف سرعت ارائه‌شده روی فیبرنوری ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه است و سرعت‌های پایین‌تر از ۱۰۰ مگابیت عملاً ارائه نمی‌شود و سرعت‌ها تا سقف ۱۰۰۰ مگابیت بر ثانیه نیز در دسترس است. به گفته مسئولان، برخی مشترکان پس از مهاجرت به فیبرنوری، بین ۱۰ تا ۲۰ برابر گذشته مصرف اینترنت دارند که نشان‌دهنده افزایش محسوس سرعت نسبت به فناوری‌های قبلی است.

نحوه ثبت‌نام درخواست فیبرنوری

متقاضیان می‌توانند از طریق تماس تلفنی، مراجعه به سایت شرکت مخابرات ایران به نشانی tci.ir، اپلیکیشن «مخابرات من» و همچنین سامانه یارا به نشانی yara.ir برای ثبت درخواست اقدام کنند.