یک گزارش جدید از شرکت گوگل نشان می‌دهد با وجود سلطه هوش مصنوعی بر فضای کسب‌وکار و گفتگوهای سازمانی، اکثریت کارکنان هنوز نتوانسته‌اند این فناوری را به‌طور جدی وارد جریان کاری روزانه خود کنند؛ شکافی که به‌گفته تحلیلگران می‌تواند به نابرابری جدیدی در بازار کار منجر شود.

این مطالعه که با همکاری موسسه تحقیقاتی Ipsos انجام شده و به‌طور اختصاصی در اختیار مجله فورچن قرار گرفته است، تصویری روشن از مرحله گذار نیروی کار جهانی به عصر هوش مصنوعی ارائه می‌دهد.

طبق یافته‌های این گزارش تنها ۴۰ درصد کارکنان آمریکایی به‌صورت محدود یا غیررسمی از هوش مصنوعی در کار استفاده می‌کنند و همچنین فقط ۵ درصد از کارکنان «AI Fluent» یا دارای تسلط واقعی به هوش مصنوعی هستند.

در اینجا تسلط واقعی به این معنا است که کارکنان بخش‌های مهمی از وظایف کاری خود را با کمک هوش مصنوعی بازطراحی یا بازسازمان‌دهی کرده باشند و کاربرد این فناوری صرفا به استفاده آزمایشی از ابزارها محدود نباشد.

وجود چنین شکافی نشان می‌دهد که هوش مصنوعی هنوز به مرحله پذیرش عمیق سازمانی نرسیده است.

مزیت چشمگیر استفاده حرفه‌ای از هوش مصنوعی
داده‌های گوگل نشان می‌دهد مهارت استفاده عملی از هوش مصنوعی مستقیما با پیشرفت شغلی کارکنان امروز در ارتباط است به طوری که افراد مسلط به هوش مصنوعی ۴.۵ برابر بیشتر احتمال دارد درآمد بالاتری را گزارش دهند.

همچنین این افراد ۴ برابر بیشتر ارتقای شغلی مرتبط با مهارت‌های هوش مصنوعی دریافت کرده‌اند.

به بیان دیگر، هوش مصنوعی به‌تدریج در حال تبدیل شدن به یک «مهارت اهرمی» در بازار کار است؛ مهارتی که فاصله درآمدی میان کارکنان را افزایش می‌دهد.

چرا بیشتر کارکنان هنوز از هوش مصنوعی استفاده حرفه‌ای نمی‌کنند؟
گزارش گوگل نشان می‌دهد که مهم‌ترین مانعی که جلودار استفاده حرفه‌ای کارکنان شده است، نه ترس از فناوری بلکه عدم احساس کاربردپذیری است. ۵۳ درصد از کارکنانی که از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنند می‌گویند این فناوری را مرتبط با شغل خود نمی‌دانند.

پذیرش هوش مصنوعی همچنین در میان برخی از گروه‌ها کندتر از بقیه است که گوگل در این بخش به کسب‌وکارهای کوچک،‌ کارکنان مناطق روستایی و نیروهایی اشاره دارد که مستقیما با مشتری در ارتباط هستند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که همین گروه‌ها ممکن است بیشترین فشار را با افزایش استانداردهای بهره‌وری مبتنی بر هوش مصنوعی تجربه کنند.

بحران آموزش در عصر گذار به هوش مصنوعی
یکی از مهم‌ترین یافته‌های گزارش گوگل کمبود آموزش سازمانی است که باعث شده آموزش هوش مصنوعی با مشکل مواجه شود. طبق داده‌‌های این گزارش

تنها ۱۴ درصد کارکنان در یک سال گذشته آموزش رسمی هوش مصنوعی دریافت کرده‌اند.
و فقط ۳۷ درصد می‌گویند سازمانشان دستورالعمل مشخصی برای استفاده از هوش مصنوعی دارد.
فابین کورتو-میه، اقتصاددان ارشد گوگل، هشدار داده است که تاخیر در زمینه آموزش کارکنان و عدم تخصیص سرمایه به این بخش ممکن است به عقب‌ماندگی شرکت‌ها در رقابت با همتایان خود منجر شود: «شرکت‌هایی که امروز آموزش نمی‌دهند، فردا با رقبایی روبه‌رو می‌شوند که جهش کیفیت و بهره‌وری را زودتر تجربه کرده‌اند.»

ظهور ابزارهای هوش مصنوعی مولد با پیدایش ChatGPT و پس از آن معرفی رقبایی چون کلاود از انتروپیک، جمینای از گوگل و کوپایلوت مایکروسافت، فشار بر شرکت‌ها برای افزایش بهره‌وری کارکنان را تشدید کرده است.

از این رو سوندار پیچای، مدیرعامل گوگل، معتقد است که در دوره فعلی باید رویکرد استخدامی متفاوتی را برای رقابت بهتر در پیش گرفت و به گفته او شرکت‌ها به‌جای افزایش تعداد کارکنان باید با استفاده از هوش مصنوعی «کار بیشتری با منابع موجود» انجام دهند.

در همین راستا، گوگل برنامه گواهی حرفه‌ای هوش مصنوعی (AI Professional Certificate) را معرفی کرده است؛ دوره‌ای هشت‌ساعته که استفاده از هوش مصنوعی را در بخش‌هایی چون تحقیق و پژوهش، تولید محتوا و تحلیل داده آموزش می‌دهد و شرکت‌های بزرگی چون والمارت، Colgate-Palmolive و Deloitte می‌گویند این دوره را به‌صورت رایگان در اختیار کارکنان خود قرار می‌دهند.

آیا هوش مصنوعی باعث از بین رفتن مشاغل می‌شود؟
برخلاف نگرانی‌های اولیه، مدیران منابع انسانی می‌گویند هوش مصنوعی بیشتر نحوه انجام کار را تغییر می‌دهد تا اینکه انسان‌ها را حذف کند.

دونا موریس، مدیر ارشد منابع انسانی والمارت، در همین رابطه گفته است: «همه ما باید تغییر کنیم و این یک ضرورت همیشگی است اما همه ما فرصت داریم تا در آینده جدید سهیم باشیم. به نظرم شغل‌های جدیدی ایجاد می‌شوند. به نظرم کسب‌وکارهایی پدید خواهند آمد. فکر می‌کنم روش انجام کارها تغییر می‌کند اما این به معنای کنار گذاشته شدن انسان‌ها نیست.»

توصیه به نسل جوان: به جای رقابت با هوش مصنوعی از آن استفاده کنید
کارشناسان معتقدند نسل جوان بیشترین فرصت را در این تحول دارد به شرطی که هوش مصنوعی را جایگزین مهارت انسانی تصور نکند.

گزارش گوگل در یکی از توصیه‌های کلیدی خود می‌گوید یادگیری سریع هوش مصنوعی ضرورت دارد، اما مهارت‌هایی مانند تفکر انتقادی، همدلی و تصمیم‌گیری راهبردی همچنان مزیت اصلی انسان باقی می‌مانند.

مت سیگلمن از موسسه Burning Glass Institute می‌گوید نباید هدف خود را رقابت با هوش مصنوعی بگذارید، بلکه باید از آن به‌عنوان «ضریب تقویت‌کننده توانایی انسان» استفاده کنید.

یکی از نکات جالب گزارش گوگل نیز نقش نسل جوان در آموزش سازمان‌هاست. به گفته اقتصاددان گوگل، کارکنان جوان که به‌طور طبیعی با فناوری رشد کرده‌اند می‌توانند از طریق «منتورینگ معکوس» به آموزش مدیران و تیم‌های قدیمی‌تر کمک کنند.

این روند نشان از آن دارد که هوش مصنوعی تنها یک تغییر فناورانه نیست، بلکه ماهیت فرهنگ و مهارتی محیط کار را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد.

در نگاه کلی گزارش گوگل یک پیام روشن دارد و آن اینکه هوش مصنوعی هنوز همه‌گیر نشده، اما شکاف میان کاربران حرفه‌ای و سایر کارکنان به‌سرعت در حال تبدیل شدن به شکاف درآمدی و شغلی است.

در مرحله جدید اقتصاد دیجیتال، مزیت رقابتی نه صرفا دسترسی به ابزارهای هوش مصنوعی، بلکه توانایی بازطراحی کار با کمک آن‌ها است؛ مهارتی که فعلا طبق داده‌‌های گزارش گوگل تنها ۵ درصد نیروی کار به آن دست پیدا کرده‌اند، اما احتمالا به‌زودی به یک استاندارد پایه در بازار کار جهانی تبدیل می‌شود.