جنگ تحمیلی و قطعی اینترنت، دو عامل تعدیل نیرو و کاهش استخدام در فصل بهار شده است. همزمان، تقاضای آنلاین برای کار افزایشی چشم‌گیر داشته است. این امر نشان از یک شکاف در تقاضا برای استخدام و کم‌شدن موقعیت‌های شغلی دارد.

درحالی‌که خسارات ناشی از جنگ در دو ماه گذشته کسب‌وکارها را در وضعیتی چالش‌برانگیز قرار داده، قطعی اینترنت نیز در این مدت باری دیگر بر دوش آنها بوده است؛ وضعیتی که بسیاری از آنها را به ورطه «نیستی» کشانده و باقی را در شرایطی قرار داده است که کوچک کردن دایره فعالیت و تعدیل نیرو تنها چاره برای آنها بوده است. حالا در این میان که تعدیل نیرو، متقاضیان کار را به بالاترین سطح خود رسانده، داده‌های منتشر شده توسط پلتفرم‌های کاریابی حاکی از آن است که تعداد آگهی‌های استخدام به پایین‌ترین حد خود رسیده است.

موج تعدیل نیرو
اینترنت برای اقتصاد امروز همان نقشی را دارد که جاده و شبکه برق برای اقتصاد صنعتی ایفا می‌کردند و اختلال در آن تنها یک وقفه فنی نیست؛ بلکه عاملی است که مستقیم بر امنیت شغلی، ثبات مالی و چشم‌انداز رشد اثر می‌گذارد. حالا علاوه بر خسارات ناشی از جنگ، قطعی اینترنت در ایران نیز طی این مدت پیامدهای جبران‌ناپذیری را به همراه داشته و بسیاری از کسب‌وکارها را در آستانه ورشکستگی قرار داده یا آنها را به طور کلی از دسترس خارج کرده است. در این بین برخی دیگر از کسب‌وکارها نیز برای اینکه بتوانند سرپا بمانند به فکر کوچک کردن دایره فعالیت خود افتاده‌اند؛ اتفاقی که طی دو ماه گذشته باعث تعدیل نیروی قابل توجه و بیکاری تعداد بسیاری از افراد شده است. بر اساس اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از ابتدای جنگ و قطع اینترنت در ایران حدود ۱۵۰ هزار نفر برای بیمه بیکاری ثبت‌نام کرده‌اند. همچنین گفته‌های غلامحسین محمدی، معاون وزیر کار، نیز نشان می‌دهد طبق برآوردهای اولیه از ابتدای جنگ بیش از یک‌میلیون شغل از دست رفته است.

همچنین افشین کلاهی، رئیس کمیسیون دانش‌بنیان اتاق ایران، خسارت مستقیم روزانه در اثر قطعی اینترنت را ۳۰ تا ۴۰‌میلیون دلار اعلام کرده است. او تاکید می‌کند خسارت غیرمستقیم قطعی اینترنت معادل ۷۰-۸۰‌میلیون دلار در روز است. به این ترتیب در شصت روز حداقل یک‌میلیارد و ۸۰۰‌میلیون دلار خسارت مستقیم به اقتصاد ایران وارد شده است. این زیان با احتساب زیان غیرمستقیم به بیش از ۴میلیارد دلار می‌رسد. رئیس کمیسیون اینترنت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران نیز با اشاره به پیامدهای اقتصادی قطعی اینترنت اعلام کرده است که برآوردها نشان می‌دهد این اختلالات روزانه بین ۳ تا ۵هزار‌ میلیارد تومان به کسب‌وکارهای فعال در حوزه دیجیتال خسارت وارد می‌کند. به گفته او استمرار این وضعیت موجب تشدید فشار مالی بر شرکت‌های فناوری و استارت‌آپ‌ها شده و روند تعدیل نیرو در این بخش به‌طور محسوسی افزایش یافته است. او تاکید کرد بسیاری از شرکت‌ها برای بقا ناچار به کاهش هزینه‌های عملیاتی از جمله نیروی انسانی شده‌اند. بر اساس این اظهارات در برخی مجموعه‌ها بین یک‌ششم تا یک‌پنجم کارکنان در معرض از دست دادن شغل خود قرار دارند.

غیب شدن موقعیت‌های شغلی
در سوی دیگر ماجرا نیز آمارهای پلتفرم‌های آنلاین نیز حاکی از همین روایت‌‌های ناراحت‌کننده است؛ روایاتی که نشان می‌دهد درحالی‌که تعداد بالایی از رزومه نیروهای تعدیل شده از ابتدای سال به سمت این پلتفرم‌ها هدایت می‌شود، در مقابل فرصت‌های شغلی به‌طور چشم‌گیری کاهش یافته است. ایران تلنت در این باره به «دنیای اقتصاد» می‌گوید تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که بازار استخدام همواره در فصل بهار به اوج خود می‌رسید؛ به این معنا که بیشترین میزان استخدام‌ها و فرصت‌های شغلی در این فصل وجود داشته است. به عنوان مثال در یک ماه از فصل بهار حدود ۶۵ هزار فرصت شغلی وجود داشته است. اما آنچه امسال در بازار آنلاین کاریابی مشاهده می‌کنیم این است که تقریبا۸۰ درصد افت در تعداد فرصت‌های شغلی موجود برای کارجویان وجود داشته است. به عبارت دیگر از هر پنج فرصت شغلی که سال گذشته وجود داشته، اکنون تنها یک مورد باقی مانده و چهار مورد از بین رفته است.

این وضعیت را باید در کنار موج تعدیل نیرو در شرکت‌ها و سازمان‌ها قرار داد. در حال حاضر تعداد افراد جویای کار به مراتب بیشتر شده، درحالی‌که ظرفیت جذب در شرکت‌ها و کسب‌وکارها به یک‌پنجم گذشته کاهش یافته است. در حوزه استارت‌آپی برخی شاخص‌ها بسیار تعیین‌کننده هستند. در این ریزش بازار برخی مشاغل تقریبا حذف شده‌اند. به طور مشخص کاهش ۸۰ درصدی در امید به جذب نیرو در حوزه مارکتینگ به ۸۹ درصد می‌رسد. یعنی مشاغل فعال در بازاریابی به‌ویژه در حوزه دیجیتال تقریبا ۹۰ درصد کاهش یافته‌اند و بسیاری از این مشاغل به‌ویژه در حوزه شبکه‌های اجتماعی عملا حذف شده‌اند. بنابراین وضعیت از شغلی به شغل دیگر و از صنعتی به صنعت دیگر متفاوت است.

در مقابل آمارهایی که یکی‌دیگر از پلتفرم‌های کاریابی در اختیار «دنیای اقتصاد» قرار داده نشان می‌دهد در شرایطی که آگهی‌های شغلی کاهش داشته در مقابل هر روز به تعداد افراد جویای کار اضافه می‌شود. بر اساس آمارهای ارائه‌شده توسط جاب‌ویژن، شنبه ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ تعداد رزومه‌های ارسالی توسط کارجویان در این پلتفرم به رکورد ۳۱۸ هزار مورد رسید. رقم عجیبی که نشان می‌دهد بیکاری شدت گرفته و میزان تقاضای کار در یک روز جهش پیدا کرده است. این پلتفرم اعلام کرده که این تعداد رزومه ارسالی ۵۰ درصد نسبت به بیشترین مقدار ثبت‌شده در تاریخ این پلتفرم افزایش داشته است. به این معنا که رکورد قبلی ثبت رزومه ۲۱۲هزار مورد بوده و حالا به ۳۱۸ هزار مورد در یک روز رسیده است. این داده‌ها همچنین نشان می‌دهد که اگرچه ناهماهنگی میان عرضه و تقاضای نیروی کار در سال‌های گذشته نیز مشاهده می‌شد، اما داده‌های یکی دو ماه اخیر این پلتفرم حاکی از عمیق‌تر شدن این شکاف است که تحت‌تاثیر جنگ و قطعی طولانی‌مدت اینترنت رخ داده است.

کارشناسان معتقدند که ادامه این روند می‌تواند پیامدهای گسترده و جبران‌ناپذیری برای اقتصاد به همراه داشته باشد، این در حالی است که تنها دسترسی دوباره به اینترنت می‌تواند جرقه جدیدی برای پا گرفتن دوباره کسب‌وکارها و بازگشت دوباره نیروهای تعدیل شده به محیط کار باشد. حتی برخی از کارشناسان معتقدند که نقش قطعی اینترنت در بیکاری‌ها طی دو ماه گذشته بسیار بیشتر از خسارات ناشی از جنگ بوده است.