بررسی طرح «مدیریت جامع شهری و روستایی» در شرایطی در دستور کار مجلس قرار گرفته و قرار است به زودی در صحن علنی مجلس مطرح شود که بخشی از آن تلاش می‌کند مدیریت شهری را به سمت استفاده از فناوری‌های جدید ببرد؛ از سامانه‌های آنلاین تصمیم‌گیری گرفته تا استفاده از هوش مصنوعی و بلاک‌چین برای احراز هویت و رأی‌گیری شهروندان.

در متن این طرح شوراهای شهر و روستا موظف شده‌اند تمام مصوبات خود را در سامانه شورا بارگذاری کنند تا شهروندان بتوانند ظرف ۱۵ روز به‌صورت آنلاین درباره آن رای دهند. در ادامه نیز تاکید شده که احراز هویت رای‌دهندگان و اعلام نتیجه با استفاده از هوش مصنوعی، بلاک‌چین و تلفن همراه انجام خواهد شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از مدیریت شهری قرار است بر پایه ابزارهای حکمرانی دیجیتال بازطراحی شود.

این طرح در واقع تلاش می‌کند برخی سازوکارهای سنتی مدیریت شهری را به مدل‌های مبتنی بر فناوری نزدیک کند. استفاده از سامانه‌های دیجیتال برای انتشار مصوبات شوراها، رای‌گیری عمومی و احراز هویت الکترونیکی، مفاهیمی هستند که طی سال‌های اخیر در ادبیات شهر هوشمند و حکمرانی داده‌محور مطرح شده‌اند؛ مدلی که در آن بخشی از ارتباط میان شهروند و نهاد شهری از طریق زیرساخت‌های دیجیتال انجام می‌شود.

در متن طرح، جزئیات فنی این زیرساخت‌ها مشخص نشده اما اشاره مستقیم به بلاک‌چین و هوش مصنوعی نشان می‌دهد نگاه طراحان صرفاً ایجاد یک سامانه ساده رأی‌گیری نبوده و تلاش شده از فناوری‌های جدید برای افزایش شفافیت، احراز هویت و مدیریت داده استفاده شود.

همزمان این طرح اختیارات گسترده‌ای را نیز به شهرداری‌ها و دهیاری‌ها منتقل می‌کند؛ از مدیریت راهور و خدمات شهری گرفته تا جایگاه‌های سوخت، مراکز شارژ خودروهای برقی، خدمات محیط زیستی و برخی خدمات اجتماعی. همین موضوع باعث می‌شود نیاز به زیرساخت‌های دیجیتال و سامانه‌های یکپارچه در مدیریت شهری بیش از گذشته اهمیت پیدا کند.

با این حال، ورود فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی و بلاک‌چین به ساختار مدیریت شهری، بدون تعیین استانداردهای فنی و حقوقی، می‌تواند چالش‌هایی نیز ایجاد کند. هنوز مشخص نیست مسئول توسعه این زیرساخت‌ها چه نهادی خواهد بود، داده‌های شهروندان چگونه نگهداری می‌شود و مدل نظارت بر این سامانه‌ها به چه شکل طراحی خواهد شد.

با وجود این ابهام‌ها، طرح جدید را می‌توان یکی از معدود تلاش‌ها برای پیوند مستقیم فناوری‌های نو با ساختار اداره شهرها در ایران دانست؛ تلاشی که اگر از سطح شعار فراتر برود، می‌تواند مسیر تازه‌ای برای حکمرانی دیجیتال در مدیریت شهری باز کند.

متن کامل طرح جامع مدیریت شهری