۶۷ همت زیان دیجیتال
وزارت ارتباطات در گزارشی میزان خسارت مستقیم و غیرمستقیم به اقتصاد دیجیتال را اعلام کرد. خسارت فیزیکی ناشی از حملات مستقیم در دو بخش دولتی و غیردولتی ۵۱همت شده و میزان خسارت ناشی از کاهش درآمد کسبوکارها ۱۶.۳۲همت شده است.
جنگ تحمیلی و قطع اینترنت بینالملل در ۴۰روز خسارات گستردهای برای زیست بوم فاوا و اقتصاد دیجیتال داشته است. بر اساس دادههای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مجموع خسارات فیزیکی و خسارات ناشی از کاهش درآمد مستقیم بخش فاوا و اقتصاد دیجیتال ۶۷.۳۲ همت عنوان شده است. همچنین کسبوکارهای دیجیتال بر اثر کاهش درآمد مستقیم روزانه حدود ۰.۴ همت (۶.۲میلیون دلار) زیان داشتهاند.
خسارات فیزیکی جنگ بهعنوان یک شوک چندلایه ساختارهای اقتصادی و اجتماعی را با اختلالات گسترده مواجه میکند و در این میان بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات بیش از سایر حوزهها آسیب میبیند. علت این مساله را میتوان در نقش حیاتی زیرساختهای ارتباطی اینترنت و شبکههای ملی اطلاعات در پشتیبانی از زندگی روزمره خدمات عمومی و فعالیتهای اقتصادی دنبال کرد. این زیرساختها ستون فقرات اقتصاد دیجیتال را تشکیل میدهند و هرگونه اختلال در آنها میتواند پیامدهای زنجیرهای و گستردهای ایجاد کند. بر اساس دادههای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تنها خسارات فیزیکی ناشی از حملات مستقیم (موشکی و بمباران) که منجر به تخریب داراییها و سرمایه ثابت در بخش دولتی فاوا شده ۴۲۶۰۰۰میلیارد ریال بوده و این خسارات در بخش غیردولتی ۸۴۰۳۹میلیارد ریال برآورد شده است که در مجموع میتوان آن را ۵۱ همت دانست.
همچنین در این گزارش که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در اختیار «دنیای اقتصاد» قرار داده است مجموع خسارات فیزیکی و خسارات ناشی از کاهش درآمد مستقیم بخش فاوا و اقتصاد دیجیتال ۶۷.۳۲ همت عنوان شده است. در این گزارش همچنین جزئیاتی نیز از خسارات ناشی از کاهش درآمد مستقیم کسب و کارهای حوزه فاوا و اقتصاد دیجیتال در دوره جنگ تحمیلی وجود دارد. بر این اساس حوزه مخابراتی و ارتباطی در این مدت خساراتی برابر با ۶۴۴۶۰میلیارد ریال داشته و همچنین حوزه تجارت الکترونیک نیز متحمل ضرر و زیانی معادل ۲۳۶۵۹میلیارد ریال شده است. همچنین کسب و کارهای بزرگ مقیاس فضای مجازی ۵۵۰۰۰میلیارد ریال برآورد خسارت داشتهاند.
بر اساس جمعبندی کلی ارزش کل خسارات فیزیکی و زیانهای ناشی از کاهش درآمد مستقیم بر بخش فاوا و اقتصاد دیجیتال حدود ۶۷ همت (معادل۴۴۰میلیون دلار) برآورد میشود. از این رقم بیش از ۷۰ درصد مربوط به خسارات فیزیکی بوده و از میان این خسارات فیزیکی بیش از ۸۰ درصد متوجه بخش دولتی است؛ در بخش کسبوکارهای خصوصی خسارات ناشی از کاهش مستقیم درآمد حدود ۱۶ همت برآورد شده است؛ یعنی روزانه حدود ۰.۴ همت زیان مستقیم. در این گزارش عنوان شده است که در حوادث دیماه و قطعی کامل اینترنت به مدت ۲۳۸ ساعت (۱۰ روز)، زیان اقتصادی کسبوکارها ناشی از کاهش درآمد حدود ۲۰ همت برآورد شده، اما در این جنگ با وجود طولانیتر بودن دوره بحران (۴۰ روز) این زیان حدود ۱۶ همت بوده است. وزارت ارتباطات این اتفاق را ناشی از تفاوت در نوع اختلال و افزایش تابآوری زیرساختهای داخلی دانسته است.
براین اساس ذکر شده است که در دیماه اختلال در لایه دسترسی و مسیریابی کل شبکه موجب توقف جریان داده در تمام شبکه (داخلی و خارجی) شد. اما در دوره جنگ محدودیتها تنها در سطح درگاههای بینالملل اعمال شد و شبکه ملی اطلاعات و مراکز تبادل ترافیک داخلی (IXPها) بدون اختلال جدی فعال ماندند. در دیماه سرویسهایی مانند بانکداری الکترونیک، OTP، پیامرسانها، سامانههای حملونقل هوشمند و سلامت الکترونیک از مدار خارج شدند. اما در دوره جنگ، به گفته وزارت ارتباطات به دلیل پایداری مسیریابی داخلی و تفکیک ترافیک این سرویسها بدون وقفه به فعالیت ادامه دادند. همچنین پس از تجربه دیماه بخش بزرگی از پایگاههای داده، سرورها و هسته پردازشی کسبوکارهای بزرگ به دیتاسنترهای داخلی منتقل شد. بنابراین هر چند سرویسهای خارجی در دوره جنگ از دسترس خارج شدند، اما خدمات اصلی کسبوکارها همچنان از داخل کشور قابل ارائه بود.