از سنسور توپ تا آفساید نیمهخودکار؛ فناوریهای جدید جام جهانی ۲۰۲۶ کداماند؟
مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ با بهکارگیری پیشرفتهترین ابزارهای تکنولوژیک، هوشمندترین تورنمنت تاریخ فوتبال خواهد بود.
جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ از بسیاری جهات یک تورنمنت منحصربهفرد و بینظیر خواهد بود. این مسابقات ۳۹ روزه به میزبانی مشترک سه کشور، تلاش میکند تا باشکوهترین دوره این رویداد بزرگ فوتبالی را رقم بزند. علاوهبر ابعاد مسابقات، برای بهبود تجربه تماشای بازیها برای هواداران و پیشرفتهتر کردن این ورزش برای بازیکنان، از فناوریهایی استفاده میشود که در ادامه به آنها میپردازیم.
۱. توپهای مجهز به سنسور حرکتی
«تریوندا» (Trionda) که در زبان اسپانیایی به معنای «سه موج» است، توپ رسمی جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد بود که در کشورهای ایالات متحده، مکزیک و کانادا به کار گرفته میشود. اما چه چیزی این توپ ساخت آدیداس را تا این حد متمایز میکند؟
یک تراشه سنسور کوچک با واحد اندازهگیری اینرسی (IMU) در داخل این توپ تعبیه شده است که اطلاعات دقیقی از هر بخش از حرکت آن ارائه میدهد. این سنسور دادهها را ۵۰۰ بار در ثانیه ثبت میکند و شتاب و حرکات جزئی توپ را در سه بعد ردیابی مینماید.
براساس بیانیه فیفا، این فناوری دادههای دقیقی را بهصورت لحظهای به سیستم کمکداور ویدئویی (VAR) ارسال میکند و تصمیمگیری داوران مسابقه را بهویژه در صحنههای مربوط به آفساید بهبود میبخشد. به زبان سادهتر، همانطور که «نیکولاس ایوانز»، رئیس بخش تحقیقات و استانداردهای فیفا توضیح میدهد، این سنسور اعلام میکند که توپ در یک فضای سهبعدی درحال انجام چه کاری است.
۲. آواتارهای سهبعدی بازیکنان با هوش مصنوعی
استفاده از فناوری به توپهای مسابقه محدود نمیشود و بازیکنان نیز بخشی از این اکوسیستم هوشمند خواهند بود. بهعنوان بخشی از همکاری فیفا و لنوو، بزرگترین تولیدکننده کامپیوترهای شخصی در جهان، مجموعهای از نوآوریهای تکنولوژیک مبتنی بر هوش مصنوعی در اوایل سال جاری معرفی شد که آواتارهای سهبعدی بازیکنان از جمله آنها است.
برای فراهم کردن این ویژگی، چهره بازیکنان حاضر در جام جهانی بهصورت دیجیتالی اسکن میشوند تا یک مدل سهبعدی دقیق از آنها ساخته شود. هر اسکن حدود یک ثانیه زمان میبرد و ابعاد بسیار دقیقی از اعضای بدن را ثبت میکند که به گفته فیفا، به سیستم اجازه میدهد بازیکنان را در جریان حرکات سریع یا مسدود شدن دید، بهطرزی قابلاعتماد ردیابی کند.
بهعلاوه، این مدلهای سهبعدی در پخش زنده تلویزیونی ادغام خواهند شد تا تصمیمگیری درباره آفساید با سیستم VAR را به شکلی واقعگرایانهتر و جذابتر برای هواداران داخل استادیوم و بینندگان سراسر جهان نمایش دهند. همچنین در تمامی ۱۰۴ مسابقه از دوربینهای متصل به بدن داوران استفاده خواهد شد تا هواداران نمایی از زمین مسابقه را بهگونهای تجربه کنند که گویی خودشان در زمین حضور دارند.
۳. سگهای رباتیک برای تأمین امنیت
پلیس مکزیک برای کمک به مقابله با جرم و جنایت در جریان جام جهانی، به سگها متکی خواهد بود؛ اما نه سگهای معمولی، بلکه مدلهای رباتیک. این رباتهای چهارپا برای ورود به مناطق خطرناک و ارسال ویدیوی زنده به نیروهای امنیتی طراحی شدهاند تا مأموران بتوانند پیش از اقدام، وضعیت را بررسی کنند.
این رباتهای شبهحیوان با هزینه ۲.۵ میلیون پزو (حدود ۱۴۵ هزار دلار) توسط شورای شهر گوادالوپه، بخشی از منطقه کلانشهری مونتری، خریداری شدهاند و به گفته «هکتور گارسیا»، شهردار گوادالوپه، در صورت بروز هرگونه درگیری به کار گرفته خواهند شد. هدف از بهکارگیری سگهای رباتیک، حمایت از مأموران پلیس در مداخلههای اولیه و حفظ سلامت فیزیکی نیروها اعلام شده است.
۴. فناوری پیشرفته آفساید نیمهخودکار
فیفا نسخه ارتقایافتهای از فناوری آفساید نیمهخودکار را معرفی کرده است که به داوران اجازه میدهد سریعتر از گذشته تصمیمگیری کنند. این سیستم بهگونهای طراحی شده است که آفسایدها را تقریباً بهصورت لحظهای شناسایی کند. پیش از این، سیستم تنها زمانی به داوران هشدار میداد که بازیکن بیش از ۵۰ سانتیمتر در آفساید باشد، اما در نسخه جدید، این فناوری با اعلام آفسایدهای بیش از ۱۰ سانتیمتر، تصمیمات دقیقتری ارائه میدهد.
داوران مسابقه هشدار صوتی لحظهای را مستقیماً در گوشی خود دریافت میکنند و نیازی به انتظار برای ارتباط سنتی با اتاق VAR نخواهند داشت.
البته این سیستم محدودیتهایی هم دارد؛ فناوری جدید فقط آفسایدهای ساده و واضح را تشخیص میدهد و نمیتواند درباره صحنههای پیچیدهای که به قضاوت و تفسیر داور نیاز دارند، تصمیمگیری کند. این سیستم قادر به تشخیص دخالت یا عدم دخالت بازیکن در جریان بازی نیست و در صورتی که بازیکنان روی زمین افتاده باشند یا بدنهای آنها بیش از حد به یکدیگر نزدیک باشد، ممکن است نتواند تصمیم نهایی را بگیرد. بااینحال، فیفا معتقد است این فناوری نارضایتی تماشاگران و بازیکنان را کاهش میدهد.
۵. زمانهای استراحت ثابت برای نوشیدن آب
علاوهبر فناوریهای جدید، در راستای اولویت دادن به سلامت بازیکنان، در هر نیمه از مسابقات جام جهانی یک وقت استراحت سهدقیقهای برای نوشیدن آب در نظر گرفته خواهد شد. این قانون بدون توجه به شرایط آبوهوایی یا دمای هوا اجرا میشود و مربیان و بازیکنان در اواسط هر نیمه (حدود دقیقه ۲۲) این فرصت را خواهند داشت تا کمی آب بنوشند.
«مانولو زوبیریا»، مدیر ارشد برگزاری مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ در آمریکا، توضیح داد:
«برای هر بازی، بدون توجه به محل برگزاری، وجود یا عدم وجود سقف در استادیوم و دمای هوا، یک وقت استراحت سهدقیقهای وجود خواهد داشت. این زمان دقیقاً سه دقیقه از سوت داور در هر دو نیمه خواهد بود. البته اگر در دقایق ۲۰ یا ۲۱ مصدومیتی رخ دهد و بازی متوقف باشد، داور مسابقه در همان لحظه به این موضوع رسیدگی خواهد کرد.»
پیش از این در مطلب دیگری به هوش مصنوعی FIFA AI Pro نیز اشاره کرده بودیم که در واقع یک دستیار هوشمند برای تمام تیمهای حاضر در جام جهانی است.