مسئول توسعه خدمات فضایی پژوهشگاه فضایی با بیان اینکه هر زیرسیستمی از ماهواره آسیب ببیند، در کوتاه‌ترین زمان قابل بازطراحی و بازگشت به خط تولید است، گفت: بخش آزمایشگاه‌های مرجع یکپارچه‌سازی و تست‌های پیش از پرتاب این پژوهشگاه در حملات دشمن آسیب دید که موجب وقفه موقت در ارائه خدمات به برخی شرکت‌های خصوصی صنعت فضایی شد که این امر می‌تواند بر روند آماده‌سازی ماهواره‌ها اثر بگذارد.

احمد سلیمانی امروز در حاشیه بازدید خبرنگاران از ساختمان آسیب‌دیده پژوهشگاه فضایی ایران با حضور در ویرانه‌های بخش نمایشگاه دائمی این پژوهشگاه، با اشاره به ماهیت فعالیت‌های این مجموعه، گفت: این نمایشگاه، محلی برای ارائه دستاوردها، محصولات و سرریز فناوری‌های حوزه فضایی کشور بوده و امکان معرفی توانمندی‌های پژوهشگاه را به مسئولان، دستگاه‌های اجرایی و عموم مردم فراهم می‌کرد.

وی افزود: در این نمایشگاه نمونه‌های مختلفی از محصولات مرتبط با ماهواره‌های مخابراتی و سنجشی، بلوک‌های انتقال مداری، سرریز فناوری‌ها و زیرسیستم‌های توسعه‌یافته در سال‌های گذشته به نمایش گذاشته شده بود؛ محصولاتی که از مرحله تحقیق و توسعه تا تولید را طی کرده و در خدمت پروژه‌های فضایی کشور قرار داشتند.

سلیمانی ادامه داد: این مجموعه به‌طور کامل با رویکرد صلح‌ آمیز فعالیت می‌کرد و محصولات و سامانه‌های آن در حوزه خدمات فضایی و ماهواره‌ای، بدون کاربرد نظامی، مورد استفاده قرار می‌گرفت.

وی با اشاره به حجم خسارات واردشده به این بخش، اظهار کرد: با توجه به ماهیت غیرنظامی و علمی فعالیت‌ها، این سطح از تخریب در چنین مجموعه‌ای که صرفاً در حوزه فناوری فضایی و خدمات فضاپایه فعالیت دارد، قابل توجه است و این پرسش را ایجاد می‌کند که علت هدف قرار گرفتن آن چه بوده است.

مسئول توسعه خدمات فضایی پژوهشگاه فضایی ایران، افزود: همان‌طور که رئیس پژوهشگاه نیز پیش‌تر اعلام کرده بود، خدمات این مجموعه در اختیار دستگاه‌های دولتی و شرکت‌های دانش‌بنیان قرار می‌گیرد و هدف آن پشتیبانی از توسعه فناوری فضایی کشور است. در سال‌های اخیر، رشد فناوری فضایی کشور روند قابل توجهی داشته و به همین دلیل، این حوزه در اولویت توسعه علمی و فناورانه قرار گرفته است.

سلیمانی با اشاره به پیامدهای احتمالی این حمله، گفت: به نظر می‌رسد هدف از این اقدامات، ایجاد اختلال در روند توسعه فناوری فضایی کشور و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در افق‌های توسعه‌ای و برنامه هفتم توسعه بوده است. با وجود این آسیب‌ها، تجهیزات و سامانه‌های مستقر در پژوهشگاه عمدتاً در حوزه ماهواره‌های بومی، سنجش از دور و مخابرات فضایی مورد استفاده قرار می‌گیرند و هیچ‌گونه کاربری نظامی در ساختار این مجموعه تعریف نشده است.

توسعه پهپاد

مسئول توسعه خدمات فضایی پژوهشگاه فضایی با اشاره به یک پهپاد مستقر در این مجموعه، گفت: این پهپاد در اصل برای ارائه خدمات پستی طراحی شده بود و در ابتدا برای ارسال مرسولات به مناطق خاص و جزیره‌ای مورد استفاده قرار می‌گرفت. این سامانه در سه کلاس وزنی ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ کیلوگرمی طراحی شده که نمونه موجود در این بخش مربوط به نسخه ۲۵ کیلوگرمی آن است و برای حمل مرسولات پستی به کار گرفته می‌شد.

سلیمانی ادامه داد: در مرحله بعد، توسعه این پهپاد به سمت کاربردهای کشاورزی هوشمند از جمله سم‌پاشی محصولات زراعی نیز مورد توجه قرار گرفت تا بتوان از ظرفیت آن در حوزه‌های غیرنظامی و خدماتی استفاده کرد.

پنل‌های خورشیدی

وی با اشاره به سایر تجهیزات و فناوری‌های مستقر در این بخش از پژوهشگاه، اظهار کرد: در میان این سامانه‌ها، زیرسیستم‌های مرتبط با ماهواره‌ها از جمله پنل‌های خورشیدی نیز وجود دارد که نقش مهمی در تأمین انرژی ماهواره‌ها در مدار ایفا می‌کنند.

مسئول توسعه خدمات فضایی پژوهشگاه فضایی ایران افزود: ماهواره‌ها بسته به نوع مأموریت، بین ۳تا ۶ سال در مدار فعال هستند و باتری آنها نقش کلیدی در تأمین انرژی دارد. پنل‌های خورشیدی وظیفه شارژ و دشارژ باتری‌ها را بر عهده دارند و انرژی لازم برای عملکرد زیرسیستم‌هایی مانند مخابرات، کنترل وضعیت و ارسال سیگنال را تأمین می‌کنند. این زیرسیستم‌ها امکان می‌دهند ماهواره در طول مأموریت خود، توان مورد نیاز برای عملکرد پایدار و ارسال داده‌ها را در مدار حفظ کند.

سلیمانی با اشاره به وضعیت صنعت فضایی کشور گفت: صنعت فضایی ایران در سال‌های اخیر از مرحله صرفاً اکتساب فناوری عبور کرده و به مرحله بلوغ رسیده است؛ به‌گونه‌ای که امروز در حوزه توسعه و کاربرد فناوری قرار داریم. در حال حاضر، حتی با حداقل تجهیزات آزمایشگاهی نیز امکان بازگشت و احیای بسیاری از زیرسیستم‌ها و خطوط توسعه وجود دارد و این نشان‌دهنده بلوغ فناورانه کشور در این حوزه است. هر زیرسیستم یا محصولی که در ۵ یا ۶ بخش اصلی ماهواره آسیب ببیند، در کوتاه‌ترین زمان قابل بازطراحی، احیا و بازگشت به خط تولید است.

وی خاطرنشان کرد: برای آزمایشگاه‌های آسیب‌دیده نیز در سال‌های گذشته نقاط پشتیبان و مراکز جایگزین در نظر گرفته شده بود تا در صورت بروز شرایط بحرانی، امکان ادامه فعالیت از طریق سایر مجموعه‌ها و ظرفیت‌های جایگزین وجود داشته باشد.

تخریب آزمایشگاه‌های تخصصی فضایی

مسئول توسعه خدمات فضایی پژوهشگاه فضایی ایران، در ادامه بازدید خبرنگاران از بخش‌های آسیب‌دیده، به مجموعه و آزمایشگاه‌های تخصصی این پژوهشگاه اشاره کرد و یادآور شد: آزمایشگاهی که در پشت سر ما قرار دارد، «آزمایشگاه مرجع یکپارچه‌سازی و تست‌های قبل از پرتاب» است که تمامی ماهواره‌های کشور، چه در بخش دولتی و چه خصوصی، پیش از پرتاب در آن مورد آزمون‌های نهایی و یکپارچه‌سازی قرار می‌گرفتند.

وی افزود: در این آزمایشگاه، مجموعه‌ای از تست‌های تخصصی از جمله آزمون‌های محیطی و عملکردی ماهواره‌ها انجام می‌شد و عملاً فرآیند آماده‌سازی نهایی ماهواره برای قرارگیری در مدار در همین مرکز صورت می‌گرفت. این مرکز علاوه بر ارائه خدمات به بخش‌های دولتی، به شرکت‌های خصوصی فعال در صنعت فضایی نیز خدمات تخصصی ارائه می‌داد و نقش مهمی در تکمیل زنجیره توسعه فناوری فضایی کشور ایفا می‌کرد.

سلیمانی با اشاره به پیامدهای ناشی از آسیب‌دیدگی این آزمایشگاه، اظهار کرد: یکی از چالش‌های ایجادشده پس از این حادثه، توقف یا ایجاد وقفه در خدمات برخی تست‌های تخصصی است که در کشور به‌صورت محدود و در برخی موارد به‌صورت انحصاری در همین مجموعه انجام می‌شد.

مسئول توسعه خدمات فضایی پژوهشگاه فضایی ایران، افزود: در حال حاضر اقداماتی برای تعمیر و جایگزینی تجهیزات در حال انجام است، اما این روند زمان‌بر بوده و ممکن است در کوتاه‌مدت بر خدمات‌دهی به برخی بخش‌های خصوصی صنعت فضایی اثر بگذارد.

وی با بیان اینکه در این مجموعه حدود ۸ آزمایشگاه تخصصی مرتبط با تست‌های پیش از پرتاب فعال بوده که ماهواره‌ها پس از طی مراحل ساخت و یکپارچه‌سازی، در این مراکز مورد آزمون قرار می‌گرفتند، تصریح کرد: پس از تکمیل این فرآیند، ماهواره‌ها برای انجام مراحل نهایی پرتاب، از جمله ارسال به پایگاه‌های پرتاب داخلی یا بین‌المللی از جمله پایگاه‌های روسیه یا پرتابگرهای مورد استفاده در مجموعه‌های دفاعی، تحویل داده می‌شدند.

این مقام مسوول پژوهشگاه فضایی تأکید کرد: این آزمایشگاه‌ها نقش حیاتی در تضمین سلامت و آمادگی ماهواره‌ها پیش از پرتاب دارند و احیای کامل آن‌ها از اولویت‌های اصلی پژوهشگاه فضایی ایران محسوب می‌شود.