نگاه امنیتی رگولاتور، مهمترین مانع توسعه نوآوری است
فعالان اقتصاد دیجیتال و فینتک در بیستوسومین رویداد فیناپ، مهمترین مانع توسعه نوآوری را نه کمبود سرمایه و فناوری، بلکه نوع مواجهه رگولاتور با بازار دانستند. آنها معتقدند تنظیمگری در ایران بیش از آنکه بسترساز رقابت و نوآوری باشد، به ابزاری برای محدودسازی کسبوکارها تبدیل شده و همین موضوع هزینه ادامه دادن در شرایط دشوار را افزایش داده است.
مصطفی افزونی، رئیس هیات مدیره طلاین در بیست و سومین رویداد فیناپ با عنوان «روایت ادامه دادن» به رابطه پیچیده میان تنظیمگری و نوآوری پرداخت. او با اشاره به اینکه رگولاتوری معمولا با اهدافی مانند حمایت از مصرفکننده، حفظ ثبات مالی، مقابله با پولشویی و تقویت رقابت شکل میگیرد، گفت: مطالعات انجامشده در چین نشان میدهد، رابطه میان نوآوری و تنظیمگری لزوما خطی نیست و تنظیمگری، اگر بهدرستی طراحی شود، میتواند به جای مانع شدن، به محرکی برای رشد نوآوری تبدیل شود.
به گفته او، تنظیمگری زمانی اثر مثبت خواهد داشت که اعتمادساز و استانداردساز باشد، نه اینکه با ایجاد امتیازات یا محدودیتهای غیرضروری، رقابت را مختل کند. به باور او تنظیمگران در ایران به بلوغ نمیرسند و تنها واکنشهای سختگیرانه را تکرار میکنند.
رئیس هیاتمدیره طلاین همچنین به تجربه بازار ایران اشاره کرد و گفت: شدت مداخله رگولاتور در بسیاری از موارد متناسب با اندازه کسبوکارها نیست. در عمل، فشارهای تنظیمگری بیشتر متوجه بازیگران میانی بازار است و کسبوکارهای بسیار کوچک یا بسیار بزرگ معمولا با محدودیتهای کمتری مواجه هستند.
نگاه امنیتی رگولاتور؛ مهمترین مانع توسعه نوآوری
مهدی جعفریان، همبنیانگذار و مدیرعامل شرکت مشاوره بانا و کارشناس تنظیمگری و رقابت، با تفکیک انحصار طبیعی و غیرطبیعی توضیح داد: در اغلب بازارها باید موانع ورود کاهش یابد و رقابت آزاد شکل بگیرد. چراکه کیفیت و نوآوری تنها در سایه رقابت واقعی به دست میآید.
او بخشی از چالشهای بازار طلای آنلاین را ناشی از نگاه امنیتی و محافظهکارانه رگولاتورها دانست و به یکی از تجربههای آمریکا در این حوزه پرداخت: بورس تنظیمگر پلتفرمهای آنلاین طلا در آمریکا است و امکان سفارشگیری در آن وجود دارد. به این معنا که لزوما نیازی نیست پلتفرمی برای فروش طلا، ذخایر طلای تکمیلی داشته باشد و پلتفرم ۲۸ روز برای تامین طلا فرصت دارد. محدودیتهای سفت و سخت و نگاه اشتباه به توسعه پلتفرمهای طلا در ایران منجر به کاهش ورود بازیگران به این حوزه و محدودیت مدلهای کسبوکاری شده است.
به گفته او هرچند تنظیمگران مصوبههایی را جهت کاهش مشکلات و رفع محدودیتها تصویب میکنند، اما نگاه غالب همچنان رفع صورت مساله است.
جعفریان همچنین به رویکرد جهانی در تنظیم آئیننامهها پرداخت و گفت: در جهان طی دورههای یک تا دو ساله نتایج آئیننامههای تنظیم شده بررسی شده و بر آن اساس بازنگری میشود اما این مساله در کشور ما معمولا نادیده گرفته می شود.
بازار اعتباری و تاثیر آن بر اقتصاد
عاطفه فتحی، معاون توسعه کسبوکار سیموتک، حرکت بازار ایران به سمت اعتباردهی را مورد بررسی قرار داد و به دو اثر کلان اعتباردهی پرداخت. طبق گفته او اعتبار از طرفی میتواند تقاضای موثر را بالا ببرد، شمول مالی را بیشتر کند، به چرخش فروش در خرده فروشی و به کاهش رکود تقاضا کمک کند. از طرف دیگر اگر این اعتباردهی بیشتر، جایگزین درآمد واقعی نشود و فقط مصرف را جلو بیندازد میتواند فشار تورمی بدهی پنهان و حساسیت اقتصاد به شوکهای درآمدی را بیشتر کند.
فتحی با اشاره به تجربه کشورهایی مانند ترکیه و برزیل، حرکت بازار ایران به سمت اعتبار را نتیجه طبیعی فشارهای اقتصادی بر خانوارها و کسبوکارها دانست.
معاون توسعه کسبوکار سیموتک معتقد است، رقابت در اکوسیستم لندتک باید از جذب پذیرنده به سمت اعتبارسنجی دقیقتر کاربران حرکت کند. او تشکیل کنسرسیومهای دادهمحور با مشارکت اپراتورها و پلتفرمهای دیجیتال را راهکاری برای بهبود اعتبارسنجی دانست و هشدار داد: در بحرانهای طولانی، افزایش همزمان نیاز به اعتبار و ریسک بدهیها میتواند به تعمیق رکود منجر شود.
به باور او در بلندمدت اگر بخش بزرگی از بازار، اعتباری شود فروشنده به تدریج قیمت را براساس فروش اعتباری تنظیم میکند و اعتبار، هزینه خرید را افزایش میدهد.
اعتماد؛ مهمترین اصل صنعت لندتک
فرشید شهرکی، بنیانگذار یاریتو هم درباره واقعیتهای کمتر دیدهشده صنعت لندتک و تجربه توسعه این کسبوکارها گفت. به گفته او اگر لندتک را یک محصول ببینیم، میتوانیم شروع کنیم اما اگر متکی بر زنجیرهای از اعتماد باشد میتواند ادامه پیدا کند.
او در مورد مساله اعتماد در لندتک گفت: اعتماد سیستمی عملیاتی است و باید تمام اجزا و بازیگران آن بتوانند مسئولیتهای خود را به خوبی ایفا کنند.
به باور او رشد واقعی لندتک از جایی شروع میشود که تامین مالی، ریسک و بازگشت پول باهم قابل کنترل باشد.
گذران؛ معماری بحران
امیرحسین مردانی، رئیس هیاتمدیره بیتپین هم در بخشی دیگر از رویداد فیناپ، با طرح این پرسش که «وقتی هیچ چیز قابل پیشبینی نیست، چگونه باید ادامه داد؟» از چالش مدیریت در شرایطی گفت که نااطمینانی به وضعیت دائمی کسبوکارها تبدیل شده است.
او مفهوم «گذران» را چارچوبی برای تصمیمگیری در دوران بحران معرفی کرد و گف: شرکتها در چنین شرایطی نه یک موتور رشد، بلکه پناهگاههایی برای جذب نااطمینانیهای محیط هستند. بهگفته او یکی از مهمترین کارکردهای سازمانها در اقتصاد بیثبات، ایجاد حداقلی از ثبات برای کارکنان، مشتریان و ذینفعان است.
به گفته مردانی وظیفه مدیران لزوما تولید امید نیست، بلکه ایجاد سازوکارهایی است که به افراد و سازمانها امکان ادامه دادن و عبور از بحران را بدهد.