بیشترین توجه بازار طی ۲ سال گذشته به شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی مانند آنتروپیک، اوپن‌ای‌آی و انویدیا معطوف بود، حالا برنده اصلی موج هوش مصنوعی در جای دیگری قرار دارد؛ تولیدکنندگان تراشه‌های حافظه. تازه‌ترین گزارش مالی مایکرون (Micron Technology) نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از درآمدی که شرکت‌های هوش مصنوعی صرف توسعه مدل‌ها و ساخت مراکز داده می‌کنند، در نهایت به جیب سازندگان حافظه‌های پرسرعت می‌رود؛ روندی که می‌تواند معادلات سودآوری صنعت هوش مصنوعی را تغییر دهد.

به گزارش وال استریت ژورنال، رشد انفجاری تقاضا برای مراکز داده و آموزش مدل‌های هوش مصنوعی باعث شده حافظه‌های پرسرعت HBM (High Bandwidth Memory) به یکی از کمیاب‌ترین و گران‌ترین قطعات زنجیره تأمین هوش مصنوعی تبدیل شوند. از آنجا که ظرفیت تولید این حافظه‌ها محدود است و ساخت خطوط تولید جدید چند سال زمان می‌برد، تولیدکنندگان این تراشه‌ها توانسته‌اند قیمت محصولات خود را به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش دهند.

مایکرون، به همراه سامسونگ الکترونیک و SK Hynix، اکنون نقشی مشابه تولیدکنندگان نفت برای صنعت هواپیمایی پیدا کرده‌اند؛ تأمین‌کنندگان کالایی که بدون آن هوش مصنوعی امکان رشد ندارد و افزایش قیمتش مستقیماً هزینه توسعه مدل‌های هوش مصنوعی را بالا می‌برد.

مایکرون اعلام کرده در فصل مالی منتهی به ۲۸ مه، قیمت تراشه‌های DRAM را نسبت به سه‌ماهه قبل بیش از ۶۰ درصد افزایش داده، در حالی که حجم فروش تنها چند درصد رشد کرده است. قیمت حافظه‌های NAND Flash نیز بیش از ۸۰ درصد افزایش یافته است. نتیجه این افزایش قیمت‌ها، جهش سودآوری مایکرون و در مقابل، افزایش هزینه شرکت‌هایی است که برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی به این حافظه‌ها وابسته‌اند.

برآوردها نشان می‌دهد تنها مشتریان مایکرون در همین یک فصل حدود ۱۸ میلیارد دلار بیشتر بابت خرید تراشه‌های حافظه پرداخت کرده‌اند. قیمت حافظه نیز طی یک سال گذشته تقریباً چهار برابر شده است؛ افزایشی که دیگر تنها به صنعت هوش مصنوعی محدود نیست و بازار رایانه‌های شخصی و تجهیزات الکترونیکی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. اپل نیز همزمان قیمت برخی مدل‌های مک‌بوک را بیش از ۱۵ درصد افزایش داده است.

اما تفاوت صنعت هوش مصنوعی با سایر بازارها در این است که شرکت‌های فعال این حوزه هنوز هزینه‌های واقعی خود را از کاربران دریافت نمی‌کنند. OpenAI و Anthropic همچنان با هدف جذب مشتری، خدمات خود را پایین‌تر از هزینه تمام‌شده عرضه می‌کنند و افزایش قیمت تراشه‌ها به معنای افزایش مستقیم زیان آنها یا ناچار شدن به افزایش قیمت خدمات است؛ موضوعی که می‌تواند روند پذیرش هوش مصنوعی را کندتر کند.

نشانه‌های این جابه‌جایی سود حتی در بازار سرمایه نیز دیده می‌شود. از ابتدای سال، ارزش سهام مایکرون و SK Hynix حدود ۲۹۰ درصد رشد کرده و سهام سامسونگ نیز بیش از ۱۶۰ درصد افزایش یافته است. در مقابل، سهام بسیاری از غول‌های رایانش ابری مانند مایکروسافت، متا و حتی انویدیا از ماه آوریل تاکنون با افت یا رکود مواجه شده‌اند؛ موضوعی که برخی تحلیلگران آن را نشانه انتقال سود از شرکت‌های بالادست هوش مصنوعی به تأمین‌کنندگان زیرساخت می‌دانند.

کارشناسان معتقدند صنعت هوش مصنوعی در برابر این موج افزایش قیمت تنها سه راه پیش رو دارد؛ کاهش حاشیه سود، افزایش بهره‌وری و کاهش نیاز به حافظه یا انتظار برای افزایش ظرفیت تولید. با توجه به اینکه ساخت کارخانه‌های جدید چندین سال زمان می‌برد، به نظر می‌رسد تولیدکنندگان حافظه دست‌کم در کوتاه‌مدت همچنان بزرگ‌ترین برندگان رونق هوش مصنوعی باقی بمانند.