«بالن مقید» پژوهشگاه فضایی؛ از دل ویرانی برخاست و در یک رویداد ملی نقشآفرینی کرد
پژوهشگاه فضایی ایران در حالی سامانه «بالن مقید» خود را برای پشتیبانی از مراسم باشکوه تشییع رهبر شهید انقلاب عملیاتی کرد که این سامانه در جنگ رمضان بر اثر حملات دشمن آسیب دیده بود. متخصصان این مجموعه با بازسازی سریع تجهیزات، بار دیگر توان عملیاتی سامانهای را به نمایش گذاشتند که علاوه بر پایش هوایی، در شرایط بحران و اختلال زیرساختهای زمینی، قابلیت ارائه خدمات ارتباطی و پشتیبانی عملیاتی را نیز دارد.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی دولت، در روزهایی که میلیونها نفر برای وداع با رهبر شهید انقلاب در مصلی امام خمینی (ره) در تهران گردهم آمده بودند، چشمی از فراز آسمان نیز این صحنه تاریخی را رصد میکرد؛ «بالن مقید» پژوهشگاه فضایی ایران که با استقرار در محل برگزاری مراسم، مأموریت ثبت تصاویر هوایی و پایش لحظهای این رویداد ملی را بر عهده دارد.
در این میان نمیتوان نقش سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات را نادیده گرفت که با دستور ویژه برای رفع فوری موانع اجرایی و پشتیبانی، مسیر بازگشت بالن مقید به مأموریت را هموار کرد؛ دستوری که موجب شد این سامانه آسیبدیده پس از بازسازی، در زمانی کوتاه دوباره در مدار عملیات قرار گیرد و در مراسم تشییع رهبر شهید نقشآفرینی کند.
موفقیت این مأموریت در شرایطی رقم خورد که بخشی از زیرساختها، تجهیزات و حتی پیکره بالن در جریان تجاوز اخیر دشمن به پژوهشگاه فضایی ایران آسیب دیده بود و کارشناسان ناچار بودند در مدت زمانی کوتاه، سامانه را دوباره به چرخه عملیاتی بازگردانند.
از دل ویرانی تا بازگشت به مأموریت
اولین گام، بازسازی زیرساختهایی بود که در حملات اخیر آسیب دیده بودند. تعمیر جرثقیل سقفی، بازسازی فضای عملیاتی، رفع خسارتهای ناشی از ترکش، آمادهسازی مجدد سوله و ساماندهی تجهیزات پشتیبانی، بخشی از اقداماتی بود که امکان بازگشت بالن به مأموریت را فراهم کرد.
همزمان، متخصصان پژوهشگاه بالن عملیاتی «بام-50» را که جایگزین نمونه آسیبدیده شده بود، تحت آزمونهای فنی متعدد قرار دادند؛ از تست نشتی و سامانههای روشنایی گرفته تا بازسازی دم بالن، آزمایش فنها و انجام آزمون نهایی آمادگی پرواز.
آمادهسازی سکوی عملیات
برای آنکه سامانه بتواند در محل مراسم به صورت پایدار فعالیت کند، سکوی نسل دوم بالن نیز به طور کامل سرویس شد. ژنراتور، وینچها، دکل، جکهای جانبی، تجهیزات مکانیکی و سامانه ذخیره و توزیع هلیوم مورد بازبینی و آزمایش قرار گرفت تا کوچکترین اختلالی در زمان اجرای مأموریت رخ ندهد.
تغییر مأموریت؛ از ارتباطات تا پایش هوایی
برنامه اولیه، استفاده از محموله مخابراتی بالن برای تقویت ارتباطات در محل مراسم بود؛ قابلیتی که این سامانه برای پشتیبانی از ارتباطات در شرایط بحران، حوادث طبیعی و اختلال زیرساختهای ارتباطی در اختیار دارد. با این حال تیم عملیاتی با حفظ آمادگی کامل سامانه، مأموریت را با محموله تصویربرداری و پایش هوایی اجرا کرد.
این تغییر مأموریت، از ظرفیتهای چندمنظوره بالن مقید حکایت دارد؛ سامانهای که بسته به نوع محموله، میتواند علاوه بر ثبت تصاویر هوایی، به عنوان سکوی موقت ارائه خدمات ارتباطی، پشتیبانی عملیاتی و مدیریت بحران نیز مورد استفاده قرار گیرد.
تغییر مأموریت؛ از ارتباطات تا پایش هوایی
برنامه اولیه، استفاده از یک محموله مخابراتی برای تقویت ارتباطات در محل مراسم بود، با این حال تیم عملیاتی تصمیم گرفت مأموریت را بر پایه محموله تصویربرداری و پایش هوایی اجرا کند هر چند این سامانه علاوه بر پایش تصویری، میتواند در شرایط بحران و اختلال زیرساختهای ارتباطی، خدمات ارتباطی و پشتیبانی عملیاتی ارائه کند.
بر این اساس بالن مقید در حال حاضر به سکویی برای ثبت تصاویر هوایی و پایش مستمر مراسم تبدیل شده است.
عملیاتی در میان انبوه جمعیت
پس از اخذ مجوزهای امنیتی و پروازی، تجهیزات به محل مراسم منتقل و سایت عملیاتی راهاندازی شد. از آنجا که زیرساخت برق در محل استقرار وجود نداشت، دو دستگاه ژنراتور مستقل وظیفه تأمین برق سامانه را بر عهده گرفتند.
همزمان فرآیند شارژ بالن، راهاندازی سامانههای کنترل و آغاز عملیات انجام شد تا بالن در زمان مقرر بر فراز محل مراسم مستقر شود.
ایمنی؛ اولویت نخست عملیات
حضور گسترده جمعیت، حساسیت مأموریت را دوچندان کرده بود. به همین دلیل، تیم اجرایی مجموعهای از اقدامات ایمنی را اجرا کرد؛ از برگزاری جلسات توجیهی و ارزیابی مخاطرات گرفته تا استقرار آمبولانس، تجهیز سایت به امکانات اطفای حریق، دفن ایمن کابلهای برق، اتصال تجهیزات به چاه ارت، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی و پایش مستمر شرایط جوی و سرعت باد. این اقدامات باعث شد مأموریت بدون حادثه و با پایداری کامل اجرا شود.
بالن مقید؛ نمادی از توان پاسخگویی سریع
مأموریت بالن مقید، تنها یک عملیات تصویربرداری نبود؛ بلکه نمایش توان بازیابی سریع یکی از سامانههای راهبردی کشور پس از حملات دشمن و اثبات آمادگی آن برای ایفای نقش در مأموریتهای ملی بود.
این سامانه در شرایط اضطراری میتواند با استقرار سریع، بخشی از نیازهای ارتباطی مناطق آسیبدیده یا محل وقوع حوادث را تأمین کرده و همزمان خدمات پایش هوایی و پشتیبانی عملیاتی ارائه دهد.
استقرار موفق بالن در مراسم تشییع رهبر شهید نشان داد پژوهشگاه فضایی ایران، علاوه بر توانمندی در حوزه پایش هوایی، زیرساختی بومی و چندمنظوره در اختیار دارد که در مدیریت بحران، حفظ پایداری ارتباطات و پشتیبانی از عملیاتهای ملی نیز میتواند نقشآفرین باشد.
همزمان با اجرای عملیات، تصاویر و گزارشهای تهیهشده توسط بالن مقید در رسانهها و بسترهای اطلاعرسانی منتشر شد و علاوه بر انعکاس حضور پژوهشگاه فضایی ایران در این رویداد ملی، توانمندیهای این سامانه پس از بازسازی نیز معرفی شد.