کد تعرفه مجزا برای تلفن‌های همراه ODM؛ مسیر تازه تولید داخلی
با تعریف کد تعرفه مجزا برای تلفن‌های همراه ODM، رعایت الزامات رقابت‌پذیری و کیفیت باید در اولویت باشد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد با تعیین تکلیف تولید تلفن همراه به شیوه ODM، ایجاد کد تعرفه مجزا برای این محصولات در دستور کار قرار گرفته است؛ اقدامی که می‌تواند زمینه تفکیک این گروه از تلفن‌های همراه در فرایندهای تجاری و عرضه در بازار را فراهم کند.
تولید تلفن همراه در ایران طی سال‌های گذشته با بحث‌هایی درباره میزان ساخت داخل، نحوه استفاده از ظرفیت شرکت‌های داخلی و تمایز میان مونتاژ و تولید مواجه بوده است. در این میان، تعیین تکلیف تولید خارج از کارخانه یا ODM می‌تواند مسیر تازه‌ای برای فعالیت شرکت‌های متقاضی در این حوزه ایجاد کند؛ مسیری که اکنون، علاوه بر ضوابط تولید، موضوع تفکیک تعرفه‌ای محصولات آن نیز مطرح شده است.
بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، ایجاد کد تعرفه مستقل برای تلفن‌های همراه تولیدشده به شیوه ODM در دستور کار قرار دارد. در صورت نهایی شدن این موضوع، محصولات مشمول این مدل می‌توانند در فرایندهای تجاری و عرضه در بازار با شناسه‌ای مشخص از سایر گروه‌های تلفن همراه تفکیک شوند. البته جزئیات نهایی کد تعرفه، دامنه شمول آن و ضوابط اجرایی این تفکیک باید در چارچوب مقررات مربوط مشخص شود.
مدل ODM به شیوه‌ای از تولید اشاره دارد که در آن، محصول با اتکا به طراحی یا پلتفرم فنی یک شرکت تخصصی تولید میشود و می‌تواند با برند سفارش‌دهنده به بازار عرضه شود.
کد تعرفه مجزا؛ گامی برای تفکیک و شفافیت بازار
ایجاد کد تعرفه مستقل می‌تواند شناسایی و رصد تلفن‌های همراه تولیدشده با مدل ODM را تسهیل کند و امکان تفکیک روشن‌تر این محصولات را در فرایندهای تجاری فراهم آورد. با این حال، اثربخشی این اقدام به آن بستگی دارد که ضوابط استفاده از کد جدید به‌روشنی تعریف شود و تفاوت میان تولید مبتنی بر ODM و عرضه کالایی که صرفاً با تغییر بسته‌بندی یا نشان تجاری همراه است، قابل تشخیص باشد.
در این چارچوب، میزان عملیات انجام‌شده در داخل کشور، سهم ارزش افزوده داخلی، مسئولیت تولیدکننده در قبال کیفیت و خدمات پس از فروش و انطباق محصول با استانداردهای فنی می‌تواند در تدوین ضوابط مورد توجه قرار گیرد. در غیر این صورت، تفکیک تعرفه‌ای به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده ارتقای ظرفیت تولید داخل باشد.
رقابت‌پذیری و کیفیت؛ شرط موفقیت تولید ODM
یکی از الزامات اصلی توسعه این مدل، عرضه محصولی است که از نظر قیمت، کیفیت، دوام و خدمات پس از فروش توان رقابت با سایر تلفن‌های همراه موجود در بازار را داشته باشد. حمایت از تولید داخلی زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که مصرف‌کننده نیز از مزایای آن بهره‌مند شود؛ نه اینکه به دلیل محدودیت رقابت یا حمایت‌های غیرهدفمند، با قیمت بالاتر یا کیفیت پایین‌تر مواجه شود.
از این رو، تولیدکنندگان و متقاضیان ورود به این حوزه باید کنترل کیفیت، آزمون‌های فنی، تأمین قطعات و ارائه خدمات پس از فروش را در مرکز برنامه‌های خود قرار دهند. همچنین لازم است معیارهای صدور مجوز و برخورداری از حمایت‌های احتمالی به‌صورت شفاف و قابل ارزیابی اعلام شود تا ایجاد این مسیر به شکل‌گیری انحصار یا رانت برای گروه محدودی از فعالان بازار منجر نشود.
حمایت های دولتی باید به ارتقای محصول منجر شود
در صورت اختصاص حمایت‌های دولتی به تولید ODM، این منابع باید هدفمند و متناسب با نتایج قابل سنجش تخصیص یابد. افزایش کیفیت، ارتقای بهره‌وری، توسعه خدمات پس از فروش و بهبود توان رقابت محصولات باید از اهداف اصلی این حمایت‌ها باشد؛ نه صرفاً کاهش هزینه ورود شرکت‌ها به بازار یا ایجاد مزیت موقتی برای برخی تولیدکنندگان.
اتصال حمایت‌ها به شاخص‌هایی مانند کیفیت محصول، تحقق تعهدات تولیدی، خدمات پس از فروش و رضایت مصرف‌کننده می‌تواند اثربخشی سیاست را افزایش دهد. در مقابل، نبود معیارهای روشن برای ارزیابی عملکرد، خطر هدررفت منابع و تضعیف رقابت را به همراه دارد.
در نهایت، ایجاد کد تعرفه مجزا برای تلفن‌های همراه ODM می‌تواند گامی در جهت شفافیت بیشتر و تفکیک این محصولات در بازار باشد؛ اما موفقیت این رویکرد به ضوابط دقیق، رقابت واقعی، جلوگیری از رانت و نظارت بر کیفیت وابسته است. معیار نهایی باید آن باشد که این شیوه تولید به عرضه محصولی رقابتی‌تر و باکیفیت‌تر و در نهایت افزایش رضایت مصرف‌کننده ایرانی منجر شود.