افزایش ۴۰ درصدی تعرفه بسته‌های اینترنت همراه اول و ایرانسل از ابتدای آبان‌ماه، در حالی اعمال شده که نارضایتی کاربران از کیفیت و پایداری اینترنت همچنان ادامه دارد.

افزایش تعرفه بسته‌های اینترنت همراه اول و ایرانسل تا سقف ۴۰ درصد، بار دیگر موضوع تناسب هزینه پرداختی کاربران با کیفیت خدمات ارتباطی را به کانون توجه بازگردانده است. این افزایش در شرایطی اعمال شده که هنوز گزارش عمومی و جامعی از میزان تحقق تعهدات پیشین اپراتورها در زمینه ارتقای کیفیت شبکه و تغییر شاخص‌های عملکرد آنها منتشر نشده است؛ موضوعی که ضرورت پاسخ‌گویی رگولاتوری درباره نتیجه افزایش‌های قبلی تعرفه را برجسته می‌کند.

افزایش تعرفه با چه میزان بهبود کیفیت همراه بوده است؟

افزایش تعرفه اینترنت در سال‌های اخیر با ضرورت تأمین منابع مالی برای توسعه زیرساخت‌ها و ارتقای کیفیت شبکه توجیه شده است. با این حال، ارزیابی این سیاست مستلزم آن است که مشخص شود افزایش درآمد اپراتورها چه نتیجه‌ای در کیفیت خدمات ارائه‌شده به مشترکان داشته است.

در یکی از مراحل پیشین افزایش تعرفه، تعهداتی از جمله افزایش ۳۰ درصدی میانگین سرعت اینترنت طی شش ماه و توسعه پوشش شبکه‌های نسل چهارم و پنجم مطرح شد. اکنون با اعمال افزایش جدید تعرفه‌ها، این پرسش مطرح است که میزان تحقق این اهداف چه بوده و کدام شاخص‌های فنی بهبود قابل اندازه‌گیری داشته‌اند.

رگولاتوری در ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ اعلام کرده بود که تصمیم نهایی درباره میزان افزایش تعرفه هنوز مشخص نشده است و هرگونه مجوز افزایش قیمت باید با شاخص‌های کنترلی و پایش دقیق کیفیت همراه باشد. با این حال، اجرای افزایش تعرفه‌ها ضرورت انتشار جزئیات این شاخص‌ها و نتایج پایش عملکرد اپراتورها را دوچندان کرده است.

کاربران چه سهمی از بهبود شبکه را احساس می‌کنند؟

یکی از مسائل مهم در ارزیابی کیفیت اینترنت، فاصله احتمالی میان شاخص‌های فنی و تجربه روزمره کاربران است. کاربران کیفیت شبکه را با سرعت بارگذاری صفحات، پایداری تماس‌های اینترنتی، امکان استفاده از خدمات برخط، تأخیر و قطعی‌های مکرر می‌سنجند.

بنابراین، حتی اگر برخی شاخص‌های کلان شبکه بهبود یافته باشند، لازم است مشخص شود این تغییرات تا چه اندازه به تجربه بهتر مشترکان منجر شده‌اند. در مقابل، اگر بخشی از تعهدات به دلیل رشد تقاضا یا محدودیت ظرفیت محقق نشده باشد، باید میزان این فاصله و برنامه اپراتورها برای جبران آن به‌صورت شفاف اعلام شود.

افزایش هزینه اینترنت، بدون انتشار گزارش قابل مقایسه دقیق و ملموس از وضعیت کیفیت و میزان تحقق تعهدات، امکان ارزیابی مستقل سیاست تعرفه‌ای را برای مشترکان محدود می‌کند. این وضعیت به معنای اثبات عدم بهبود شبکه نیست؛ بلکه نشان می‌دهد اطلاعات عمومی موجود برای سنجش دقیق نتیجه افزایش تعرفه‌ها کافی نیست.

مطالبه اصلی؛ انتشار گزارش قابل سنجش از سوی رگولاتوری

اکنون انتظار می‌رود سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، گزارش جامعی از عملکرد اپراتورها در دوره‌های پیش و پس از افزایش تعرفه منتشر و به مردم اعلام کند که به شرط رعایت افزایش چه خدماتی افزایش تعرفه اعمال شده است. این گزارش باید شامل تغییرات سرعت انتقال داده، تأخیر، قطعی، پایداری شبکه، پوشش نسل چهارم و پنجم و میزان تحقق تعهدات اعلام‌شده باشد.

تفکیک آمار به‌ازای اپراتور و مقایسه آن با اهداف مصوب نیز ضروری است تا مشخص شود هر ارائه دهنده خدمات چه میزان از تعهدات خود را انجام داده و کدام شاخص‌ها همچنان با اهداف تعیین‌شده فاصله دارند.

در شرایطی که مشترکان با هزینه بیشتری برای دسترسی به اینترنت مواجه شده‌اند، شفافیت درباره نتیجه سرمایه‌گذاری‌ها و کیفیت خدمات، بخش مهمی از پاسخگویی نهاد ناظر به شمار می‌رود. پرسش اصلی اکنون این است که افزایش تعرفه‌ها چه بهبودی در کیفیت اینترنت ایجاد کرده و رگولاتوری بر اساس کدام داده‌های قابل مقایسه، تحقق تعهدات اپراتورها را تأیید می‌کند؟