معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور از آغاز فاز سوم پروژه ملی «دستیار هوش مصنوعی دستگاه‌ها» خبر داد و گفت: تاکنون ۱۵ دستیار هوش مصنوعی برای دستگاه‌های دولتی طراحی شده است.

پروژه «دستیار هوش مصنوعی» که از سوی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری پیگیری می‌شود، از اردیبهشت ۱۴۰۴ برای وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی کلیدی کشور آغاز شد؛ پروژه‌ای که طراحی و پیاده‌سازی آن برای وزارتخانه‌های بهداشت، اقتصاد و دارایی، صنعت، معدن و تجارت، ارتباطات و فناوری اطلاعات، انرژی و جهاد کشاورزی و … در دستور کار قرار دارد.

هدف این طرح، توسعه دستیارهای هوش مصنوعی تخصصی برای هر حوزه وزارتی است؛ ابزارهایی که با بهره‌گیری از داده‌های انبوه هر بخش، امکان تحلیل پیامدها و نتایج تصمیمات مدیریتی را فراهم کرده و به فرآیند تصمیم‌سازی کمک می‌کنند.

بر اساس ساختار اجرایی پروژه، مسئولیت پیاده‌سازی دستیارهای هوش مصنوعی هر دستگاه به دانشگاه‌های معتبر کشور و متناسب با تخصص آن‌ها واگذار شده است. برای ایجاد فضای رقابتی و تنوع در محصول نهایی، برای هر وزارتخانه یک دانشگاه مجزا در نظر گرفته شده و انتخاب این دانشگاه‌ها با نظر وزارتخانه‌های مربوطه و بر مبنای توانمندی علمی و پژوهشی آن‌ها صورت گرفته است.

در فاز نخست این طرح، حدود ۱۴ دانشگاه منتخب برای مشارکت در توسعه مدل‌ها، تحلیل داده‌ها و بومی‌سازی ابزارهای هوش مصنوعی تعیین شده‌اند؛ اقدامی که به گفته مسئولان، نقش دانشگاه‌ها را در تولید دانش کاربردی و توسعه فناوری‌های راهبردی پررنگ‌تر می‌کند.

حسین افشین، معاون علمی رئیس‌جمهور، پیش‌تر اعلام کرده بود که دانشگاه‌ها در طراحی دستیارهای هوش مصنوعی موظف به استفاده از مدل‌های زبانی بومی هستند و به مراکزی که به سراغ مدل‌های غیربومی رفته‌اند، تذکر داده شده است. به گفته او، هدف اصلی این پروژه توسعه مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) فارسی و ایرانی است.

پروژه دستیار هوش مصنوعی در چهار فاز اجرایی تعریف شده است. فاز نخست شامل بارگذاری قوانین، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها در سامانه است تا در صورت نیاز وزیران به بررسی تطابق تصمیمات با الزامات قانونی، سیستم بتواند هشدارها و توصیه‌های لازم را ارائه دهد. فاز دوم به داده‌های روزمره وزارتخانه‌ها، فاز سوم به پیش‌بینی و مدل‌سازی تصمیم‌سازی و فاز چهارم به صحت‌سنجی نهایی و بهینه‌سازی مستمر سیستم اختصاص دارد.

بر اساس برنامه‌ریزی اعلام‌شده، مرحله اول فاز نخست تا خردادماه، فاز دوم تا مهرماه، فاز سوم تا دی‌ماه و مرحله صحت‌سنجی نهایی تا پایان سال ۱۴۰۴ اجرا خواهد شد. نسخه اولیه این دستیارها نیز در مردادماه امسال مورد بررسی قرار گرفته و مقرر شده است اصلاحاتی در محتوای آن‌ها اعمال شود.

آنطور که اعلام شده، بودجه طراحی دستیار هوش مصنوعی برای هر وزارتخانه در مجموع فازهای پروژه، بین ۱۳ تا ۱۵ میلیارد تومان برآورد شده است. در صورتی که یک دانشگاه مسئول توسعه دستیار هوش مصنوعی برای دو وزارتخانه باشد، اعتباری در حدود ۳۰ میلیارد تومان برای آن در نظر گرفته خواهد شد.

حسین افشین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، در تشریح جزئیات پروژه ملی «دستیار هوش مصنوعی دستگاه‌ها» اظهار داشت: تاکنون ۱۵ دستیار هوش مصنوعی برای دستگاه ها و وزارتخانه های مختلف طراحی شده است که فاز نخست و دوم آن انجام شده است و فاز سوم پروژه نیز آغاز شده است. همچنین برنامه‌ریزی شده است که توسعه پروژه در سال ۱۴۰۵ نیز تداوم یابد.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور در ادامه به تقسیم کار میان دانشگاه‌های کشور و وزارتخانه‌ها اشاره کرد و گفت: بر این اساس دانشگاه تهران متولی توسعه دستیار هوش مصنوعی وزارت نفت، دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسئول وزارت راه و شهرسازی و دانشگاه صنعتی اصفهان عهده‌دار توسعه دستیار هوش مصنوعی وزارت صنعت، معدن و تجارت است.

وی ادامه داد: دانشگاه شیراز برای وزارت جهاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس برای سازمان محیط زیست و دانشگاه الزهرا نیز توسعه دستیار هوش مصنوعی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را بر عهده دارند.

افشین با بیان اینکه این پروژه، پروژه بزرگی است و باید تکمیل و گسترش یابد، تأکید کرد: هدف غایی ما صرفاً اجرای پروژه نبود، بلکه مهم این بود که ادبیات و کاربرد هوش مصنوعی در بدنه وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های کشور آغاز شود که خوشبختانه شروع موفقی داشته ایم.

معاون علمی رئیس جمهوری در پایان خاطرنشان کرد: برای پیشبرد مؤثرتر پروژه، نمایندگان دانشگاه‌ها و دستگاه‌ها باید جلسات جداگانه و اختصاصی با تک‌تک شرکت‌های مشارکت‌کننده در طراحی دستیار هوش مصنوعی برگزار کنند که این بخش بسیار مهم است.