بازارهای جهانی از جمله کریپتو و بازار سهامی در روز‌های اخیر تحت تاثیر مسائل مختلفی از جمله احتمال تنش میان ایران و آمریکا و یا برآورد بازدهی هوش مصنوعی در آینده دوران پرنوسانی را پشت سر می‌گذارند. همین مساله باعث شده تا بیت‌کوین حالا به پایین‌ترین سطح خود از نوامبر ۲۰۲۴ یعنی حدود ۷۰ هزار دلار سقوط کند و معامله‌گران بازار سهامی نیز نزدیک به یک تریلیون دلار ارزش این بازار را حذف کنند.

افزایش ابهام درباره آینده مدل‌های کسب‌وکار شرکت‌های نرم‌افزار به نظر یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های معامله‌گران سهامی است و بازار کریپتو نیز تحت تاثیر نوسانی که در بازار سهام مشاهده روزهای سختی را پشت سر می‌گذارد.

براساس گزارشی از رویترز، شاخص نرم‌افزار و خدمات S&P 500 طی هفته جاری روند نزولی قابل‌توجهی را تجربه کرده است و پس از سقوط نزدیک به ۴ درصدی در روز سه‌شنبه، این شاخص روز چهارشنبه نیز حدود ۰.۷۳ درصد ریزش داشت و ششمین روز متوالی افت خود را پشت سر گذاشت. بنابراین از روز ۲۸ ژانویه تا امروز حدود ۸۳۰ میلیارد دلار از ارزش بازار این بخش کاسته شده است.

موج تازه فروش سهام پس از معرفی ابزار حقوقی جدیدی از سوی شرکت انتروپیک، ارائه دهنده مدل زبانی Claude، شدت گرفته است که یکی از اولین نمونه‌های ورود رسمی هوش مصنوعی به بازار کار محسوب می‌شود و پتانسیل یک تحول عظیم در صنعت پرهزینه حقوقی را دارد.

این ابزار که به‌عنوان افزونه‌ای برای انجام وظایف حقوقی، فروش، بازاریابی و تحلیل داده طراحی شده، نشان‌دهنده ورود جدی مدل‌های زبانی بزرگ به «لایه کاربردی» نرم‌افزارهای سازمانی است؛ حوزه‌ای که تاکنون یکی از مهم‌ترین منابع درآمدی شرکت‌های نرم‌افزاری محسوب شده است.

سرمایه‌گذاران نگرانند که در صورت موفقیت چنین ابزارهایی، صنایع مختلف از امور مالی و حقوقی تا برنامه‌نویسی با اختلال گسترده مواجه شوند و مدل‌های درآمدی شرکت‌های سنتی دستخوش تغییر شود. برخی تحلیلگران این استراتژی را با رویکرد اولیه آمازون مقایسه کرده‌اند؛ شرکتی که از یک بازار محدود کتاب آنلاین آغاز کرد و سپس به حوزه‌های گسترده‌ای چون خرده‌فروشی، خدمات ابری و لجستیک گسترش یافت.

نگاه منفی سرمایه‌گذاران به آینده شرکت‌های نرم‌افزاری در کنار تنش ژئوپلیتیک خاورمیانه و همچنین عدم قطعیت از چگونگی روابط آینده ایالات متحده با برخی از متحدان کلیدی خود باعث شده تا بازار کریپتو نیز در همین دوران یعنی در اولین روزهای ماه فوریه با خروج گسترده سرمایه مواجه شود و برای اولین بار از نوامبر سال ۲۰۲۴ حتی برای مدت کوتاهی با قیمتی کمتر از ۷۰ هزار دلار نیز معامله شود.

تردید برخی از کارشناسان نسبت به تاثیر واقعی هوش مصنوعی
با این همه برخی کارشناسان معتقدند موفقیت مدل‌های زبانی در جایگزینی کامل نرم‌افزارهای تخصصی قطعی نیست؛ زیرا این مدل‌ها هنوز به داده‌های تخصصی عمیق موردنیاز بسیاری از صنایع دسترسی ندارند. به گفته مدیران سرمایه‌گذاری، موج فروش اخیر تا حدی نتیجه تلاش سرمایه‌گذاران برای محافظت از پرتفوی‌ها در برابر عدم قطعیت‌های جدید بوده است؛ عدم قطعیتی که پیش‌بینی‌های سنتی سه تا پنج‌ساله درباره ارزش‌گذاری شرکت‌ها را پیچیده‌تر کرده است.

جیمز سنت اوبین، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری Ocean Park Asset Management، این روند را نشانه بیداری بازار نسبت به قدرت مخرب بالقوه هوش مصنوعی دانست و گفت حاشیه امنیت شرکت‌های نرم‌افزاری در برابر رقابت اکنون باریک‌تر شده است.

در میان شرکت‌های آسیب‌دیده، تامسون رویترز پس از چند روز افت متوالی حدود ۱۶ درصد سقوط کرد، هرچند در معاملات بعدی اندکی ارزش خود را بهبود بخشید. شرکت‌های MSCI، Relx و بورس لندن نیز با افت‌ قابل‌توجهی مواجه شدند. شاخص نرم‌افزار و خدمات S&P 500 طی شش روز معاملاتی حدود ۱۳ درصد از ارزش خود را از دست داده و نسبت به اوج ماه اکتبر ۲۶ درصد پایین‌تر قرار دارد.

علاوه بر این برخلاف اصلاحات قبلی بازار فناوری، این بار واکنش سنتی «خرید در کف» کمتر مشاهده می‌شود و حتی شرکت‌های مدیریت دارایی جایگزین مانند Apollo، Blackstone و KKR نیز به دلیل نگرانی از ضعف بخش نرم‌افزار و تاثیر احتمالی آن بر بازار اعتباری با افت سهام روبه‌رو شده‌‌اند.

البته که فشار فروش تنها محدود به شرکت‌های نرم‌افزاری نیست و در نگاه گسترده‌تر نیز شاخص S&P 500 حدود ۰.۵۱ درصد و نزدک ۱.۵۱ درصد از ارزش خود را از دست داده‌اند. سهام شرکت‌های بزرگ فناوری نیز افت کردند و از جمله انویدیا، متا، آلفابت و اوراکل همگی تحت تاثیر نگرانی‌های مرتبط با هوش مصنوعی قرار گرفته‌اند.

با وجود فضای منفی بازار، برخی مدیران صنعت معتقدند نگرانی‌ها بیش از حد بزرگنمایی شده است. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، این فرضیه که هوش مصنوعی جایگزین کامل نرم‌افزار شود را «غیرمنطقی» توصیف کرد. تحلیلگران جی‌پی‌مورگان نیز تاکید کردند که یک افزونه جدید نمی‌تواند تمام لایه‌های حیاتی نرم‌افزارهای سازمانی را حذف کند.

در مقابل، گروهی دیگر هشدار می‌دهند که ابزارهای هوش مصنوعی با خودکارسازی وظایف تکراری ممکن است پایه‌های قدرت قیمت‌گذاری صنعت نرم‌افزار را تضعیف کنند. برخی استراتژیست‌ها نیز معتقدند این فناوری در نهایت می‌تواند هزینه توسعه نرم‌افزار را کاهش داده و حتی به افزایش حاشیه سود شرکت‌ها منجر شود.

فعالان بازار کریپتو نیز با اشاره به موضوعاتی چون پایان تعطیلی دولت ایالات متحده و حتی کاهش تنش‌های میان چین و آمریکا که در حالت عادی سیگنال مثبت محسوب می‌شوند،‌ واکنش منفی بازار را ماحصل تنش‌های ژئوپلیتیک میان ایران و آمریکا می‌دانند و به گفته این معامله‌گران همین مساله باعث شده تا بسیاری میزان خطرپذیری خود را زیر ذره‌بین قرار دهند.