دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو با نام «طوسا» که توسط دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی توسعه یافته است، رونمایی شد؛ سامانه‌ای که با تجمیع داده‌های پراکنده صنعت آب و برق، قرار است به تصمیم‌سازی مدیران این وزارتخانه کمک کند، هرچند به گفته مجریان پروژه، هنوز به مرحله پیش‌بینی و تصمیم‌گیری هوشمند نرسیده و برای تکمیل فازهای بعدی به بودجه بیشتر نیاز دارد.

محمدمهدی اثنی‌عشری، سرپرست تیم دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو از دانشگاه خواجه‌نصیر، در مراسم رونمایی از این دستیار گفت: دستیار هوش‌مصنوعی وزارت نیرو تا هفته آینده به وزارت نیرو تحویل داده می‌شود. به‌روزرسانی این دستیار هوش‌مصنوعی یک فرآیند تکمیل‌شونده است و داده‌ها به‌طور مستمر بهبود پیدا می‌کنند. این سامانه یک دستیار هوشمند است نه تصمیم‌گیر هوشمند. اگر تصمیم‌گیران همه ابعاد موضوع را در ذهن نداشته باشند، این سامانه کمک می‌کند تصمیم بهتری گرفته شود. مهم این است که مدیران تا چه اندازه از این دستیار استفاده کنند.

اثنی‌عشری با اشاره به زمان تحویل پروژه گفت: نسخه اولیه سامانه هفته آینده تحویل داده می‌شود و پروژه در مسیر رفت‌وبرگشت و بهبود مستمر قرار دارد. وقتی وارد این موضوع می‌شویم، کار سخت است اما ما آماده‌ایم به سوالاتی که وزارت نیرو آماده کرده، در بخش پرسش‌وپاسخ دستیار پاسخ دهیم. نمی‌توان گفت همه سوالات پاسخ داده می‌شود، اما در مجموع پاسخ‌ها قابل پذیرش است.

او ادامه داد: اگر داده‌ها کامل باشد، باید بتوان روی داده‌ها پرسش‌وپاسخ چت‌باتی انجام داد. با این حال، ما تا پایان امسال به نتیجه نهایی نمی‌رسیم و انتظارات هم به‌صورت کامل به ما منتقل نشده است. پیش‌بینی ما این است که تا آذرماه سال آینده بتوان آنچه معاونت علمی مدنظر دارد را انجام داد و حداقل نیازمندی‌ها را پوشش داد.

سرپرست تیم پروژه با اشاره به بودجه گفت: بودجه‌ای که معاونت علمی برای این پروژه اختصاص داده حدود ۱۵ میلیارد تومان است. پروژه را ۱۸ماهه دیده بودیم و عدد پیشنهادی ما سه برابر این مبلغ بود، اما در حال حاضر با یک‌سوم عدد پیشنهادی خودمان در حال فعالیت هستیم و برای فاز سوم پروژه نیازمند تامین بودجه جدید هستیم.

در این نشست سیدی، مدیر بخش داده دستیار هوش‌مصنوعی از دانشگاه خواجه‌نصیر با اشاره به ساختار وزارت نیرو گفت: وزارت نیرو به دلیل ساختارش که متشکل از شرکت‌های مادر تخصصی است، مانند توانیر که ساختاری مستقل دارد، با پراکندگی داده مواجه است و هرکدام از این بخش‌ها ساختار داده‌ای جداگانه‌ای دارند.

او ادامه داد: ما دغدغه‌های هر بخش را به‌صورت جداگانه شنیدیم و داده‌ها را جمع‌آوری کردیم. داده‌ها به‌صورت بخشی جمع‌آوری می‌شوند اما به دلیل چالش‌های زیرساختی و امنیتی، داده‌ها به‌صورت برخط با یکدیگر سینک نمی‌شوند. با این حال، ما در وزارت نیرو داده‌ها را سینک کرده‌ایم؛ به این صورت که داده هر شرکت به‌صورت آفلاین جمع‌آوری شده و پس از آن اتصال میان داده‌های حوزه آب، برق و سایر بخش‌ها برقرار می‌شود.

سیدی با اشاره به تنوع داده‌ها در بخش آب گفت: در حوزه آب داده‌های متنوعی وجود دارد و در وزارتخانه یک تیم مشخص مسئول نمایش تفکیک‌شده داده‌های هر بخش است. بر اساس این داده‌ها، مشخص شده که ظرفیت نیروگاه‌ها چقدر است و هدف ما این است که با جمع‌آوری، مصورسازی داده‌ها و تحلیل آن‌ها، به تصمیم‌سازی مدیران کمک کنیم.

مدیر بخش داده دستیار هوش‌مصنوعی از دانشگاه خواجه‌نصیر ادامه داد: جمعیت، وضعیت صنایع و اقتصاد و همچنین شرایط آب‌وهوایی باعث تفاوت مصرف برق در نقاط جغرافیایی مختلف می‌شود. در برخی موارد مجوزهایی صادر شده که به زیرساخت‌ها توجهی نداشته است. همه این داده‌ها جمع‌آوری شده و قدم بعدی گفت‌وگو با داده است؛ به‌طوری که وزارتخانه بتواند پرسش‌وپاسخ انجام دهد و پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت داشته باشد. این مسیر آغاز شده و در دست اقدام است.

در ادامه این مراسم، عباس جعفری، مشاور هوش‌مصنوعی وزیر نیرو و رابط وزارت نیرو با معاونت علمی ریاست‌جمهوری، با اشاره به اقدامات انجام‌شده در سطح کلان گفت: وزارت نیرو در سال ۱۴۰۳ برای صنعت آب و برق نقشه راهی نوشته که به امضای وزیر نیرو رسیده و به بخش‌های مختلف ابلاغ شده است.

به گفته او، توسعه فرهنگ استفاده از هوش مصنوعی باید تقویت شود تا اقتصاد داده‌محور موفق باشد.

جعفری ادامه داد: پروژه دستیار هوش مصنوعی یک پروژه پیشران است و ما از ابتدا گفتیم این دستیار باید برای وزیر، شورای معاونان، معاونان وزیر و مدیران عامل شرکت‌های تخصصی قابل استفاده باشد. وزارت نیرو یک وزارتخانه پروژه‌محور و سازمان‌محور است، به همین دلیل تیم‌سازی انجام دادیم و سازمان‌ها را دسته‌بندی کردیم و جدول انتظارات را در اختیار دانشگاه قرار دادیم.

او با اشاره به چالشی که در این پروژه با معاونت علمی داشتند گفت: تاکید کرد: چالش ما با معاونت علمی این است که این معاونت بیشتر شبیه یک کاربر با ما برخورد کرده است. ما نمی‌دانیم سایر دانشگاه‌ها چه اقداماتی انجام می‌دهند و انتظار داشتیم معاونت علمی ما را هم در جریان و مشارکت دهد. بهتر بود معاونت علمی جلسه‌ای با حضور وزیر برگزار می‌کرد و فرایند سایر وزارتخانه‌ها را توضیح می‌داد. ما صرفا به‌عنوان کاربر تلقی شدیم که داده ارائه می‌دهد. انتظار ما این بود که این دستیار در پیش‌بینی وضعیت فعلی کمک‌کننده باشد، اما در جلسات گفته شد که پیش‌بینی و تصمیم‌گیری در حال حاضر ممکن نیست. با این حال، انتظار داریم دست‌کم در تشخیص وضعیت موجود عملکرد مناسبی داشته باشد و همین حالا به حل چالش‌ها کمک کند.

طبق گفته جعفری، وزارت نیرو یکی از وزارتخانه‌های درجه یک کشور است و ناترازی‌های موجود دلایل دیگری دارد و صرفا به عملکرد این وزارتخانه بازنمی‌گردد.

در بخش دیگری از این مراسم، بشری پیشگو، عضو هیات علمی دانشگاه خواجه‌نصیر و مدیر بخش زیرساخت دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو، با اشاره به وضعیت زیرساخت‌ها گفت: معاونت علمی پروژه موازی دیگری با عنوان سکوی ملی هوش مصنوعی دارد که قرار است زیرساخت لازم برای این پروژه‌ها را فراهم کند. حدود یک ماه از شروع پروژه گذشته اما نزدیک به سه ماه است که این سکو APIهایی در اختیار ما قرار داده است.

او اشاره کرد: سامانه دستیار هوش مصنوعی فقط یک مدل زبانی نیست، بلکه یک اکوسیستم نرم‌افزاری است که شامل دیتابیس‌ها و سرورهای متعدد می‌شود و صرفا با API نمی‌توان آن را توسعه داد. به‌جز زیرساخت سکو که آن هم چند ماهی است در اختیار ما قرار گرفته، زیرساخت سروری دیگری برای توسعه سامانه به دانشگاه‌ها داده نشده و ما فعلا به‌صورت بومی و با استفاده از سرویس‌هایی که خود دانشگاه تامین کرده، پروژه را پیش می‌بریم.

پیشگو در پایان گفت: در حوزه مدل‌های زبانی، بر اساس درخواست معاونت علمی از APIهایی استفاده می‌کنیم که دانشگاه شریف در اختیار ما قرار داده است، اما هنوز مشخص نیست برنامه معاونت علمی برای مهاجرت کامل این سامانه به زیرساخت سکوی ملی هوش مصنوعی چیست.