در جریان رونمایی از دستاوردهای فناوری اطلاعات قوه قضائیه، از نسخه اولیه سامانه مدیریت پرونده‌های قضایی هوشمند (سمپ هوشمند) رونمایی شد.

غلامحسین محسنی‌اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه در این جلسه بر لزوم تمرکز بیشتر بر به‌کارگیری هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین برای تسریع و تسهیل امور حقوقی مردم تاکید کرد.

محسنی‌اژه‌ای استفاده از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی را در حکمرانی امروز یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر خواند. او با اشاره به اهمیت این فناوری گفت: استفاده از فناوری‌های جدید و از جمله استفاده از هوش مصنوعی یک امر ضروری و اجتناب‌ناپذیر است و یک امر اختیاری نیست.

رئیس قوه قضائیه مزایای هوش مصنوعی را شامل طبقه‌بندی خودکار اسناد، تحلیل داده‌ها برای شناسایی الگوهای مجرمانه و کمک به علم قاضی دانست. او همچنین بر ضرورت توجه به آسیب‌ها و خطرات این ابزارها، از جمله محافظت از داده‌ها در برابر سرقت و هک تاکید داشت.

محسنی‌اژه‌ای همچنین به معاونت منابع انسانی دستور داد تا آموزش استفاده از فناوری‌های نوین و سیستم‌های هوش مصنوعی در فرآیند جذب و آموزش قضات جدید و باسابقه لحاظ شود.

سامانه «سمپ هوشمند» به قاضی‌ها پیشنهاد رای می‌دهد
احمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه در این نشست گفت: نسخه اولیه پروژه سمپ هوشمند در سه استان خراسان جنوبی، قم و لرستان به صورت آزمایشی راه‌اندازی شده است. کاظمی‌فرد این سامانه را گامی ‌به سوی دادرسی هوشمند دانست که وظایفی مانند ارجاع پرونده‌ها و کارشناسی‌ها را بر عهده دارد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات افزود سمپ هوشمند مانند یک دستیار، بانک بزرگی از دانش حقوقی، آرای وحدت رویه و نظریات مشورتی را در اختیار قاضی می‌گذارد. به گفته او این سامانه با حفظ محرمانگی، قابلیت خلاصه کردن پرونده، تطبیق مستندات و بررسی اتقان رای را دارد. کاظمی‌فرد در پایان گفت این سامانه صرفا به قاضی پیشنهاد رای می‌دهد و صادرکننده نهایی رای خود قاضی است.

رونمایی از وکیل‌یار
همچنین روز شنبه گذشته طی مراسمی از نخستین روبات وکیل هوشمند رونمایی شد.

رئیس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه در مراسم رونمایی از روبات «وکیل‌یار» گفت: این روبات هوشمند با بهره‌گیری از هوش مصنوعی در ارائه خدمات حقوقی به عنوان دستیار در اختیار وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قرار داده خواهد شد.

حسن عبدلیان‌پور گفت: امروز رونمایی از روبات «وکیل‌یار» مرکز وکلا به طور رسمی به عرصه هوش مصنوعی ورود کرد.

وی با بیان اینکه توسعه خدمات هوشمند در چارچوب «سند تحول و تعالی قوه قضاییه» در دستور کار قرار دارد، افزود: در نشست اخیر هیات‌ مدیره مرکز با ریاست قوه قضاییه، بر ارتقای سطح فعالیت‌های مرکز و حرکت به سمت هوشمندسازی و الکترونیکی‌کردن خدمات حقوقی تأکید شد. در همین راستا و با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، پروژه طراحی و ساخت روبات انسان‌نمای «وکیل‌یار» به مرحله رونمایی رسیده است.

رئیس مرکز وکلا با اشاره به همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان در این پروژه تصریح کرد: این روبات حاصل چند سال همکاری مشترک مرکز با شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه هوش مصنوعی است که بر پایه نیازهای بومی زیست‌بوم حقوقی کشور طراحی شده است، تا پیش از تکمیل ابعاد فنی و حقوقی این طرح، اطلاع‌رسانی رسمی در این خصوص انجام نشد.

به گفته عبدلیان‌پور، «وکیل‌یار» در سه حوزه وکالت، کارشناسی رسمی و مشاوره خانواده طراحی شده و در قالب اپلیکیشن و نرم‌افزارهای تحت وب و اندروید در دسترس اعضای مرکز قرار خواهد گرفت.

وی افزود: از فناوری هوش مصنوعی همچنین در تولید و مونتاژ نمونه روبات انسان‌نما استفاده شده و برنامه‌ریزی برای تولید انبوه این محصول در آینده نزدیک در دستورکار است تا در اختیار وکلا، کارشناسان و مشاوران خانواده و در نهایت عموم مردم قرار گیرد.

عبدلیان‌پور درباره تفاوت این رونمایی با معرفی پیشین یک شرکت دانش‌بنیان در این حوزه گفت: نمونه‌ای از این روبات پیش‌تر در یک مناسبت رونمایی شده بود، اما آنچه امروز معرفی می‌شود نسخه تکمیل‌شده‌ای است که ابعاد صرفاً حقوقی و کارشناسی آن توسط مرکز توسعه یافته و اکنون به مرحله بهره‌برداری رسیده است.

وی در واکنش به نگرانی‌ها درباره احتمال جایگزینی هوش مصنوعی به جای وکلا و تهدید امنیت شغلی آنها، تأکید کرد: این فناوری قرار نیست جایگزین وکیل شود، بلکه نقش «همراه» و «دستیار» را ایفا می‌کند، نام این سامانه نیز «وکیل‌یار» است؛ به این معنا که در کنار وکیل، کارشناس و مشاور خانواده قرار می‌گیرد و به ارتقای دقت و سرعت خدمات کمک می‌کند.

رئیس مرکز وکلا با اشاره به روند جهانی پیشرفت فناوری افزود: نمی‌توان در برابر شتاب تحولات علمی و فناوری بی‌تفاوت بود. همان‌گونه که در سطح بین‌المللی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر حرفه‌هایی مانند وکالت و پزشکی بحث می‌شود، ما نیز باید همگام با فناوری حرکت کنیم و حتی در برخی حوزه‌ها پیشرو باشیم. به گفته وی، بومی‌سازی داده‌ها و طراحی این سامانه متناسب با ساختار حقوقی کشور، از ویژگی‌های مهم «وکیل‌یار» است.

عبدلیان‌پور ابراز امیدواری کرد با توسعه و تولید انبوه این سامانه، بخشی از اهداف سند تحول قوه قضاییه در حوزه هوشمندسازی خدمات حقوقی محقق شود.

روبات انسان‌نما با هدف کمک به وکلا رونمایی شده است
امیرحسین بهارلو معاون مرکز وکلای قوه قضاییه با اشاره به رونمایی از روبات انسان‌نمای این مرکز، اظهار کرد: رونمایی اولیه از سخت‌افزار روبات انسان نما که توسط شرکت دانش‌بنیان همکار مرکز وکلا طراحی شده، پیش‌تر انجام شده است.

وی با بیان اینکه همکاری میان مرکز و شرکت مذکور بیش از دو سال و چند ماه سابقه دارد، افزود: از ابتدای مسیر، همه اقدامات با مشارکت مستقیم مرکز انجام شده، اما به دلیل ملاحظات قراردادی و اصل محرمانگی در تفاهم‌نامه‌ها، تصمیم بر آن بود که تا زمان تکمیل فرآیند تولید نهایی و عبور از ارزیابی‌های پایانی، مشارکت مرکز در این پروژه محرمانه بماند.

به گفته بهارلو، هدف از رونمایی اولیه، سنجش بازخورد جامعه حقوقی نسبت به این فناوری بوده است. او توضیح داد: تلاش کردیم بازخورد وکلا، کارشناسان و مشاوران را نسبت به این محصول ارزیابی کنیم تا بر اساس بازخوردها، سیاست‌گذاری‌های لازم برای رونمایی نهایی و ورود به مرحله تولید انبوه انجام شود.

معاون مرکز وکلا همچنین تأکید کرد که تمامی هماهنگی‌ها برای رونمایی توسط مرکز انجام شده و این محصول به طور کامل در اختیار مرکز قرار دارد.

بهارلو با رد نگرانی‌ها درباره تأثیر این فناوری بر امنیت شغلی وکلا تصریح کرد: این ابزار به هیچ عنوان جایگزین وکلا نخواهد بود، بلکه به عنوان دستیار حرفه‌ای در کنار آنان فعالیت می‌کند.

وی با اشاره به استفاده گسترده برخی وکلا از ابزارهای هوش مصنوعی خارجی برای تنظیم لوایح و دادخواست‌ها گفت: گزارش‌هایی دریافت کرده‌ایم مبنی بر اینکه برخی از این ابزارها مبتنی بر داده‌های غیرایرانی و قوانین نامرتبط هستند و گاه ارجاعات نادرستی به قوانین ارائه می‌دهند. به همین دلیل، به جای تقابل با هوش مصنوعی، تصمیم گرفتیم آن را مدیریت و بومی‌سازی کنیم.

وی افزود: در شرایطی که برخی پیش‌بینی می‌کنند مشاغلی مانند وکالت در آینده دستخوش تغییرات اساسی شوند، رویکرد ما تنظیم‌گری و هدایت این فناوری در چارچوب حقوقی کشور است.

مشارکت بیش از ۱۰۰ حقوقدان در تولید محتوا
به گفته بهارلو، بیش از ۱۰۰ نفر از وکلا، کارشناسان و مشاوران خانواده در تولید محتوای این سامانه هوش مصنوعی مشارکت داشته‌اند و این روند همچنان ادامه دارد.

وی تأکید کرد: با توجه به تغییر مستمر قوانین و صدور آرای وحدت رویه، فرآیند به‌روزرسانی این سامانه متوقف نخواهد شد و تیم پشتیبان به‌صورت مستمر ایرادات احتمالی را برطرف خواهد کرد.

قابلیت‌ها و زمان رونمایی نهایی
معاون مرکز وکلا درباره نحوه استفاده از این سامانه توضیح داد: این هوش مصنوعی در قالب اپلیکیشن‌های اندروید و iOS، نسخه تحت وب و نیز روبات انسان‌نما عرضه خواهد شد. کاربران می‌توانند به صورت متنی یا صوتی پرسش‌های خود را مطرح کنند، فایل بارگذاری کنند یا از طریق دوربین اسناد را اسکن کرده و پاسخ یا پیش‌نویس لایحه دریافت کنند.

وی اضافه کرد: اپلیکیشن‌های این سامانه حداکثر ظرف یک ماه آینده رونمایی می‌شوند و معرفی نهایی محصول در چند فاز انجام خواهد شد.

وی تأکید کرد که اصحاب رسانه و افکار عمومی در جریان روند پیشرفت و به‌روزرسانی‌های این پروژه قرار خواهند گرفت.