در حالی که نگاه جهان همچنان به تنش‌های نظامی خاورمیانه و آینده تنگه هرمز دوخته شده، حالا گزارش تازه‌ای از شبکه خبری CNN از ظهور یک میدان نبرد جدید خبر می‌دهد؛ جایی نه روی آب، بلکه در اعماق خلیج فارس و میان کابل‌های زیردریایی اینترنتی که ستون فقرات اقتصاد دیجیتال جهان را تشکیل می‌دهند.

به گزارش سی‌ان‌ان، تهران پس از آنکه در جریان جنگ اخیر توانست اهمیت راهبردی تنگه هرمز را بار دیگر به جهان یادآوری کند، اکنون به دنبال تبدیل این گذرگاه حیاتی به یک اهرم اقتصادی و سیاسی تازه است. مقام‌های ایرانی و برخی رسانه‌ها طی روزهای گذشته از طرحی سخن گفته‌اند که بر اساس آن، شرکت‌های بزرگ فناوری و اپراتورهای کابل‌های زیردریایی برای عبور از محدوده تنگه هرمز باید به ایران «هزینه عبور و مجوز» پرداخت کنند.

این تهدید فقط متوجه اینترنت نیست؛ بلکه به یکی از حساس‌ترین زیرساخت‌های جهان مربوط می‌شود. بخش بزرگی از ارتباطات مالی، بانکی، داده‌های ابری، تماس‌های بین‌المللی و حتی زیرساخت‌های هوش مصنوعی از طریق همین کابل‌های فیبر نوری زیر دریا منتقل می‌شود. کارشناسان هشدار می‌دهند که هرگونه اختلال عمدی در این شبکه می‌تواند زنجیره‌ای از بحران‌های دیجیتال و اقتصادی را از خاورمیانه تا اروپا و آسیا ایجاد کند.

با این حال، آنچه نگرانی‌ها را افزایش داده، تهدیدهای غیرمستقیم درباره «آسیب‌پذیری کابل‌ها» است. برخی تحلیلگران معتقدند جمهوری اسلامی تلاش می‌کند این پیام را منتقل کند که در صورت تشدید فشارها یا آغاز دوباره جنگ، ابزارهایی فراتر از موشک و پهپاد برای ضربه زدن به اقتصاد جهانی در اختیار دارد.

گزارش سی‌ان‌ان می‌گوید چندین کابل مهم بین‌المللی از نزدیکی تنگه هرمز عبور می‌کنند؛ هرچند بسیاری از اپراتورهای جهانی طی سال‌های گذشته تلاش کرده‌اند مسیر کابل‌ها را از آب‌های ایران دور نگه دارند. با این حال، برخی خطوط ارتباطی همچنان از محدوده دریایی ایران عبور می‌کنند و همین مسئله به تهران امکان مانور سیاسی داده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که آسیب گسترده به این کابل‌ها می‌تواند اینترنت کشورهای خلیج فارس را مختل کند، انتقالات مالی بین اروپا و آسیا را کند سازد و حتی بر صادرات انرژی و فعالیت بانک‌ها اثر بگذارد. تجربه سال ۲۰۲۴ در دریای سرخ، زمانی که آسیب به چند کابل باعث اختلال در بخشی از ترافیک اینترنت منطقه شد، نشان داد که زیرساخت‌های ارتباطی زیر دریا تا چه اندازه شکننده‌اند.

در همین حال، مقام‌های ایرانی تلاش می‌کنند اقدام احتمالی خود را با استناد به قوانین بین‌المللی توجیه کنند و از الگویی شبیه کانال سوئز نام می‌برند؛ جایی که مصر سالانه صدها میلیون دلار از عبور کابل‌ها و کشتی‌ها درآمد کسب می‌کند.

اکنون به نظر می‌رسد تهران در حال آزمایش نوع تازه‌ای از «بازدارندگی» است؛ بازدارندگی‌ای که این بار نه با بستن تنگه هرمز، بلکه با تهدید شریان‌های نامرئی اینترنت و اقتصاد دیجیتال جهان تعریف می‌شود.