ادعای اخیر وزیر ارتباطات درباره حجم ترافیک اینترنت بین الملل از مسیرهای غیر رسمی ابهامات زیادی به همراه داشت.

اظهارنظر روز گذشته سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، درباره برابری حجم ترافیک اینترنتی خارج‌شده از کشور از طریق استارلینک و شبکه‌های مرزی با ترافیک اینترنت بین‌الملل رسمی کشور، پرسش‌های مهمی را درباره ابعاد این موضوع و آمارهای مرتبط با آن ایجاد کرده است.

هاشمی در نخستین نشست خبری خود اعلام کرد : «حجم ترافیک اینترنتی که پیش از ۴ خرداد از طریق استارلینک و شبکه‌های مرزی از کشور خارج می‌شد، با ترافیک اینترنت بین‌الملل برابری می‌کرد و این موضوع یک تهدید جدی برای نظام حکمرانی در فضای مجازی محسوب می‌شود.»

با این حال، آنچه نیازمند شفاف‌سازی بیشتر از سوی وزارت ارتباطات است، نحوه پایش ترافیک استارلینک، جزئیات دقیق و آماری و بازه زمانی مورد اشاره آقای وزیر است چرا که برخی کارشناسان بر این عقیده اند که نحوه پایش ترافیک استارلینک در ایران ممکن نیست.

در گزارش وزیر ارتباطات مشخص نیست که حجم ترافیک استارلینک چگونه پایش شده، مقایسه آن با کدام دوره «ترافیک بین الملل» انجام شده و دقیقا با چه حجمی برابری می کند. مربوط به دوره پیش از اعمال محدودیت‌ها و قطعی‌های اینترنت بوده یا به مقطع پس از محدود شدن دسترسی کاربران به اینترنت بین‌الملل بازمی‌گردد.

تفاوت این دو وضعیت می‌تواند در تحلیل ابعاد موضوع و نتیجه‌گیری درباره میزان استفاده از مسیرهای غیررسمی ارتباطی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

اگر این آمار مربوط به شرایط عادی و پیش از محدودیت‌های گسترده اینترنت باشد، زنگ خطری جدی برای سیاست‌گذاران حوزه ارتباطات و فضای مجازی به شمار می‌رود؛ چرا که طی سال‌های گذشته بارها درباره گسترش استفاده از اینترنت ماهواره‌ای و مسیرهای ارتباطی خارج از کنترل شبکه‌های رسمی کشور هشدار داده شده است.

از سوی دیگر، حتی اگر این آمار به دوره محدودیت‌های اینترنتی مربوط باشد، باز هم ضرورت انتشار اطلاعات دقیق‌تر درباره الگوی مصرف کاربران و سهم ترافیک از گیت‌وی‌های رسمی و غیررسمی را دوچندان می‌کند و سیاستگذاری های دقیق تر درباره حکمرانی سایبری کشور را می طلبد.

در چنین شرایطی انتظار می‌رود وزارت ارتباطات و نهادهای مسئول با انتشار آمارهای مستند و قابل راستی‌آزمایی، تصویری روشن از وضعیت ترافیک داخلی و بین‌الملل کشور ارائه کنند تا افکار عمومی، کارشناسان و سیاست‌گذاران بتوانند ابعاد واقعی این موضوع را ارزیابی کنند. شفافیت در این حوزه نه‌تنها به رفع ابهام از اظهارات اخیر وزیر کمک می‌کند، بلکه می‌تواند مبنایی برای تصمیم‌گیری‌های دقیق‌تر در حوزه حکمرانی فضای مجازی باشد.

در این دوره از فعالیت های وزارت ارتباطات تا کنون آمار دقیقی از حجم ترافیک داخلی و بین المللی ارائه نشده است و تنها اظهار نظر به اظهارات احسان چیت ساز، معاون اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بر می گردد که گفته بود: اینترنت برای اقتصاد دیجیتال نقشی حیاتی دارد و افزایش ترافیک بین‌الملل کشور تا حدود ۷.۵ پتابایت نیز نشان‌دهنده همین وابستگی است.

پیش از این و در دوره قبل، عیسی زارع پور در تیرماه 1403 درباره ترافیک گفته بود: حداکثر ترافیک مصرفی مردم در روز -چه داخلی و چه خارجی- در ابتدای دولت نزدیک ۵.۵ تا ۶ ترابیت بر ثانیه بود و الان به ۱۲ ترابیت بر ثانیه رسیده است. یعنی دوبرابر شده است. در واقع ترافیک بین‌المللی ما تقریبا ۵۰ درصد افزایش یافته است. ترافیک داخلی نیز از ۱.۸ ترابیت بر ثانیه در ابتدای دولت ۳ تا ۴ برابر شده است و به بیش از ۵.۶ ترابیت بر ثانیه و حتی در بعضی روزها تا ۶ ترابیت بر ثانیه رسیده است.

ناگفته نماند که بر اساس اسناد شبکه ملی اطلاعات و مصوبات شورای عالی فضای مجازی، هدف‌گذاری کلان کشور رسیدن به سهم ۷۰ درصدی ترافیک و محتوای داخلی از کل ترافیک کاربران است.