سرگردانی خریداران در پشت شهرداری
بعد از انتشار مهمترین تریلر تاریخ ویدئوگیم، یک ایده به ذهن تمام عاشقان و طرفداران بازیهای ویدئویی خطور کرد: بازی کردن. اما رسیدن به این هدف، بهخصوص در مورد نسخه جدید «جیتیای»، کار سادهای نیست. خرید کنسول و تجهیزات مورد نیاز این بازی به برنامهریزی مالی نیاز دارد و شاید برخی توان پرداخت هزینه آن را نداشته باشند؛ راستش را بخواهید، بهتر است بگوییم خیلیها.
برای تجربه GTA VI، در سادهترین حالت باید یک کنسول نسل نهمی داشته باشید. حالا اگر بودجه برای اقتصادیترین گزینههای موجود برای اجرای این بازی را به همراه خرید بازی و غیره و ذلک، حدود ۸۵ تا ۹۰میلیون تومان در نظر بگیریم، خرید این لوازم برای یک کارگر با حداقل دریافتی، معادل حدود ۳ ماه و ۲۷ روز تا ۴ ماه و ۴ روز حقوق او خواهد بود. حداقل مزد در سال ۱۴۰۵روزانه ۵,۵۴۱,۸۵۰ریال محاسبه شد.
به بیان دیگر، یک کارگر با حداقل دریافتی باید تقریبا چهار ماه از کل درآمد خود را کنار بگذارد تا تنها هزینه خرید کنسول مورد نیاز برای بازی را تامین کند؛ آن هم پیش از آنکه هزینه نمایشگر، لوازم جانبی و سایر تجهیزات احتمالی را حساب کنیم.
نکته جالب توجه اینجا است که ویدئو گیم تجربه سرگرمی ارزانی بهشمار میرفت. تا اینکه دلار سر به فلک کشید و فاصله با جهان مجازی ویدئوگیمها بیشتر و بیشتر شد. خلاصه اینکه بازی کردن دیگر ارزان نیست. راهحل اقتصادی سرگرم شدن در ایران امروز، از دسترس عموم مردم خارج شده است. بررسیهای «دنیای اقتصاد» نشان میدهد قیمت کنسولهای گیمینگ از دیماه سال گذشته تا میانه شهریور امسال، جهشهای بزرگی را تجربه کرده و در برخی مدلها تا نزدیک به ۳ برابر افزایش یافته است.
رشد بیوقفه قیمتها
صعود بیوقفه نرخ ارز و اختلال در زنجیره تامین، بازار سختافزارهای گیمینگ را به یکی از ملتهبترین بخشهای بازار دیجیتال بدل کرده است. نگاهی به سیر تغییرات قیمتی از دیماه سال گذشته تا میانه شهریورماه امسال، نشان میدهد که دسترسی به این بازار حتی برای مخاطبان پرتلاش آن نیز به شکافی عمیق تبدیل شده است.
در صدر این جهشها، پرچمدار تازهوارد سونی یعنی PS۵ Pro ۲TB قرار دارد. قیمت این دستگاه که در دیماه روی رقم ۹۲میلیون و ۵۰۰هزار تومان ایستاده بود، با ثبت رشدی ۱۸۵درصدی در میانه شهریور به ۲۶۴میلیون تومان رسید تا خط بطلانی بکشد بر امیدهای کسانی که به دنبال تجربه بالاترین کیفیت اجرای بازیها بودند.
در سوی مقابل، مایکروسافت نیز عقب نماند؛ Xbox Series X ۲TB اگرچه در ماههای اردیبهشت و خرداد ثبات کاذبی را روی مرز ۱۵۰میلیون تومان تجربه کرد، اما در اوایل شهریور تا ۲۷۲میلیون تومان اوج گرفت و در نهایت روی رقم ۲۵۰میلیون تومان آرام گرفت تا رشد ۱۲۵درصدی را به ثبت برساند.
حتی نسخههای میانرده و استاندارد که بدنه اصلی بازار را تشکیل میدادند، از این موج تورمی در امان نماندند. PS۵ Slim (نسخه استاندارد ۱ترابایت) از ۵۸میلیون و ۵۰۰هزار تومان در دیماه، با صعودی ۱۶۱درصدی به ۱۵۳میلیون تومان در میانه شهریور رسید و مدل دیجیتال همین کنسول نیز با تجربه جهش ۱۷۳درصدی از ۵۴.۵میلیون به ۱۴۹میلیون تومان رسید. ارقامی که تا همین چند ماه پیش، قیمت سختافزارهای لوکس محسوب میشدند.
در این میان، Xbox Series S ۵۱۲GB که بهعنوان گزینه اقتصادی در این لیست قرار گرفته است، از ۴۰میلیون و ۲۸۰ هزار تومان در دیماه به ۶۹میلیون تومان در میانه شهریور رسید.
در کنار آن، کنسول Nintendo Switch ۲ نیز با رشدی ۱۰۴درصدی از ۵۶میلیون به ۱۱۴میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید.
قیمت یک دسته دوئلسنس سونی که دیماه سال گذشته ۶.۷میلیون تومان بود، در اوایل شهریور تا ۱۲میلیون و ۲۸۰ هزار تومان پیش رفت و در میانه شهریور روی ۹میلیون و ۹۰۰هزار تومان قرار گرفت؛ این یعنی یک خریدار برای تهیه تنها یک دسته اضافه، باید رقمی معادل خرید یک کنسول کامل در سالهای نه چندان دور را بپردازد. البته در مورد دسته قیمت پایه مورد بررسی قرار گرفت، چهبسا که میانگین قیمت بیشتر از این باشد.
شکاف میان هیجان و واقعیت
تحلیل دادههای قیمتی زمانی ملموستر میشود که پای صحبت فعالان خط مقدم این بازار بنشینیم. بررسیهای میدانی «دنیای اقتصاد» و گفتوگو با فروشندگان شناختهشده کنسولهای گیمینگ نشان میدهد که تریلر هیجانانگیز نسخه جدید بازی جیتیای اگرچه موجی از کنجکاوی و استعلام قیمت را ایجاد کرده، اما گرانی افسارگسیخته مانع از آن شده که این هیجان اولیه به فروش واقعی تبدیل شود.
یکی از چالشهای اصلی فروشگاههای سنتی و حضوری، ریزش قدرت خرید خریدارانی است که با اشتیاق وارد بازار میشوند اما دست خالی برمیگردند.
یک فروشنده از فروشگاهی در مرکز بازار با اشاره به بیاثری نسبی موجهای خبری بر قدرت خرید مردم میگوید: «میل به خرید در میان مردم وجود دارد اما وقتی قیمت را میپرسند، میبینند در این محدوده قیمتی اصلا برایشان نمیصرفد و از خرید منصرف میشوند».
او همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا گرانی پلیاستیشن موجب گردش بازار به سمت گزینههای اقتصادیتر مایکروسافت شده یا خیر، توضیح میدهد: «در حال حاضر، قیمتگذاری کنسولهای سونی موجب شده تا بخشی از خریداران، بهرغم وفاداری به این برند، به سمت گزینههای اقتصادیتر مایکروسافت سوق پیدا کنند. اگرچه پلیاستیشن همچنان سهم بازار قابلتوجه و جایگاه تثبیتشدهتری در بازار داخلی دارد».
او در عین حال با اشاره به چالشهای فنی و ترجیحات مخاطبان افزود: «برای خیلی از خریداران مهم است که بدانند اجرا روی کدام مدل بهتر است؛ هرچند بازی روی کنسولها محدود به ۳۰ فریم است و بیشتر مانور گرافیکی و آنلاک شدن فریمریت معطوف به نسخه PC خواهد بود، اما باز هم عملکرد پرو در سرعت و پردازش قویتر است».
فروشنده دیگری با تشریح هزینههای باورنکردنی خرید اقساطی یک بسته کامل گیمینگ میگوید: «حتی برخی طرفداران پرو، از همین حالا اکانتهای ظرفیت دو بازی را تا ۱۵میلیون تومان پیشخرید کردهاند. اکانتهای اورجینال که با گیفتکارت تهیه میشوند به قیمت 100دلار، امروز حدود 24میلیون تومان قیمت دارد».
خرید کنسول بهتنهایی از سقف بودجه بسیاری از متقاضیان بیشتر است. بنابراین درصد قابلتوجهی که نمیشود شمار آنان را اندازه گرفت از صف خریداران کنار میروند. راه دومی نیز وجود دارد.
این فروشنده میگوید: «اما اگر کسی بخواهد یک کنسول ۱۵۰تا ۱۶۰میلیون تومانی را از طریق پلتفرمهای اعتباری و وام ۱۰۰میلیونی بخرد، با احتساب سود ۲۴درصد، هزینه اشتراک، کارمزدها و مابهالتفاوت نقدی، قیمت تمامشده کنسول برای او تا ۱۸۰میلیون تومان بالا میرود و باید ماهی ۱۰ تا ۱۲میلیون تومان قسط بدهد».
این فروشنده با اشاره به اینکه هزینههای کامل یک پکیج معمولی (کنسول، اکانت و تجهیزات) به حدود ۲۰۰میلیون تومان رسیده، به چالشهای بنیادین تامینکنندگان نیز اشاره کرده و میگوید: «تامین کالا از دبی برای ما بسیار مشکل و پرهزینه شده است.
البته کالا داخل بازار وجود دارد اما به هر حال با شرایط مرزی و ارسال هوایی، قیمت تمامشده غیرمنصفانه درمیآید و هم فروش برای ما سختتر میشود».
وقتی ورود به دنیای یک بازی ویدئویی، بودجهای معادل ۴ ماه حداقل دستمزد یک نیروی کار یا یک پکیج ۲۰۰میلیونتومانی اقساطی را طلب میکند، ابزار سرگرمی را میتوان به کالایی سرمایهای و لوکس بدل سازد.
پستهای منتشر شده از کاربرانی که با ذوق و شوق از خرید کنسول خود میگفتند در کنار آنان که از آرزوی خود گذشتند، کمی آدم را کسل میکند.
بازار پشت شهرداری، زمانی پر بود از همین اشتیاق. اشتیاقی که لحظه به لحظه تا اجرای کامل و درست بازی بیشتر و بیشتر میشد. حالا گیمرها بازار محبوب خود را فراموش کردهاند و زیر فشار اقتصادی، دست از بازی کشیدهاند.