دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات با تاکید بر ارتقای دولت هوشمند، از آغاز پایش کیفیت خدمات الکترونیکی و پورتال‌های دستگاه‌های اجرایی با شاخص‌های جدید و گسترده‌ خبر داد تا با تدوین شناسنامه سامانه‌ها و کاتالوگ داده‌ها، شفافیت در تبادل اطلاعات میان دستگاه‌ها محقق شود.

مسعود همدانلو دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات روز سه‌شنبه در نشست خبری با اعلام نتایج دور سیزدهم پایش کیفیت خدمات الکترونیکی و پروتال‌های دستگاه‌های اجرایی کشور با اشاره به ضرورت گذار از مدیریت سنتی به مدیریت مبتنی برداده در دولت الکترونیک افزود: یکی از اولویت‌ های اصلی سازمان فناوری اطلاعات در حال حاضر رفع چالش نبود «کاتالوگ داده» و «شناسنامه سامانه‌ ها» است.

دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات اظهارداشت: در حال تدوین شناسنامه سامانه‌ ها هستیم تا مشخص شود در هر سامانه چه داده‌ هایی تبادل می‌ شود، ارتباط میان سامانه‌ ها چگونه است و فرآیند بروزرسانی اطلاعات میان دستگاه‌ ها با چه توالی و نظمی انجام می‌ گیرد.

وی با بیان اینکه این شفافیت به منظور دسترسی بهتر متقاضیان و سرویس‌گیرندگان در دستور کار است تصریح کرد: در دوره جدید مدل ارزیابی از چهار محور به ۶ محور تغییر یافته و تعداد شاخص‌های مورد بررسی از ۳۷ شاخص در دوره‌ های گذشته به ۴۱ شاخص ارتقا یافته است، این تغییرات به منظور پوشش حداکثری ابعاد مختلف عملکرد دیجیتال دستگاه‌ها صورت گرفته است.

همدانلو به جزئیات آماری این دوره پرداخت و گفت: در این دوره ۴۳۲ خدمت الکترونیک مورد ارزیابی قرار گرفتند که نشان‌ دهنده بازبینی و اصلاح دقیق خدمات است به‌ طوری که برخی خدمات با هم ادغام یا از فهرست خدمات الکترونیک خارج شده‌ اند. همچنین میانگین امتیاز دستگاه‌ ها نسبت به دوره گذشته بهبود یافته و به ۳.۹۸ رسیده است.

وی با بیان اینکه در این پایش علاوه بر دستگاه‌ های اصلی بانک‌ های دولتی نیز به لیست ارزیابی‌ ها اضافه شده‌ اند افزود: در این مسیر همکاری گسترده‌ دستگاه‌ های اجرایی لازم است.

رونمایی از مدل جدید ارزیابی بلوغ دیجیتال، تمرکز بر سکوهای ملی داده ها و تعامل‌ پذیری

دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات با معرفی مدل ۶ خوشه‌ ای جدید فرآیند پایش کیفیت خدمات الکترونیکی با تمرکز بر شاخص‌ های پایداری، شفافیت و زیرساخت‌ های داده‌ ای گفت: در این دوره پایین‌ ترین سطح بلوغ در حوزه «تعامل‌ پذیری و سکوهای ملی داده» مشاهده شده است.

وی با اشاره به تغییر ساختار ارزیابی نسبت به دوره‌ های گذشته اظهارداشت: در این دوره ارزیابی بر پایه ۶ خوشه اصلی شامل خدمات دیجیتال، کیفیت و پایداری، تجربه خدمت، تعامل‌پذیری، سکوهای ملی داده و شفافیت عملکرد انجام شده که این بدان معناست ما از مدل‌های سنتی به سمت مدل‌ های مبتنی بر بلوغ دولت هوشمند حرکت کرده‌ ایم.

همدانلو در بررسی وزن تخصصی شاخص‌ها افزود: بیشترین تمرکز و وزن ارزیابی ۳۰ درصد برحوزه شفافیت عملکرد و داده‌ها متمرکز است، پس از آن کیفیت و پایداری خدمات با ۱۵ درصد وزن و تعامل‌ پذیری با ۱۶ درصد وزن در رتبه‌های بعدی قرار دارند، هدف از این توزیع وزن ارتقای سطح کیفی خدمات در مسیر بلوغ تدریجی دولت است.

ورود ۱۶۸ دستگاه اجرایی به ارزیابی دولت الکترونیک

دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات با اشاره به افزایش تعداد دستگاه‌ های مشمول ارزیابی به ۱۶۸ دستگاه از ۶۰ دستگاه سال ۱۳۹۵ و ورود نهادهای جدید به چرخه پایش خبر داد و گفت: نهادهایی نظیر چاپخانه دولتی ایران، صندوق بیمه اجتماعی کشاورزی و روستایی، صندوق حمایت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک و شرکت مدیریت ساخت توزیع کالای آب و برق (ساتکاپ) در این دوره به لیست دستگاه‌ های مشمول اضافه شده‌ اند.

وی به تحلیل نتایج و نقاط ضعف موجود پرداخت و افزود: بر اساس نتایج به‌ دست آمده کمترین میزان امتیاز در خوشه «تعامل‌ پذیری و سکوهای ملی داده» با میانگین ۳۸.۹۲ ثبت شده که نشان‌ دهنده نیاز مبرم به بهبود زیرساخت‌ های تبادل داده میان دستگاه‌ ها است.

وی با اشاره به اینکه برخی از دستگاه‌ ها علیرغم داشتن وظایف مشخص در همکاری جهت شناسنامه‌دار کردن خدمات با محدودیت روبرو بوده اند اظهارداشت: هدف نهایی از این پایش‌ ها فقط رتبه‌ بندی نیست بلکه ارائه راهکارهای بهبود و ارتقای سطح خدمات به دستگاه‌ های پایین‌ تر از میانگین است تا زیرساخت‌ های کشور در حوزه حکمرانی دیجیتال تقویت شود.

ارتقای رتبه معاونت علمی ریاست جمهوری در پایش خدمات الکترونیک

دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات با اشاره به تغییر مدل ارزیابی و افزایش دقت شاخص‌ ها گفت: میانگین امتیازات در این دوره با دوره‌ های گذشته قابل مقایسه نیست زیرا شاخص‌ ها ریزتر و دقیق‌ تر شده‌ اند اما روند بهبود در سطح کشور قابل ملاحظه است هرچند این میزان بهبود هنوز به سطح مطلوب نرسیده و ظرفیت‌ های بیشتری برای ارتقا نیاز دارد.

وی با ارائه جزئیات فنی از وضعیت خدمات افزود: در این دوره، از میان دستگاه‌ های مشمول ۱۱۵ خدمت به‌ طور کامل دارای شناسنامه الکترونیکی هستند با این حال برخی خدمات به دلیل ماهیت اداری و نیاز به تصمیم‌ گیری در سطوح انسانی امکان الکترونیکی شدن ۱۰۰ درصدی ندارند اما باید از نظر شناسایی و ثبت دیجیتال اصلاح شوند.

همدانلو به چالش عدم همکاری برخی نهادها در فرآیند پایش اشاره کرد و اظهار داشت: برخی از دستگاه‌ ها که خدماتی را به بخش خارج از سازمان خود ارائه می‌ دهند در فرآیند ارزیابی همکاری لازم را نداشته‌ اند و این نهادها باید وظایف خود را در قالب خدمات شناسنامه‌ دار تعریف کرده و فرآیند ارائه خدمت را به‌ طور شفاف دیجیتالی کنند.

وی در بخش رتبه‌ بندی دستگاه‌ های پیشرو در میان دستگاه‌ های اصلی معاونت علمی ریاست جمهوری با ۵۹ خدمت الکترونیک رتبه نخست را کسب کرد و پس از آن سازمان میراث فرهنگی با ۶۳ خدمت در رتبه دوم و وزارت ارتباطات با ۱۹۴ خدمت در رتبه سوم قرار گرفته‌ اند.

وی در ادامه فهرست دستگاه‌ های برتر را شامل وزارت ورزش و جوانان، سازمان برنامه و بودجه، وزارت نفت، وزارت نیرو، وزارت دادگستری، وزارت آموزش و پرورش، وزارت کار و وزارت امور اقتصادی و دارایی عنوان کرد.

کمیته امداد در صدر پرخدمت‌ ترین‌ ها

دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات تصریح کرد: براساس تعداد تراکنش‌ ها «کمیته امداد» رتبه نخست پرخدمت‌ترین‌ها را کسب کرد. پس از آن سازمان‌ های نقش‌آفرین دیگری نظیر وزارت دادگستری، وزارت آموزش و پرورش، وزارت ارتباطات، سازمان امور دانشجویان، وزارت تعاون و وزارت امور اقتصادی و دارایی در صدر لیست پرمخاطب‌ ترین‌ ها قرار دارند.

وی با اشاره به اهمیت دقت در شناسنامه‌ خدمات جهت بهبود وزن‌ دهی و نتایج ارزیابی‌ها افزود: در حال حاضر یک خدمت ممکن است شامل دو یا حتی ۲۵۰ فرآیند باشد که در صورت نبود شناسنامه‌ دقیق، وزن‌دهی به آنها دچار چالش شود

همدانلو بر این باور است که با استانداردسازی شناسنامه‌ ها، نتایج ارزیابی دقیق‌ تر و واقع‌ بینانه‌تر می‌شود، اظهارداشت: در خوشه بلوغ و خدمات دیجیتال، سازمان انرژی‌ های تجدیدپذیر، سازمان دریانوردی، معاونت علمی ریاست جمهوری، وزارت تعاون و سازمان مدارس غیردولتی عملکرد برجسته‌ ای داشته اند.

در خوشه «کیفیت، پایداری و تجربه خدمت»، سازمان تعزیرات حکومتی و کمیته امداد رتبه‌های برتر را به خود اختصاص دادند.

همدانلو درباره سازوکار محاسبه رتبه‌ ها تصریح کرد: در این ارزیابی ۱۶۸ دستگاه (شامل دستگاه‌های اصلی و تابع) مورد بررسی قرار گرفتند که برای جلوگیری از همپوشانی، دستگاه‌ های تابع به‌ طور مجزا از ستاد وزارتخانه شمرده می‌ شوند، همچنین هدف از این تحلیل رسیدن به تقاطع عملکردی است تا مشخص شود کدام دستگاه‌ ها در تمام خوشه‌ های ارزیابی، عملکرد پایدار و ممتازی داشته‌ اند.

وی خاطرنشان کرد: با نزدیک‌ شدن امتیازات دستگاه‌ ها به یکدیگر رقابت برای ارتقای سطح خدمات الکترونیک کشور وارد فاز جدیدی شده که مستلزم شفافیت بیشتر در فرآیندهای زیربنایی است.

ضرورت «شناسنامه‌دار کردن خدمات» برای ارتقای شفافیت و کاهش فساد

دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات با بیان اینکه یکی از چالش‌ های اساسی عدم دستیابی به شناسنامه‌ دقیق برای خدمات است، گفت: ما باید به مرحله‌ ای برسیم که فهرست خدمات دولت کاملا مشخص و شناسنامه‌ هر خدمت مطابق با استانداردهای مرکز ملی دقیق باشد این امر هم به کاربر کمک می‌ کند تا به درستی از خدمات مطلع شود و هم به ارزیاب‌ ها اجازه می‌ دهد فرآیند پایش را با دقت بالا انجام دهند.

وی افزود: دقت در شناسنامه‌ خدمات به طور مستقیم بر فرآیند وزن‌ دهی اثرگذار است به طوری که اکنون اگر دستگاهی خدمتی با ۵ فرایند داشته باشد و دستگاه دیگر خدمتی با ۱۸۰ فرایند ارائه دهد بدون شناسنامه‌ دقیق، وزن‌دهی به این خدمات بیشتر بر پایه «خبرگی» خواهد بود تا محاسبات دقیق بنابراین با شفاف‌ سازی شناسنامه‌ ها، امکان وزن‌ دهی علمی و دقیق فراهم می‌ شود.

همدانلو با اشاره به فواید گسترش خدمات هوشمند خاطرنشان کرد: ارتقای خدمات الکترونیک علاوه بر افزایش کیفیت خدمات و تسهیل امور منجر به کاهش فساد و افزایش رضایتمندی شهروندان می‌ شود.

به گفته وی، این روند باعث کاهش فشردگی و پیچیدگی‌های اداری برای خود دستگاه‌ ها شده و موجب آسودگی خاطر مدیران در مدیریت منابع خواهد شد.

همدانلو با تاکید بر نقش پایش به عنوان یک ابزار اصلاحی افزود: این ارزیابی‌ ها به عنوان یک آینه وضعیت عمل می‌ کنند.

وی اظهارداشت: این گزارش‌ ها به مدیران و مسئولان دستگاه‌ ها کمک می‌ کند تا نقاط ضعف خود را شناسایی کرده و با توجه به اولویت‌ های موجود نسبت به تخصیص منابع و تسهیل خدمات در بخش فناوری اطلاعات اقدام کنند.