روایت مدیرعامل تترلند از یک ماه بحران: بار مدیریت بحران روی دوش کسبوکارها افتاد
وعده دسترسی پایدار به اینترنت برای شرکتها و صرافیهای رمزارزی از ابتدای ۱۴۰۴ مطرح شده بود اما به نظر میرسد این وعده هنوز محقق نشده است. سومین تجربه اختلال گسترده اینترنت پس از دیماه و جنگ ۱۲روزه نشان میدهد این وعده در عمل محقق نشده است. بازار رمزارز ایران در این دوره بار دیگر با همان الگوی آشنا مواجه شد: اتصالهای محدود و ساعتی به اینترنت بینالملل، اختلال در شبکه بانکی و احراز هویت، افت شدید دسترسی و شکلگیری فاصله قیمتی میان پلتفرمها. در این گفتوگو، سروش حسینزاده، مدیرعامل تترلند، براساس دادهها و تجربه عملی، تصویری از تکرار این اختلالها و پیامدهای آن برای کاربران و کسبوکارها ارائه میدهد.
قبل از ورود به جزئیات بازار، از ابتدای سال و شکلگیری کمیته تسهیل اقتصاد دیجیتال شورای عالی فضای مجازی قرار بود در شرایط بحران، اینترنت کسبوکارها پایدار بماند و IP صرافیها باز شود. آیا این اتفاق برای شما افتاد؟
خیر، متاسفانه این اتفاق نیفتاد. از قبل وعده داده شده بود که در صورت اختلال اینترنت، دسترسی کسبوکارها حفظ شود، اما در عمل چنین چیزی محقق نشد و ما هم مثل دیگران با محدودیت مواجه شدیم.
بعد از شروع جنگ در ۹ اسفند، اختلال از چه زمانی شروع شد و اولین اثرش روی سیستمهای شما چه بود؟
در روز اول اختلالی نداشتیم ولی به تدریج اختلالها و محدودیتها آغاز شد بخصوص روی دیتاسنترها. موضوعی که باعث شد رباتهای بازارساز تحت تاثیر قرار بگیرند و سرویسهای بلاکچینی و تراکنشها هم اختلال داشته باشند. از طریق نهادهای صنفی قول داده بودند دسترسیهایی ایجاد شود که البته به صورت محدود و چند ساعتی در روز بود. در مجموع سرویسها با اختلال شدید مواجه شدند و از نظر فنی خیلی تحت فشار بودیم، بخصوص که نیروها دورکار بودند و در این شرایط نگهداشتن پایداری خدمات که کاربران بتوانند عملیاتهای مالی خود را انجام دهند چالش برانگیز شد.
در چنین شرایطی، بدون اینترنت، مدیریت بحران چطور پیش رفت؟
عملا بار مدیریت بحران روی دوش کسبوکارها افتاد. ما مجبور بودیم با همان دسترسیهای محدود، خدمات را نگه داریم. گاهی در طول روز، برای چند ساعت اتصالهایی به اینترنت بینالملل برقرار میشد، اما پایدار نبود و همین کار را سختتر میکرد.
در این وضعیت، اولویت اصلی شما چه بود؟
اولویت اصلی ما این بود که کاربران بتوانند داراییشان را جابهجا کنند. بهخصوص برای برداشتهای ریالی و کریپتویی اهمیت بالایی داشت. با وجود محدودیتها، تلاش کردیم درخواستهای برداشت را در چند ساعت انجام دهیم.
اختلال فقط به اینترنت محدود بود یا زنجیرهای از سرویسها را درگیر کرد؟
اختلال فقط اینترنت نبود. در همان هفتههای ابتدایی، وبسرویسهای برخی بانکها هم با مشکل مواجه شد. سرویسهای احراز هویت هم برای مدتی از کار افتاد. در نتیجه، عملا امکان جذب کاربر جدید وجود نداشت و دسترسی کاربران فعلی هم محدود شده بود.
در این میان، دستورهایی مثل توقف موقت بازار تتر از سوی بانک مرکزی چه اثری روی بازار گذاشت؟
در روز اول، بانک مرکزی درخواست کرد که بازار تتری از ساعت ۹ شب تا ۹ صبح بسته شود و تقریبا همه پلتفرمها هم این کار را انجام دادند. این تصمیم بههرحال روی رفتار بازار بیتاثیر نبود، اما اثر اصلی همان محدودیتهای دسترسی و زیرساختی بود.
واکنش کاربران به این شرایط چه بود؟
در روزهای ابتدایی، باتوجه به شرایط عمومی رفتار کاربران بیشتر حالت هیجانی داشت و خروج دارایی بیشتر از ورود بود که تقریبا نسبت خروجی دارایی به ۶۰ درصد رسید در مقایسه با ورود دارایی. اما بعد از حدود یک هفته، وقتی متوجه شدند که به داراییشان دسترسی دارند، این نسبت تقریبا برابر شد.
حجم معاملات چه تغییری کرد؟
حجم معاملات نسبت به شرایط عادی بهشدت کاهش پیدا کرد و در برخی روزها حتی به یکهفتم یا یکدهم رسید. یکی از دلایلش این بود که دسترسی کاربران به صرافیهای خارجی و کیفپولها محدود شده بود.
به نظر میرسد بخشی از کاربران داراییشان را نقد کردند. این رفتار چقدر قابل توجه بود؟
بله، این موضوع کاملا قابل مشاهده بود. بخشی از کاربران داراییشان را به تومان تبدیل کردند. در شرایطی که بسیاری از کسبوکارها متوقف شدهاند، طبیعی است که کاربران برای تامین نیازهای روزمره در این شرایط به نقدینگی نیاز داشته باشند.
در این میان، تتر چه نقشی داشت؟ آیا توانست بهعنوان دارایی امن عمل کند؟
الان با یکی از بزرگترین بحرانها بعد از جنگ ۸ ساله مواجهیم و در مجموع، تتر توانست نقدشوندگی و دسترسی مناسبی داشته باشد و حتی در مقایسه با دلار کاغذی، در برخی موارد با اسپرد کمتری در دسترس بود. به همین دلیل میتوان گفت برای کاربران گزینه قابل اتکایی بود.
همزمان با شرایط جنگی، اخباری درباره فریز شدن داراییها هم مطرح شد. این ریسک را چقدر جدی میبینید؟
این ریسک همیشه وجود داشته و در شرایط فعلی هم جدی است. برای مثال سعی کردیم با توزیع داراییها در داراییهایی غیرمتمرکز که از نظر ارزش نسبتی یک به یک دارند، این ریسک را بیشتر مدیریت کنیم.
از نظر جذب کاربر و فعالیت کلی، بازار چه وضعیتی پیدا کرد؟
در هفته اول، عملا امکان ثبتنام جدید وجود نداشت، چون احراز هویت و سرویسهای بانکی مختل شده بودند. از هفته دوم به تدریج این خدمات بهتدریج برگشتند، اما در مجموع میتوان گفت نرخ ثبتنام حدود ۵۰ درصد کاهش داشت.