درحالی‌که اواخر سال ۱۴۰۴ بازار لپ‌تاپ با رکود سنگینی دست و پنجه نرم می‌کرد، اکنون و پس از اعلام آتش‌بس به نظر می‌رسد تحرکاتی نسبی در این بازار به وجود آمده است. البته این در حالی است که با توجه به روند افزایشی قیمت‌ها و کمبود کالا در بازار فروشندگان معتقدند که این وضعیت ممکن است در ماه‌های آینده پایدار نماند و رکود دوباره به بازار بازگردد. برخی علت این رونق نسبی در بازار را در آنلاین شدن مدارس و نیاز دانش‌آموزان به لپ‌تاپ می‌دانند.

تحرکات نسبی در بازار
پس از هفته‌ها التهاب و توقف نسبی فعالیت‌های تجاری، حالا به نظر می‌رسد بازار لپ‌تاپ با اعلام آتش‌بس و فروکش‌ کردن فضای نااطمینانی وارد فضایی متفاوت شده است. بر اساس داده‌های میدانی که از مراکز اصلی فروش تجهیزات دیجیتال جمع‌آوری شده است اکنون رفت‌وآمد متقاضیان خرید لپ‌تاپ کمی افزایش یافته و بخشی از معاملات که در دوران تنش به حالت تعلیق درآمده بود، اکنون دوباره در جریان است. با این حال فعالان بازار به‌طور هماهنگ تاکید می‌کنند که این تحرک اولیه را نباید با رونق اشتباه گرفت؛ چرا که بازار همچنان در حالت شکننده قرار دارد و آینده آن به عوامل بسیاری وابسته است.

در بازار مرکزی خیابان ولیعصر تا مجتمع‌های تخصصی مانند بازار رضا فروشندگان با احتیاط و واقع‌بینی از وضعیت این روزهای بازار سخن می‌گویند. یکی از فروشندگان در این باره می‌گوید: «بعد از آتش‌بس مردم کمی راحت‌تر سراغ خرید آمدند، اما هنوز شرایط عادی نیست و مثل سال‌های قبل نشده است. مشتری هست، اما کمتر و با پول کمتر. بیشترشان یا دنبال خرید اقساطی‌اند یا مدل‌های پایین‌تر را انتخاب می‌کنند.»

همچنین مشاهدات میدانی نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از تعاملات فروشندگان با خریداران حول مقایسه قیمت و چانه‌زنی برای شرایط قسطی می‌چرخد. بسیاری از فروشگاه‌ها که تا چند ماه پیش صرفا به‌صورت نقدی خریدوفروش می‌کردند، حالا طرح‌های اقساطی ارائه می‌دهند.

فروشندگان می‌گویند رکود سنگین اوایل سال کسب‌وکار بسیاری از همکاران‌شان را مختل کرده و آنها را ناچار کرده است برای جذب مشتری به روش‌های انعطاف‌پذیرتر روی بیاورند. اما همین انعطاف نیز در شرایطی رخ می‌دهد که قیمت‌ها به‌شدت افزایش یافته است.

اکنون میانگین قیمت یک لپ‌تاپ لنوو E۴۱۰KA، دارای ۴ گیگابایت رم و ۶۴ گیگابایت حافظه SSD در یکی از سایت‌های فروش آنلاین و در ۲۸ فروردین ۱۴۰۵حدود ۳۷‌میلیون تومان تعیین شده است.

این در حالی است که قیمت همین لپ‌تاپ در ابتدای بهمن ۱۴۰۴ حدود ۲۶‌میلیون تومان بوده است. نکته مهم این است که این لپ‌تاپ از نظر فنی، جزو لپ‌تاپ‌های رده پایین به حساب می‌آید و برای دانشجویان و دانش‌آموزان تا حدی کار راه‌انداز است.

همچنین در این سایت میانگین قیمت یک لپ‌تاپ ایسوس P۱۵۰۳CVA با ۱۶ گیگابایت رم، ۵۱۲ گیگابایت SSD در تاریخ هشتم اردیبهشت حدود ۱۱۲‌میلیون تومان تعیین شده است. قیمت همین دستگاه در ابتدای بهمن‌ماه سال گذشته حدود ۷۴‌میلیون تومان بوده است.

در این بین میانگین قیمت یک لپ‌تاپ مک‌بوک ایر با ۱۶ گیگابایت رم، ۵۱۲ گیگابایت SSD نیز در تاریخ ۱۱اردیبهشت ۲۶۸‌میلیون تومان بوده است. این لپ‌تاپ در ابتدای بهمن ماه ۱۴۰۴ حدود ۱۸۶‌میلیون تومان قیمت داشته است.

روند افزایشی قیمت
طبق گفته فعالان بازار قیمت لپ‌تاپ از ابتدای فروردین‌ماه تاکنون حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد رشد داشته است. این افزایش قیمت حتی در مدل‌های میان‌رده و اقتصادی هم محسوس است و تفاوت آن به‌وضوح در مقایسه با هفته‌های قبل قابل مشاهده است. یک فروشنده در این باره توضیح می‌دهد: «مدلی که فروردین ۳۰‌میلیون بود الان ۴۰ تا ۴۲ میلیون است. مشتری وقتی این افزایش را می‌شنود خرید را عقب می‌اندازد یا بودجه‌اش را تغییر می‌دهد.»

این افزایش قیمت‌ها نه‌تنها قدرت خرید مصرف‌کننده را کاهش داده، بلکه رفتار خریدار را نیز تغییر داده است. بسیاری از مشتریان که پیش‌تر برای خرید مدل‌های گیمینگ یا رده‌بالا مراجعه می‌کردند، اکنون ترجیح می‌دهند دستگاه‌های اقتصادی‌تر تهیه کنند.

اما چالش بازار محدود به افزایش قیمت نیست. یکی از عوامل مهمی که چشم‌انداز را مبهم‌تر کرده، کمبود قابل‌توجه کالا است. بسیاری از فروشندگان از کمبود برخی مدل‌های پرفروش خبرمی‌دهند. آنها می‌گویند موجودی انبارها کاهش یافته و در مواردی تامین‌کنندگان توان عرضه مداوم و متنوع را ندارند.

یک فروشنده می‌گوید: «قبلا از هر مدل سه چهار رنگ داشتیم. الان ممکن است یک مدل فقط یک موجودی داشته باشیم. آن‌هم معلوم نیست دوباره تامین شود یا نه.»

این کمبود کالا باعث شده برخی خریداران که قصد خرید فوری دارند ناچار به انتخاب مدل‌هایی شوند که الزاما مطابق نیاز یا ترجیحشان نیست. از سوی دیگر کاهش موجودی معمولا زمینه‌ساز افزایش بیشتر قیمت‌ها در هفته‌های آینده می‌شود؛ موضوعی که بسیاری از فروشندگان درباره آن هشدار می‌دهند.

بنابراین باید یادآور شد که با وجود این تحرک نسبی نگرانی از آینده بازار تقریبا در تمام گفت‌وگوهای میدانی شنیده می‌شود. فروشندگان معتقدند که اگر روند افزایشی نرخ دلار ادامه پیدا کند، بازار لپ‌تاپ دوباره وارد یک دوره رکود جدی خواهد شد. یکی از فروشندگان توضیح می‌دهد: «کالاهای دیجیتال مستقیم با دلار قیمت می‌خورند. اگر دلار بالاتر برود، قیمت لپ‌تاپ هم ناگزیر بالا می‌رود. مشتری‌ها هم که توان خریدشان کم است. همین الان هم خیلی‌ها فقط نگاه می‌کنند و می‌روند. اگر قیمت دوباره بالا بکشد، همین اندک خرید هم از بین می‌رود.»

برخی کارشناسان بازار نیز معتقدند تحرک پس از آتش‌بس بیشتر ناشی از تقاضای انباشته بوده و نه بازگشت واقعی رونق. به بیان دیگر بخش قابل‌توجهی از مشتریانی که این روزها به بازار مراجعه می‌کنند کسانی هستند که در یکی دو ماه گذشته خریدشان را عقب انداخته بودند. در نتیجه این موج موقت و زودگذر ممکن است طی هفته‌های آینده فروکش کند.

در مجموع بازار لپ‌تاپ اکنون در وضعیتی میانه قرار دارد؛ نه در رکود کامل ماه‌های گذشته است و نه نشانه‌های رونق پایدار در آن به چشم می‌خورد. آنچه امروز دیده می‌شود بازاری است محتاط، وابسته به شرایط اقتصادی و ارزی و حساس به کمبود کالا. اگر ثبات نسبی در بازار ارز برقرار شود و جریان واردات عادی گردد می‌توان امیدوار بود تحرک فعلی به یک روند مثبت تبدیل شود. اما در صورت استمرار گرانی و محدودیت عرضه ممکن است بازار دوباره به سکوت سنگین پیشین بازگردد.