سنگینی رکود بر بازار موبایل
بازار موبایل در ایران روزهای کمرمقی را پشت سر میگذارد؛ بازاری که از یکسو زیر فشار افزایش قیمتها و افت قدرت خرید مردم قرار دارد و از سوی دیگر با محدودیتهای ثبتسفارش و تامین ارز دستوپنجه نرم میکند. در چنین شرایطی به گفته کارشناسان رکود معاملات از اسفندماه ادامه یافته است و تغییر رفتار مصرفکنندگان به سمت خرید گوشیهای دستدوم یا تعمیر دستگاههای قدیمی به یکی از نشانههای اصلی وضعیت فعلی این بازار تبدیل شده است.
تداوم صعود قیمتها در بازار تلفن همراه در ایران طی ماههای اخیر با مجموعهای از چالشهای اقتصادی و ساختاری مواجه شده که نهتنها روند عرضه و تقاضا را تحت تاثیر قرار داده، بلکه چشمانداز این بازار را نیز با ابهاماتی همراه کرده است. نوسانات ارزی، محدودیتهای ثبتسفارش و کاهش قابلتوجه قدرت خرید مردم از جمله عواملی هستند که فعالان این حوزه بارها به آن اشاره کردهاند. در چنین شرایطی بازار موبایل دیگر آن پویایی سالهای گذشته را ندارد و بسیاری از فروشندگان و واردکنندگان از ادامه رکود و کاهش معاملات سخن میگویند. در کنار این عوامل تغییر رفتار مصرفکنندگان نیز به یکی از نشانههای مهم وضعیت فعلی بازار تبدیل شده است؛ بهطوری که بسیاری از خریداران به جای خرید گوشیهای نو به بازار گوشیهای دستدوم یا تعمیر دستگاههای قدیمی خود روی آوردهاند.حسین روزبه، از فعالان بازار موبایل، در ارزیابی شرایط فعلی این بازار معتقد است روند قیمتی کالاها در ماههای پیشرو همچنان صعودی خواهد بود و نشانهای از کاهش قابلتوجه قیمتها دیده نمیشود. به گفته او بازار موبایل در حال حاضر در شرایط مناسبی قرار ندارد و رکودی که از ماههای پایانی سال گذشته آغاز شده است، همچنان ادامه دارد.
او توضیح میدهد که از حدود اسفندماه همزمان با افزایش قیمتها و کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان میزان معاملات بازار به شکل محسوسی افت کرده است و بسیاری از خریداران از خرید گوشیهای جدید صرفنظر کردهاند.به باور این فعال بازار جهش قیمتی تلفنهای همراه در ماههای اخیر به اندازهای بوده که توان خرید بخش قابلتوجهی از مشتریان را کاهش داده است. همین موضوع باعث شده است الگوی خرید در بازار تغییر کند و بخش قابلتوجهی از تقاضا به سمت خرید گوشیهای دستدوم سوق پیدا کند. او همچنین اشاره میکند که بسیاری از مصرفکنندگان ترجیح میدهند به جای خرید یک گوشی جدید با هزینه بالا، دستگاه فعلی خود را تعمیر کنند و برای مدت بیشتری از آن استفاده کنند. به گفته روزبه این تغییر رفتار مصرفکنندگان بهخوبی نشان میدهد که بازار موبایل تا چه اندازه تحت تاثیر شرایط اقتصادی و کاهش قدرت خرید قرار گرفته است. روزبه همچنین به تغییر شرایط بازار در مقایسه با سالهای گذشته اشاره میکند.
او میگوید در دورههایی که قیمتها پایینتر بود بازار نوعی تشنگی» برای خرید داشت و تقاضا به شکل قابلتوجهی بالا بود. اما در شرایط فعلی این وضعیت کاملا تغییر کرده است. افزایش قیمتها نهتنها در بازار موبایل، بلکه در بسیاری از کالاهای دیگر نیز رخ داده و همین موضوع باعث شده خانوارها در اولویتبندی هزینههای خود محتاطتر عمل کنند.به گفته او زمانی که قیمت بسیاری از کالاهای اساسی و مصرفی افزایش پیدا میکند طبیعی است که خرید کالاهایی مانند تلفن همراه در اولویت پایینتری قرار گیرد. همین مساله باعث شده حجم تقاضا برای خرید گوشیهای جدید کاهش یابد و بازار از حالت پررونق گذشته فاصله بگیرد. روزبه معتقد است شرایط اقتصادی فعلی تاثیر مستقیمی بر رفتار مصرفکنندگان گذاشته و این موضوع بهوضوح در کاهش معاملات بازار موبایل قابل مشاهده است.با این حال این فعال بازار بر این باور است که افزایش فشارهای اقتصادی و محدود شدن قدرت خرید ممکن است در نهایت به رقابتیتر شدن فضای بازار منجر شود. او توضیح میدهد که در چنین شرایطی برخی فروشندگان یا فعالان بازار ممکن است برای حفظ مشتریان خود به کاهش حاشیه سود یا ارائه قیمتهای رقابتیتر روی بیاورند. به گفته روزبه همین رقابت میتواند در مواردی باعث تعدیل نسبی قیمتها شود، هرچند که در مجموع روند کلی بازار همچنان تحت تأثیر عوامل اقتصادی و ارزی قرار دارد.
چالشهای واردات
البته اظهارات فعالان بازار موبایل نشان میدهد بازار موبایل در بخش تامین و واردات نیز با چالشهای جدی روبهروست؛ چالشهایی که از محدودیتهای ثبتسفارش و تخصیص ارز آغاز میشود و در نهایت میتواند بر میزان عرضه، قیمت نهایی و رفتار مصرفکنندگان اثر مستقیم بگذارد.روزبه در ادامه به وضعیت واردکنندگان و بازرگانان حوزه موبایل نیز اشاره میکند و معتقد است چالشهای مربوط به ثبتسفارش و تامین ارز از جمله مشکلات جدی فعالان این بخش محسوب میشود. به گفته او اگرچه ممکن است در ظاهر وضعیت بازرگانان مناسب به نظر برسد، اما در عمل روند ثبتسفارشهای جدید با محدودیتهای زیادی روبهرو است. او توضیح میدهد که در حال حاضر اولویت تخصیص منابع ارزی بیشتر به کالاهای ضروری اختصاص یافته است و همین مساله باعث شده واردات برخی کالاها از جمله تلفن همراه با دشواری بیشتری انجام شود.به گفته این فعال بازار تا چند روز پیش سامانه مربوط به ثبتسفارش عملا فعالیتی نداشت و امکان انجام فرآیندهای معمول مانند بهینهسازی یا ویرایش سفارشها وجود نداشت.
او میگوید در حال حاضر نیز فعالیت این سامانه با شرایط خاصی انجام میشود و تنها در صورتی که تامین ارز از قبل صورت گرفته باشد، امکان پیشبرد مراحل وجود دارد. در نتیجه بسیاری از سفارشهای جدید هنوز تایید نشدهاند و این مساله روند تامین کالا برای بازار را با مشکل مواجه کرده است. روزبه معتقد است ادامه چنین شرایطی میتواند در آینده نزدیک به کاهش عرضه و تشدید مشکلات بازار منجر شود.او تاکید میکند که در حال حاضر جریان واردات و ثبتسفارش به شکل طبیعی و روان پیش نمیرود و همین موضوع باعث شده بازار در نوعی حالت انتظار و بلاتکلیفی قرار گیرد. به باور او زمانی که مسیر واردات و تامین کالا با محدودیت روبهرو شود، طبیعی است که بازار نیز با کمبود عرضه یا افزایش قیمتها مواجه شود.
از همین رو فعالان بازار نسبت به ادامه این وضعیت نگرانیهایی دارند و معتقدند اگر روند فعلی ادامه پیدا کند فشار بیشتری به بازار و مصرفکنندگان وارد خواهد شد.در مجموع ارزیابیها نشان میدهد بازار موبایل در حال حاضر با ترکیبی از رکود تقاضا، محدودیتهای وارداتی و افزایش قیمتها مواجه است؛ شرایطی که هم برای فعالان بازار و هم برای مصرفکنندگان چالشبرانگیز شده است. ادامه این روند میتواند چشمانداز بازار تلفن همراه را بیش از پیش تحت تاثیر قرار دهد و آینده آن را به تصمیمهای اقتصادی و روند تامین کالا در ماههای پیشرو گره بزند.