ابرکامپیوتر LineShine چین با تراشه‌های بومی صدر رده‌بندی TOP500 را از El Capitan متعلق به ایالات متحده آمریکا تصاحب کرد.

چین با پشت سر گذاشتن ایالات متحده، جایگاه نخست فهرست سریع‌ترین ابررایانه‌های جهان را از آن خود کرده است. با‌این‌حال، کارشناسان بر این باور هستند که این دستاورد بیشتر نشان‌دهنده تمایل پکن برای نمایش خودکفایی در سیستم‌های محاسباتی است تا اینکه جایگاه واقعی این کشور را در رقابت جهانی هوش مصنوعی نشان دهد.

ابررایانه جدید چین با نام LineShine در مرکز ملی شنژن چین مستقر است و از تراشه‌های طراحی‌شده در داخل این کشور استفاده می‌کند. این سیستم توانسته رتبه اول را در رتبه‌بندی جهانی و شش‌ماهه ابررایانه‌ها موسوم به TOP500 کسب کند؛ این نخستین‌بار در سه سال گذشته است که نام چین در صدر این فهرست دیده می‌شود.

در نسخه ژوئن ۲۰۲۶ فهرست TOP500، ابررایانه LineShine موفق شد دارنده قبلی این عنوان یعنی El Capitan را شکست دهد. ال کاپیتان ابررایانه‌ای مستقر در آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور است که دولت آمریکا از آن برای توسعه و نگهداری ذخایر تسلیحات هسته‌ای خود استفاده می‌کند.

با‌این‌حال، کارشناسان فناوری و سیاست‌گذاری در مصاحبه با رویترز اعلام کرده‌اند که به دلیل تغییرات سال‌های اخیر در صنعت پردازش و روش‌های تدوین این فهرست، نتایج مذکور به معنای داشتن سریع‌ترین رایانه جهان برای پروژه‌های هوش مصنوعی از سوی چین نیست. جالب اینکه LineShine در یک آزمون بنچمارک که برای شبیه‌سازی کارهای پردازشی مشابه با هوش مصنوعی طراحی شده، رتبه چهارم را کسب کرده است.

بر اساس جزئیات ارائه‌شده، سیستم LineShine فاقد هرگونه تراشه پیشرفته هوش مصنوعی است؛ چرا که ابزارهای ساخت این تراشه‌ها همچنان تحت کنترل‌های صادراتی ایالات متحده قرار دارند.

بنچمارک‌های سنتی در برابر غول‌های ابری هوش مصنوعی
برای دهه‌ها، ابررایانه‌ها ماشین‌های مجزای بسیاری را به یکدیگر متصل می‌کردند تا روی مسائل علمی پیچیده، مانند شبیه‌سازی تعامل اتم‌ها با یکدیگر کار کنند و این حوزه بیشتر در انحصار آزمایشگاه‌های ملی و دانشگاه‌ها بوده است. اپراتورهای ابررایانه‌ها برای قرار گرفتن در لیست TOP500 باید مجموعه‌ای از تست‌های بنچمارک را اجرا کنند که هدف آنها شبیه‌سازی همین نوع فعالیت‌های علمی است.

اما در سال‌های اخیر، شرکت‌های رایانش ابری نظیر مایکروسافت، آمازون و گوگل، ابررایانه‌های عظیمی برای خود ساخته‌اند که به‌طور ویژه برای کارهای هوش مصنوعی بهینه‌سازی شده‌اند. بیشتر این شرکت‌ها تمایلی به شرکت در رقابت برای کسب جایگاه در لیست TOP500 ندارند. پژوهش محققان سیاست‌گذاری هوش مصنوعی در سال گذشته نشان داد که سیستم Colossus متعلق به شرکت xAI احتمالاً قدرتمندتر از ابررایانه El Capitan دولت آمریکا است.

به گفته کارشناسان، پیروزی چین در این فهرست بیشتر نشان‌دهنده تمایل این کشور برای کسب اعتبار در زمینه تلاش‌هایش جهت طراحی تراشه بومی است؛ موضوعی که نسبت به سال‌های گذشته یک تغییر رویکرد به حساب می‌آید. چین اولین‌بار در سال ۲۰۱۰ رتبه اول TOP500 را کسب کرد و تا سال ۲۰۲۳ عناوین صدر جدول را با آمریکا و ژاپن دست‌به‌دست می‌کرد. اما پس از اعمال کنترل‌های صادراتی شدید بر تراشه‌ها و محاسبات پیشرفته در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ و سپس بایدن، چین ارسال نتایج عملکرد سیستم‌های خود را برای چند سال متوقف کرد.