غولهای فناوری بدهکارتر شدند
میزان بدهی شرکتهای بزرگ سازنده مراکز داده هوش مصنوعی در پنج سال گذشته، دو برابر شده است و آنها برای تامین هزینههای بیسابقه سرمایهگذاری خود به استقراض روی آوردهاند.
دادههای گردآوری شده توسط بلومبرگ نشان داد شرکتهای آلفابت (مالک گوگل)، آمازون، متا، مایکروسافت و اوراکل که پنج شرکت بزرگ سرمایهگذار در مراکز داده جدید آمریکا به شمار میروند، طی پنج سال گذشته در مجموع حدود ۳۵۰ میلیارد دلار به تعهدات بدهی خود افزودهاند.
این شرکتها تصور میکنند که خدمات پیشرفته هوش مصنوعی آینده، موجی از درآمدهای جدید ایجاد خواهد کرد. سرمایهگذاران نیز تاکنون با استقبال از این برنامهها، اوراق قرضه جدید این شرکتها را در ارزهای مختلف خریداری کردهاند اما در روزهای گذشته استقبال غیرمعمول و سردی از انتشار ۲۵ میلیارد دلار اوراق قرضه آمازون نشان دادند.
هزینه تامین این بدهیها همچنان برای بیشتر این شرکتها چندان سنگین نیست، زیرا آنها سودآوری بسیار بالایی دارند. مجموع هزینه بهره پنج شرکت بزرگ فناوری سال گذشته از ۱۰ میلیارد دلار عبور کرد که بیش از دو برابر سال ۲۰۱۹ است. با این حال، این میزان بدهی در مقایسه با جریان نقدی آزاد حتی یکی از این شرکتها چندان قابل توجه نیست. برای نمونه، جریان نقدی آزاد گوگل پس از کسر هزینههای سرمایهای، در پایان سهماهه منتهی به مارس، به ۶۴ میلیارد دلار رسید.
با این حال، افزایش بدهیها برای برخی شرکتها فشار بیشتری ایجاد کرده است. جریان نقدی آزاد آمازون در سهماهه منتهی به ۳۱ مارس منفی شد. همچنین پیشبینی میشود مصرف نقدینگی اوراکل که بدهیهایش در سال ۲۰۲۵ به حدود دو و نیم برابر درآمد سالانه این شرکت رسیده بود، در آینده افزایش یابد.
انقلاب هوش مصنوعی، مدل کسبوکار غولهای فناوری را تغییر داد
شرکتهای نرمافزاری معمولا کسبوکارهایی با حاشیه سود بالا هستند که به سرمایهگذاری فیزیکی مداوم زیادی نیاز ندارند، اما این وضعیت با ظهور رایانش ابری تغییر کرده، زیرا این حوزه نیازمند سرمایهگذاری عظیم در مزارع سرور است. اکنون مراکز داده هوش مصنوعی که معمولا بزرگتر از مراکز قبلی هستند و از تراشههای گرانقیمتتر استفاده میکنند، هزینههای سرمایهای را چند برابر کردهاند.
گیل لوریا، تحلیلگر شرکت «دیای دیویدسون» (DA Davidson) گفت: ماهیت این کسبوکارها به شکل بسیار چشمگیری و ناگهانی در حال تغییر است. به همین دلیل جریان نقدی آنها در حال حاضر تا این حد کاهش یافته است. شرکتها معتقدند بازده سرمایهگذاری حاصل از خدمات جدید هوش مصنوعی، بهویژه در مقایسه با نرخهای بهره نسبتا پایین بدهیهای جدید، این هزینههای توسعه را توجیه میکند.
اندی جسی، مدیرعامل آمازون در آوریل گفت: مطمئن است که این سرمایهگذاریها در نهایت درآمدزایی خواهند کرد. وی به تعهد مشتریان برای استفاده از بخش بزرگی از ظرفیت جدید مراکز داده شرکت خدمات وب آمازون (AWS) اشاره کرد.
همچنین مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، در مصاحبهای اخیر با بلومبرگ گفت: تقاضا برای توان پردازشی هوش مصنوعی همچنان بیشتر از عرضه است. همین موضوع ما را مطمئن کرده که توسعه بیشتر این زیرساختها یک سرمایهگذاری مناسب خواهد بود.
بازده هوش مصنوعی چه زمانی خواهد بود؟
با این حال، سرمایهگذاران بازار سهام نسبت به اینکه بزرگترین شرکتهای رایانش ابری که اغلب «ابرشرکتها» نامیده میشوند، چه زمانی و چگونه بازده این هزینههای عظیم را دریافت خواهند کرد، محتاطتر شدهاند. در سال جاری تنها سهام آلفابت عملکردی بهتر از شاخص «اساندپی۵۰۰» (S&P ۵۰۰) داشته است، در حالی که ارزش سهام مایکروسافت و اوراکل بیش از ۲۰ درصد کاهش یافته است.
با نزدیک شدن به زمان انتشار گزارشهای مالی فصلی شرکتها، سرمایهگذاران بازار بدهی توجه ویژهای به برنامههای هزینهای آنها خواهند داشت؛ برنامههایی که به معیاری مهم برای سنجش سلامت رونق هوش مصنوعی تبدیل شدهاند.
پرسشها دیگر فقط درباره این نیست که آیا شرکتها میتوانند همگام با برنامههای توسعه رقبای خود حرکت کنند یا خیر، بلکه این است که چگونه هزینههای این توسعه را تامین میکنند و چه زمانی بازده آن آشکار خواهد شد.
غولهای خدمات ابری در حال ورود به بزرگترین موج سرمایهگذاری تاریخ خود هستند و متعهد شدهاند در سال جاری تا ۷۲۵ میلیارد دلار هزینه کنند. بخش قابل توجهی از این مبلغ صرف ساخت مراکز داده جدید و خرید تراشههای پیشرفته انویدیا خواهد شد. آنها برای تامین این هزینههای سنگین، از ترکیبی از نقدینگی داخلی، استقراض جدید و در مورد متا، روشهایی برای انتقال بخشی از بدهیها به خارج از ترازنامه استفاده کردهاند.
افزایش بار بدهی میتواند توان شرکتها برای مقابله با بحرانهای آینده یا تغییرات فناوری را کاهش دهد. حتی دههها سلطه در صنعت فناوری نیز تضمین نمیکند که یک شرکت در برابر فشار بدهی مصون بماند. نمونه تاریخی این موضوع، شرکت اینتل است. زمانی که لیپبو تان در سال ۲۰۲۵ مدیرعامل این شرکت شد، نخستین اولویت خود را اصلاح ترازنامه مالی اعلام کرد که پس از نگرانیهایی درباره توان ادامه فعالیت این شرکت انجام شد.
بلومبرگ گزارش کرد، اینتل که تا سال ۲۰۲۲ بزرگترین سازنده تراشه جهان بود، در دوره مدیریت پیشین خود برای پرداخت سود به سهامداران، انجام خریدهای جدید و افزایش ظرفیت تولید، بدهیهای قابل توجهی ایجاد کرد اما همزمان با افزایش بدهیها، این شرکت نتوانست تراشههای رقابتی در حوزه هوش مصنوعی تولید کند و فرصت بزرگی را که باعث تبدیل شدن انویدیا به ارزشمندترین شرکت جهان شد، از دست داد.