وقتی ترس از هوش مصنوعی، خودش به یک تهدید تبدیل میشود
هوش مصنوعی سالهاست مخالفان جدی دارد. از پژوهشگران و دانشمندانی که درباره خطرات آن هشدار میدهند تا مدیران شرکتهای فناوری که خواستار توقف موقت توسعه مدلهای پیشرفته شدهاند. اما در آمریکا، بخشی از این نگرانیها حالا از اتاقهای فکر و کنفرانسهای دانشگاهی به خیابان رسیده و در مواردی رنگ خشونت به خود گرفته است؛ جایی که دیگر بحث فقط تنظیمگری یا اخلاق هوش مصنوعی نیست، بلکه گروهی از فعالان معتقدند برای جلوگیری از «انقراض بشر» باید توسعه این فناوری را به هر قیمتی متوقف کرد.
این تغییر، در ماههای اخیر خود را در چند اتفاق کمسابقه نشان داده است؛ از شلیک به خانه یکی از اعضای شورای شهر ایندیاناپولیس در اعتراض به ساخت مراکز داده گرفته تا بازداشت دانشجویی که به حمله به خانه «سم آلتمن» (Sam Altman)، مدیرعامل اوپنایآی (OpenAI)، متهم شده بود و در وسایلش متنی درباره «انقراض قریبالوقوع بشر» پیدا شد. در کنار این اتفاقها، ناپدید شدن یکی از شناختهشدهترین فعالان ضد هوش مصنوعی، توجهها را بیش از گذشته به این جنبش جلب کرده است.
به گزارش والاستریت ژورنال، «سم کرشنر» (Sam Kirchner)، فعال ۲۷ سالهای که ماهها در مقابل دفتر اوپنایآی تجمع و تحصن برگزار میکرد، از نوامبر سال گذشته ناپدید شده و هنوز هیچ نشانه قطعی از او پیدا نشده است. پلیس، دوستان و اعضای گروهی که او در آن فعالیت میکرد، ماهها به دنبال او گشتهاند، اما سرنوشتش همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
«متیو هال» (Matthew Hall)، یکی از نزدیکترین همراهان کرشنر، میگوید بعد از ناپدید شدن او بارها خیابانهای محل زندگی بیخانمانها در سانفرانسیسکو و تپههای جنگلی اطراف شهر را جستوجو کرده است. او نمیدانست باید بیشتر نگران جان دوستش باشد یا از این بترسد که او در اوج ناامیدی تصمیم به اقدامی خشونتآمیز گرفته باشد.
آخرین دیدار آنها در کلبهای کوچک در اوکلند رقم خورد؛ ساختمانی ساده که به مقر گروه «استاپ ایآی» (Stop AI) تبدیل شده بود. کرشنر که پیشتر تکنسین مهندسی برق بود، آن روز بهشدت خشمگین به نظر میرسید. از نگاه او، اعتراضهای مدنی دیگر فایدهای نداشت و جنبش ضد هوش مصنوعی باید قدمی فراتر میگذاشت. هال نقل میکند که او در پایان گفتوگو جملهای گفت که بعدها برای اعضای گروه معنای دیگری پیدا کرد: «شاید دیگر برای مبارزه بدون خشونت خیلی دیر شده باشد.»
همین جمله باعث شد نگرانی اطرافیانش جدیتر شود. چند روز بعد، وقتی کرشنر ناپدید شد، برخی از اعضای گروه حتی با پلیس سانفرانسیسکو تماس گرفتند و هشدار دادند که ممکن است او برای کارکنان اوپنایآی خطرساز باشد. پلیس به سرعت دفتر اوپنایآی را در وضعیت هشدار قرار داد و شرکت نیز تدابیر امنیتی خود را افزایش داد؛ هرچند دوستان کرشنر بعدتر تأکید کردند که او هیچ تهدید مستقیمی علیه افراد مطرح نکرده بود و آنها صرفاً از روی احتیاط موضوع را به پلیس اطلاع داده بودند.
اما داستان سم کرشنر فقط درباره ناپدید شدن یک فعال مدنی نیست. این روایت، پنجرهای به جنبشی است که همزمان با رشد انفجاری صنعت هوش مصنوعی در سیلیکونولی، در حال تغییر چهره است. جنبشی که اعضایش معتقدند مسئله اصلی دیگر از بین رفتن شغلها یا نقض حریم خصوصی نیست؛ آنها باور دارند توسعه هوش مصنوعی میتواند به پایان تمدن انسانی منجر شود.
این نگاه آخرالزمانی، برخلاف تصور رایج، تنها به گروههای حاشیهای محدود نیست. «جفری هینتون» (Geoffrey Hinton)، برنده جایزه نوبل و یکی از پیشگامان هوش مصنوعی که به «پدرخوانده هوش مصنوعی» شهرت دارد، بارها هشدار داده است که احتمال نابودی بشر به دست هوش مصنوعی را بین ۱۰ تا ۲۰ درصد میداند. چنین هشدارهایی، در کنار رشد سریع مدلهای زبانی و سرمایهگذاریهای میلیارددلاری شرکتهای فناوری، به سوخت فکری جنبشهایی مانند «استاپ ایآی» تبدیل شده است.
در همین حال، افکار عمومی آمریکا نیز بیش از گذشته نسبت به این فناوری بدبین شده است. بر اساس نظرسنجی دانشگاه کوئینیپیاک (Quinnipiac University)، ۷۰ درصد آمریکاییها معتقدند هوش مصنوعی فرصتهای شغلی را از بین خواهد برد و بیش از نیمی از آنها نیز باور دارند این فناوری در زندگی روزمره بیش از آنکه منفعت داشته باشد، آسیب خواهد زد. با این حال، برای گروههایی مانند «استاپ ایآی» این نگرانیها تنها بخشی از ماجراست؛ آنها معتقدند اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، مسئله دیگر اشتغال یا اقتصاد نخواهد بود، بلکه بقای انسان است.