امروز دیگر نباید به فناوری اطلاعات به چشم یک هزینه نگاه کنیم، آینده رقابت کشورها بیش از آن که در مرزهای جغرافیایی و میزان ذخایر نفتی رقم بخورد، در مرزهای دیجیتال شکل خواهد گرفت و هر کشوری که امروز برای داده، زیرساخت و سرمایه انسانی خود برنامه‌ریزی کند، در سال‌های آینده دست برتر را خواهد داشت.

سیدحسن هاشمی- رئیس دوره ششم سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور- در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به روز ملی فناوری اطلاعات و ارتباطات اظهار کرد: به نظر من مهم‌ترین اتفاق، نه رونمایی از یک محصول بود و نه اجرای یک پروژه بزرگ؛ بلکه این بود که جایگاه واقعی فناوری اطلاعات برای همه ملموس‌تر شد. اتفاقات یک سال گذشته نشان داد که فناوری اطلاعات دیگر یک بخش پشتیبان نیست. وقتی ارتباطات دچار اختلال می‌شود یا حملات سایبری رخ می‌دهد، فقط شرکت‌های فناوری آسیب نمی‌بینند؛ بانک، آموزش، سلامت، کسب‌وکارها و حتی زندگی روزمره مردم تحت تاثیر قرار می‌گیرد. این تجربه اهمیت زیرساخت‌های دیجیتال را بیش از گذشته نشان داد.

وی گفت: اگر بخواهم از نقطه قوت شروع کنم، بدون تردید سرمایه انسانی مهم‌ترین دارایی ما است. شرکت‌های خصوصی، دانش‌بنیان‌ها و استارتاپ‌های ایرانی در همین شرایط سخت بارها ثابت کرده‌اند که توان اجرای پروژه‌های بزرگ و ملی را دارند. اما از طرف دیگر، ضعف‌هایی هم داریم که سال‌هاست درباره آنها صحبت می‌شود؛ از بی‌ثباتی در سیاست‌گذاری گرفته تا مقرراتی که گاهی قابل پیش‌بینی نیست. توسعه این صنعت نیاز به افق روشن دارد. وقتی سرمایه‌گذار یا فعال اقتصادی نتواند آینده را پیش‌بینی کند، طبیعی است که تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری هم دشوار می‌شود.

هاشمی با اشاره مهم‌ترین چالش‌های حوزه فناوری اطلاعات گفت: فکر می‌کنم امروز مسئله اصلی، خود فناوری نیست؛ مسئله، حکمرانی فناوری است. همه می‌دانیم که باید روی مراکز داده، زیرساخت‌های ابری، امنیت سایبری و هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کنیم، اما این کار فقط با منابع مالی پیش نمی‌رود. ثبات در سیاست‌گذاری، اعتماد به بخش خصوصی و استفاده از ظرفیت شرکت‌های داخلی، همان اندازه اهمیت دارد. در کنار این‌ها، حفظ نیروی انسانی متخصص هم به یک دغدغه جدی تبدیل شده است.

او با بیان اینکه خسارت‌های ناشی از قطع یا اختلال اینترنت فقط با اعداد و ارقام مالی قابل اندازه‌گیری نیست، تاکید کرد: البته کسب‌وکارهای دیجیتال، تجارت الکترونیک و بسیاری از خدمات آنلاین آسیب مستقیم می‌بینند اما آسیب بزرگ‌تر، کاهش اعتماد است؛ هم اعتماد کاربران و هم اعتماد سرمایه‌گذاران. وقتی پایداری ارتباطات زیر سؤال برود، تصمیم برای سرمایه‌گذاری یا توسعه کسب‌وکار هم سخت‌تر می‌شود. امروز زیرساخت ارتباطی، همان اهمیتی را پیدا کرده که سال‌ها پیش برای برق، آب یا حمل‌ونقل قائل بودیم.

وی تصریح کرد: فناوری اطلاعات ذاتا یک صنعت بین‌المللی است. هر اقدامی که تعاملات اقتصادی و فناورانه را تسهیل کند، طبیعتا به نفع این صنعت خواهد بود. دسترسی بهتر به فناوری‌های روز، امکان جذب سرمایه، همکاری با شرکت‌های بین‌المللی و توسعه زیرساخت‌هایی مانند مراکز داده و خدمات ابری، می‌تواند سرعت رشد اقتصاد دیجیتال را افزایش دهد. البته در کنار این فرصت‌ها، همچنان باید بر توان داخلی و ظرفیت بخش خصوصی تکیه کنیم.

هاشمی در پاسخ به این سوال که جایگاه ایران در حوزه‌های نوظهور مانند هوش مصنوعی چگونه است، اظهار کرد: از نظر نیروی انسانی و توان علمی، ظرفیت‌های ارزشمندی داریم اما واقعیت این است که رقابت امروز دنیا فقط بر سر دانش نیست. رقابت اصلی بر سر زیرساخت است؛ از تراشه‌های پیشرفته گرفته تا مراکز داده، توان پردازشی و انرژی پایدار. اگر در این حوزه‌ها سرمایه‌گذاری نکنیم، حتی بهترین نیروی انسانی هم نمی‌تواند مزیت رقابتی کشور را حفظ کند.

او گفت: با همه این چالش ها برای آینده فناوری اطلاعات ایران همچنان امیدوارم، چون ظرفیت‌های کشور را می‌شناسم. اما این امیدواری به شرطی است که فناوری اطلاعات در سطح یک زیرساخت راهبردی دیده شود، نه صرفاً یک صنعت خدماتی. اگر به بخش خصوصی اعتماد شود، سرمایه انسانی حفظ شود و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها ادامه پیدا کند، اقتصاد دیجیتال می‌تواند یکی از موتورهای رشد کشور باشد. در غیر این صورت، فاصله ما با تحولات جهانی بیشتر خواهد شد.

وی در پایان گفت: به نظرم امروز دیگر نباید به فناوری اطلاعات به چشم یک هزینه نگاه کنیم. سرمایه‌گذاری در این حوزه، سرمایه‌گذاری برای امنیت، توسعه، رقابت‌پذیری و آینده کشور است. آینده رقابت کشورها بیش از آن که در مرزهای جغرافیایی و میزان ذخایر نفتی رقم بخورد، در مرزهای دیجیتال شکل خواهد گرفت و هر کشوری که امروز برای داده، زیرساخت و سرمایه انسانی خود برنامه‌ریزی کند، در سال‌های آینده دست برتر را خواهد داشت.