مشاور طرح شبکه هوشمند گلخانه‌های پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات از اجرای پایلوت شبکه هوشمند گلخانه‌ها در پارک فاوا خبر داد و گفت: این طرح با بهره‌گیری از سامانه‌های پایش هوشمند، سنسورهای محیطی و تحلیل داده‌ها، به دنبال کاهش مصرف آب، انرژی و کود، افزایش بهره‌وری تولید و تدوین سند هوشمندسازی گلخانه‌ها است و در صورت موفقیت، تا پایان سال ۱۴۰۷ در سراسر کشور توسعه خواهد یافت.

مائده هاتفی امروز در جمع خبرنگاران با اشاره به اجرای پایلوت این طرح در پارک فاوا با بیان اینکه نمونه آزمایشگاهی کوچک شبکه هوشمند گلخانه‌ها که قرار است در سطح کشور اجرا شود، در پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات راه‌اندازی شده است، افزود: در این مجموعه تاکنون چند نسل مختلف از گلخانه‌های هوشمند با تجهیزات گوناگون مورد آزمایش قرار گرفته و امسال، چهارمین سال اجرای این طرح است که در آن تلاش شده از جدیدترین تجهیزات هوشمندسازی گلخانه‌ها استفاده شود.

هاتفی با تشریح فناوری‌های به‌کاررفته در این طرح، اظهار کرد: سامانه اتوماسیون اقلیم گلخانه، ماشین تغذیه هوشمند و دستگاه ضدعفونی پساب گلخانه از مهمترین تجهیزات این مجموعه هستند که هر یک با توجه به مدل بهره‌برداری می‌توانند در کاهش مصرف آب، مواد غذایی و انرژی نقش مؤثری ایفا کنند.

وی مهمترین مزیت این سامانه را تولید و پایش داده‌های دقیق و معتبر از شرایط گلخانه عنوان کرد و یادآور شد: در حال حاضر یکی از چالش‌های موجود، نبود داده‌های دقیق و قابل اتکا در این حوزه است.

مشاور طرح شبکه هوشمند گلخانه‌های پارک فاوا خاطرنشان کرد: در اختیار داشتن داده‌های صحیح این امکان را فراهم می‌کند که مطالعات پیش‌بینی‌کننده برای آینده انجام شود و شرایط گلخانه نیز به‌ صورت دقیق کنترل شود.

وی افزود: اگر اطلاعات دقیقی از شاخص‌هایی مانند دما، روند تغییرات آن یا پیش‌بینی دمای ساعات آینده در اختیار نباشد، مدیریت تجهیزات با مشکل مواجه خواهد شد و بهره‌برداری از گلخانه با کاهش کارایی همراه می‌شود.

هاتفی تصریح کرد: در چنین شرایطی ممکن است تجهیزات سرمایشی مانند فن‌ها یا سامانه‌های گرمایشی بیش از نیاز فعالیت کنند و حتی استفاده از نیروی انسانی نیز افزایش یابد، اما دسترسی به داده‌های دقیق از پارامترهای اصلی تولید، امکان بهینه‌سازی عملکرد گلخانه و مدیریت مصرف منابع را فراهم می‌کند.

وی درباره فناوری‌های مورد استفاده در این گلخانه هوشمند، توضیح داد: بخش عمده تجهیزات نصب‌ شده شامل حسگرهای پایش پارامترهای محیطی است. حسگرهای دما، رطوبت، شدت نور (لوکس)، دی‌اکسید کربن (CO₂) و سایر شاخص‌های محیطی که نقش اساسی در فرآیند تولید دارند، در این سامانه به‌کار گرفته شده‌اند و اطلاعات حاصل از آنها مبنای مدیریت هوشمند گلخانه قرار می‌گیرد.

مشاور طرح شبکه هوشمند گلخانه‌های پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با تشریح قابلیت‌های سامانه هوشمند آبیاری گفت: در بخش آبیاری، با اندازه‌گیری دقیق شاخص‌هایی مانند هدایت الکتریکی (EC) و اسیدیته (pH) محلول‌های غذایی، امکان کنترل دقیق فرآیند آبیاری فراهم شده است.

وی افزود: تمامی حسگرهای نصب‌شده در گلخانه به یک سامانه مرکزی متصل هستند که به‌صورت مستمر داده‌ها را پایش، ثبت و گزارش‌گیری می‌کند و تا حد زیادی قابلیت تحلیل و پیش‌بینی داده‌ها را نیز در اختیار بهره‌برداران قرار می‌دهد.

هاتفی در خصوص نوع گلخانه‌های مورد استفاده در این طرح، اظهار کرد: گلخانه پایلوت پارک فاوا از نوع هیدروپونیک (کشت بدون خاک) است، اما تجهیزات و سامانه‌های طراحی‌شده با اعمال تغییرات جزئی، در گلخانه‌های خاکی نیز قابل استفاده هستند.

وی ادامه داد: بسیاری از پروژه‌هایی که در سطح کشور در دست اجرا هستند، مربوط به گلخانه‌های کشت خاکی است و تفاوت چندانی در استفاده از این تجهیزات وجود ندارد.

مشاور طرح شبکه هوشمند گلخانه‌های پارک فاوا درباره محصولات هدف این طرح، گفت: اجرای پایلوت در حال حاضر برای محصولات سبزی و صیفی، گل رز و نشاء انجام شده است، اما این سامانه به محصول خاصی محدود نیست. هدف اصلی، هوشمندسازی شرایط تولید به گونه‌ای است که گلخانه‌داران بتوانند متناسب با نیاز بازار، به‌راحتی نوع محصول خود را تغییر دهند و تجهیزات نیز متناسب با این تغییرات به‌روزرسانی شود.

هاتفی با تأکید بر اینکه پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات متولی بخش کشاورزی نیست، اظهار کرد: مسئولیت حوزه کشاورزی بر عهده وزارت جهاد کشاورزی است و مأموریت پارک فاوا، شناسایی، توسعه و ترویج ظرفیت‌های فناوری در این بخش و کمک به بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها برای افزایش بهره‌وری است.

وی ادامه داد: هدف این طرح آن است که گلخانه‌داران با استفاده از فناوری‌های نوین، مصرف نیروی انسانی، آب، انرژی و کودهای شیمیایی را کاهش دهند و در مقابل، میزان و کیفیت تولید محصولات خود را افزایش دهند. افزایش بهره‌وری در واحدهای گلخانه‌ای، علاوه بر کاهش هزینه‌های تولید، نقش مهمی در ارتقای کیفیت محصولات و تقویت امنیت غذایی کشور دارد.

وی افزود: هرچه میزان تولید از یک واحد گلخانه افزایش یابد، کشور به خودکفایی در تولید برخی محصولات نزدیک‌تر شده و وابستگی به واردات کاهش پیدا می‌کند که این موضوع یکی از مؤلفه‌های مهم امنیت غذایی به شمار می‌رود.

مشاور طرح شبکه هوشمند گلخانه‌های پارک فاوا با اشاره به اجرای آزمایشی این طرح، گفت: پروژه در حال حاضر در مرحله پایلوت قرار دارد و داده‌های حاصل از آن برای ارائه مشاوره‌های تخصصی، بهبود عملکرد گلخانه‌ها و ترغیب بهره‌برداران به استفاده از فناوری‌های هوشمند مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: هدف این است که گلخانه‌دارانی که نتایج مثبت اجرای این فناوری را مشاهده می‌کنند، تجربیات خود را به سایر بهره‌برداران منتقل کنند تا استفاده از این فناوری به‌تدریج در سطح کشور گسترش یابد.

مشاور طرح شبکه هوشمند گلخانه‌های پارک فاوا با اشاره به زمان‌بندی اجرای پروژه، اظهار کرد: این طرح از سال ۱۴۰۴ آغاز شده و در قالب چند فاز تا پایان سال ۱۴۰۷ ادامه خواهد داشت و در صورت موفقیت، برنامه‌ریزی شده است که تا پایان فاز دوم، در تمامی استان‌های کشور توسعه یابد و اجرا شود.

مشاور طرح شبکه هوشمند گلخانه‌های پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با اشاره به افق اجرای این پروژه، گفت: برنامه‌ریزی فعلی برای اجرای این طرح تا پایان سال ۱۴۰۷ انجام شده است، اما این به معنای پایان پروژه نیست و پس از تکمیل این مرحله، توسعه و گسترش فازهای بعدی نیز تعریف خواهد شد.

وی افزود: هدف نهایی این طرح، تدوین سند هوشمندسازی گلخانه‌ها بر پایه داده‌های دقیق و معتبر است؛ چرا که هرچه داده‌های صحیح‌تر و قابل اتکاتری جمع‌آوری شود، امکان تصمیم‌گیری علمی و توسعه فناوری در بخش کشاورزی نیز افزایش خواهد یافت.

هاتفی اظهار کرد: داده‌های حاصل از اجرای این طرح علاوه بر کمک به سیاست‌گذاری و توسعه هوشمندسازی در بخش کشاورزی، خدمات کاربردی در اختیار گلخانه‌داران قرار می‌دهد تا بتوانند تصمیم‌های دقیق‌تر و مؤثرتری در مدیریت واحدهای تولیدی خود اتخاذ کنند.

وی درباره وابستگی این سامانه به اینترنت و تأثیر اختلالات ارتباطی بر عملکرد آن، گفت: عملکرد سامانه در دوره‌های اخیر با مشکلی مواجه نشده و فرآیند جمع‌آوری داده‌ها بدون وقفه ادامه داشته است.

مشاور طرح شبکه هوشمند گلخانه‌های پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات افزود: داده‌های این پروژه بر بستر شبکه داخلی و زیرساخت‌های ارتباطی کشور جمع‌آوری و مدیریت می‌شود و تاکنون اختلالی در روند ثبت و پایش اطلاعات ایجاد نشده است.