متا با یکی از جدی‌ترین پرونده‌های قضایی خود بر سر نحوه فعالیت اینستاگرام و فیس‌بوک برای کودکان و نوجوانان روبه‌رو شده است. ۳۰ ایالت آمریکا نه‌تنها غرامتی بیش از یک تریلیون دلار مطالبه کرده‌اند، بلکه خواستار حذف یا تغییر قابلیت‌هایی مانند نمایش تعداد لایک، اسکرول بی‌نهایت، پخش خودکار ویدئو و استوری شده‌اند؛ ویژگی‌هایی که بخش مهمی از تجربه کاربری و مدل افزایش تعامل در شبکه‌های اجتماعی را شکل می‌دهند. نتیجه این پرونده می‌تواند متا را به بازطراحی بخشی از پلتفرم‌هایش برای کاربران جوان وادار کند.

پرونده به شکایتی بازمی‌گردد که در سال ۲۰۲۳ از سوی ۳۰ ایالت آمریکا، از جمله کالیفرنیا و نیویورک، علیه متا مطرح شد. ایالت‌های شاکی معتقدند این شرکت با هدف قرار دادن کودکان و نوجوانان و طراحی محصولاتی که آنها را به ماندن بیشتر در پلتفرم ترغیب می‌کند، قوانین فدرال و ایالتی مربوط به حریم خصوصی کودکان را نقض کرده است.

خواسته ایالت‌ها تنها به پرداخت غرامت محدود نمی‌شود. آنها مجموعه‌ای از تغییرات را در طراحی اینستاگرام و فیس‌بوک مطالبه کرده‌اند که در صورت اجرا، تجربه استفاده کاربران جوان از این دو پلتفرم را تغییر می‌دهد.

از جمله این خواسته‌ها حذف نمایش تعداد لایک برای کاربران جوان، پایان دادن به اسکرول بی‌نهایت، توقف پخش خودکار ویدئو، ایجاد سازوکار تایید والدین برای کاربران نوجوان و محدود کردن امکان ساخت چند حساب است.

ایالت‌ها همچنین خواستار تغییر الگوریتم‌های پیشنهاد محتوا شده‌اند؛ الگوریتم‌هایی که در متن شکایت از آنها به‌عنوان سازوکارهایی برای تحریک سیستم پاداش مغز و افزایش ماندگاری کاربر یاد شده است. حذف بخشی از فیلترهای تغییر‌دهنده ظاهر و پایان دادن به محتوای ناپدیدشونده مانند استوری اینستاگرام نیز در فهرست خواسته‌ها قرار دارد.

دعوا بر سر طراحی محصول است
اهمیت این پرونده بیش از رقم غرامت احتمالی، به ماهیت خواسته‌های ایالت‌ها برمی‌گردد. بخش زیادی از قابلیت‌هایی که حالا هدف شکایت قرار گرفته‌اند، سال‌هاست ابزار اصلی شبکه‌های اجتماعی برای افزایش تعامل و مدت حضور کاربران محسوب می‌شوند.

استدلال ایالت‌های شاکی این است که متا این قابلیت‌ها را به شکلی طراحی کرده که کودکان و نوجوانان بارها به پلتفرم بازگردند و زمان بیشتری در آن بمانند. در شکایت حتی به اعلان‌های مکرر اشاره شده که به اعتقاد شاکیان، کاهش استفاده از اپلیکیشن را برای کاربران جوان دشوار می‌کند.

متا این اتهامات را رد کرده است. سخنگوی شرکت می‌گوید متا با ادعاهای مطرح‌شده «به‌شدت مخالف» است و شواهد نشان خواهد داد این شرکت سال‌ها برای حمایت از کاربران جوان تلاش کرده است.

رسیدگی به این پرونده بر عهده ایوان گونزالس راجرز، قاضی ارشد فدرال کالیفرنیاست؛ قاضی‌ای که پرونده ایلان ماسک علیه سم آلتمن را نیز رسیدگی کرده است.

شکست ۹۴۲ میلیون دلاری متا
پرونده ۳۰ ایالت در حالی وارد مرحله تازه‌ای می‌شود که متا به‌تازگی در نیومکزیکو در پرونده مشابهی شکست خورده است. دادگاه در آن پرونده مجموعا ۹۴۲ میلیون دلار جریمه برای متا در نظر گرفت و این شرکت را به ایجاد تغییراتی در اینستاگرام و فیس‌بوک ملزم کرد.

طبق حکم دادگاه، نمایش تعداد لایک برای کاربران زیر ۱۸ سال باید حذف شود، نوجوانان نباید امکان ارسال یا دریافت تصاویر برهنه داشته باشند و ارسال اعلان‌های اپلیکیشن نیز باید به ساعات مشخصی محدود شود.

قاضی برایان بیدشید در این پرونده یک قدم فراتر رفت و فعالیت پلتفرم‌های متا را «مزاحمت عمومی» (Public Nuisance) توصیف کرد؛ مفهومی که معمولا برای فعالیت‌هایی به کار می‌رود که آثار زیان‌بار آنها متوجه بخش بزرگی از جامعه است. متا اعلام کرده به این حکم اعتراض می‌کند.

تفاوت پرونده نیومکزیکو با شکایت جدید در دامنه اثر آن است. حکم قبلی تنها در یک ایالت اجرا می‌شود، اما ۳۰ ایالت حاضر در پرونده جدید نزدیک به دو سوم جمعیت آمریکا را پوشش می‌دهند. در نتیجه، اگر رای نهایی به سود آنها صادر شود، اجرای تغییرات فقط برای کاربران این ایالت‌ها احتمالا برای متا عملی نخواهد بود و ممکن است شرکت ناچار شود نسخه کاربران جوان پلتفرم‌های خود را در سطح گسترده‌تری تغییر دهد.

لایک زیر ذره‌بین
یکی از مهم‌ترین قابلیت‌هایی که در مرکز این پرونده قرار گرفته «لایک» است؛ قابلیتی که از نخستین سال‌های فعالیت فیس‌بوک وجود داشته و بعدها به یکی از عناصر ثابت شبکه‌های اجتماعی تبدیل شد.

اما شاکیان معتقدند نمایش عمومی تعداد لایک به‌خصوص برای کاربران نوجوان می‌تواند زمینه مقایسه اجتماعی را افزایش دهد.

در پرونده ۳۰ ایالت، وکلا به تحقیقات داخلی خود متا استناد کرده‌اند. طبق این اسناد، تعداد لایک می‌تواند «مقایسه اجتماعی» را تشدید کند؛ یعنی کاربر ارزش و جایگاه خود را با آنچه از دیگران در شبکه اجتماعی می‌بیند مقایسه کند. تحقیقات داخلی متا این وضعیت را با افزایش احساس تنهایی، تصویر منفی‌تر از بدن و خلق‌وخوی منفی مرتبط دانسته است.

در یکی دیگر از پرونده‌های اخیر علیه متا، زنی جوان به نام «کیلی» در دادگاه توضیح داد زمانی که تنها ۹ سال داشت، ده‌ها حساب در یوتیوب و اینستاگرام ساخته بود و با آنها پست‌های خودش را لایک می‌کرد تا تعامل بیشتری بگیرد و احساس تاییدشدن داشته باشد. او گفته است از همان دوران احساس افسردگی داشته و در ۱۰سالگی نیز افسردگی برایش تشخیص داده شده است.

پژوهش‌های دانشگاهی نیز طی سال‌های گذشته ارتباط میان معیارهای تعامل مانند تعداد لایک و احساس طردشدگی یا افسردگی در نوجوانان را بررسی کرده‌اند.

اگر متا ببازد
پرونده پیش‌رو فقط درباره این نیست که متا چه میزان غرامت پرداخت خواهد کرد. آنچه می‌تواند اثر بلندمدت‌تری داشته باشد، ورود دادگاه به طراحی خود محصول است.

اسکرول بی‌نهایت، لایک، استوری، پخش خودکار ویدئو، اعلان‌ها و الگوریتم پیشنهاد محتوا ابزارهایی هستند که بخش بزرگی از شبکه‌های اجتماعی امروز بر پایه آنها ساخته شده‌اند. حالا دادگاه باید درباره این ادعا تصمیم بگیرد که آیا استفاده از همین ابزارها برای افزایش تعامل کودکان و نوجوانان می‌تواند مبنایی برای مسئولیت حقوقی یک پلتفرم باشد یا خیر.

اگر ۳۰ ایالت در این پرونده پیروز شوند، مساله فقط شکست دیگری برای متا نخواهد بود؛ این حکم می‌تواند مرز میان «طراحی برای افزایش تعامل» و «طراحی آسیب‌زا برای کاربران کم‌سن‌وسال» را برای صنعت شبکه‌های اجتماعی دوباره تعریف کند.