از عکسهای یادگاری وزیر تا خاموشی سرورها؛ الکامپ واقعاً چه چیزی به استارتاپها میدهد؟
وزیر ارتباطات سال گذشته در الکامپ به غرفه یک کسبوکار حوزه هوش مصنوعی رفت، با تیم این کسبوکار صحبت کرد و چند دقیقهای مقابل دوربینها ایستاد. چند ماه بعد، همان کسبوکاری که در نمایشگاه محصولش را معرفی میکرد، بهدلیل قطعی طولانی اینترنت ناچار شد سرورهایش را خاموش کند و بنیانگذارانش برای دسترسی به اینترنت پایدار از ایران خارج شدند. این فاصله میان حضور سیاستگذار در ویترین فناوری و واقعیت کسبوکارها، امسال در پاویون هوش مصنوعی الکامپ هم به شکل دیگری قابل مشاهده بود؛ جایی که در مقایسه با سال گذشته، بخش کمتری از شرکتها راهکارهایی برای حل مسائل واقعی کسبوکارها با هوش مصنوعی ارائه میکردند و تعداد بیشتری از غرفهها به سرویسهای آماده یا فروش دسترسی به مدلهای هوش مصنوعی اختصاص داشتند. اما الکامپ واقعا چه چیزی به استارتاپها میدهد؟
فرزانه برکت مومنی، همبنیانگذار دوات درباره بازدید وزیر، اتفاقی را که در ظاهر میتوانست یکی از نقاط مهم حضور یک استارتاپ در الکامپ باشد، چندان جدی نمیداند و آن را در یک جمله خلاصه میکند: «فقط یک دوپامین لحظهای ایجاد کرد.»
به گفته او، موج دوربینها و توجهی که همزمان با حضور وزیر ایجاد شد، بعد از پایان بازدید اثر مشخصی بر کسبوکار نداشت و عکسها و ویدئوهای آن بیشتر برای استفاده در شبکههای اجتماعی شرکت باقی ماندند. فردی هم از جمعیت به سراغشان آمده و پیشنهاد فروش ویدئوی باکیفیت بازدید وزیر با قیمت ۴ میلیون تومان را به آنها داده است.
این شاید پاسخ روشنی به یکی از تصورات رایج درباره حضور سیاستگذاران در نمایشگاههای فناوری باشد. حضور یک مقام در غرفه میتواند برای چند دقیقه یک کسبوکار را در مرکز توجه قرار دهد، اما لزوماً مسئلهای از مسائل واقعی آن کسبوکار را حل نمیکند.
ارزش حضور در الکامپ
این شرکت که مدل کسبوکارش B2B است، حضور سایر کسبوکارهای دیجیتال را یکی از مهمترین دلایل ارزشمند بودن نمایشگاه میدانست. مدیران شرکت، علاوه بر حضور در غرفه خود، فرصت داشتند میان غرفهها حرکت کنند، با شرکتهای دیگر آشنا شوند، وضعیت صنعت را بهتر ببینند و درباره همکاریهای احتمالی صحبت کنند.
به گفته بنیانگذار دوات، این ارتباطها میتوانند به همکاریهایی برای یکپارچهسازی محصولات و خدمات منجر شوند؛ اتفاقی که بدون شبکهسازی و حضور همزمان بازیگران صنعت بهسادگی رخ نمیدهد. یکی از ارتباطهایی که در الکامپ شکل گرفت نیز حتی بعد از نمایشگاه ادامه پیدا کرد و به گفته او، یکی از طرفین همچنان پیگیر ادامه همکاری بود.
اما خود صنعت دیگر شبیه گذشته نیست
مساله اینجاست که حتی همین امکان شبکهسازی هم زمانی ارزشمندتر است که تعداد و تنوع کسبوکارهای حاضر در نمایشگاه، تصویری واقعی از صنعت ارائه دهد.
بنیانگذار دوات میگوید تصویر او از الکامپ پیش از حضور، با واقعیتی که در نمایشگاه دید تفاوت داشت. چیزی که بیش از همه توجه او را جلب کرد، کاهش شور و حال و فعالیت در فضای استارتاپی بود؛ وضعیتی که آن را بیارتباط با مشکلات چند سال اخیر کشور و کاهش انگیزه جوانان نمیداند.
به این ترتیب، الکامپ با یک تناقض روبهرو شده است. از یک طرف هنوز میتواند آدمها و کسبوکارهایی را کنار هم قرار دهد که خارج از نمایشگاه شاید یکدیگر را پیدا نکنند؛ از طرف دیگر، همان صنعتی که قرار است در نمایشگاه خود را به نمایش بگذارد، در بیرون از نمایشگاه با محدودیتها و اختلالهایی مواجه است که مستقیما بر ادامه فعالیتش اثر میگذارد.
دوات نمونه این وضعیت است. کسبوکاری که در الکامپ ۲۸ برای معرفی محصول و پیدا کردن ارتباط تجاری حاضر شده بود، چند ماه بعد به دلیل قطعی اینترنت مجبور شد سرورها را خاموش کند و بنیانگذاران شرکت نیز برای دسترسی به اینترنت از ایران خارج شدند.
البته امسال اوضاع بدتر از دوره قبل هم شده بود. در دوره گذشته، شرکتهای متنوعی از سراسر کشور در این بخش حاضر بودند و راهکارهای مختلفی را که با هدف حل مسائل کسبوکارها و با محوریت هوش مصنوعی توسعه داده بودند، ارائه میکردند. اما امسال، در کنار برخی محصولات و راهکارهای کاربردی، بخش قابل توجهی از غرفهها به سرویسهایی اختصاص داشت که بیشتر در لایه استفاده از مدلهای آماده قرار میگرفتند؛ از پشتیبانی فروش هوشمند گرفته تا دسترسی به API سرویسهایی مانند ChatGPT، Gemini و Claude و فروش اشتراک برای استفاده از آنها.
این مشاهده بهتنهایی نمیتواند درباره کل بازار هوش مصنوعی ایران حکم صادر کند، اما دستکم در ویترین الکامپ میتوان تفاوت را شاهد بود. اگر قرار است الکامپ تصویری از وضعیت صنعت فناوری ایران ارائه کند، تغییر جنس چنین غرفههایی میتواند پرسش مهمی ایجاد کند. آیا بازار در حال بلوغ و حرکت به سمت محصولات قابل استفاده است یا هنوز بخش بزرگی از آن در مرحله سوار شدن بر ابزارها و مدلهایی است که جای دیگری توسعه داده شدهاند؟
الکامپ چهار روزه تمام نمیشود
با این حال، از نگاه مدیران دوات، ارزش نمایشگاه را نباید با انتظار برای یک نتیجه فوری سنجید. برکت مومنی معتقد است نمایشگاه بهخودیخود بازار بزرگی برای یک کسبوکار نمیسازد. ممکن است ارتباطی در نمایشگاه ایجاد شود و یک سال بعد به مشتری یا همکاری تبدیل شود؛ آنقدر دیر که حتی شرکت بهسادگی نتواند تشخیص دهد این رابطه از کدام نمایشگاه آغاز شده است.
در چنین مدلی، بخش مهمی از ارزش نمایشگاه بعد از پایان چهار روز آن مشخص میشود. شرکت باید ارتباطهایی را که در نمایشگاه ایجاد کرده پیگیری کند؛ موضوعی که به گفته بنیانگذار دوات، بسیاری از شرکتها انجام نمیدهند و در عین حال انتظار دارند صرفاً با حضور در نمایشگاه مشتری یا سرمایهگذار پیدا کنند.