با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، مخالفت‌ها با توسعه مراکز داده افزایش یافته است و اکنون نگرانی جدید درباره انتشار «مواد شیمیایی ماندگار» در هوا است که می‌تواند به چالش‌های زیست‌محیطی مرتبط با گسترش مراکز داده اضافه شود.

نتایج گزارش جدید سازمان ناظر شیمیایی «چم‌سک» (ChemSec) نشان داد با گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی و افزایش تقاضا برای «مواد شیمیایی ماندگار» (PFAS)، بیشتر تولیدکنندگان بزرگ این مواد در جهان، ظرفیت تولید خود را افزایش می‌دهند.

«مواد شیمیایی ماندگار» برای مدیریت حجم عظیم گرمای تولید شده تجهیزات مراکز داده استفاده می‌شوند. بر اساس این گزارش، تولیدکنندگان بزرگ مواد شیمیایی از جمله شرکت ژاپنی «دایکین» (Daikin)، شرکت فرانسوی تولیدکننده مواد شیمیایی «آرکما» (Arkema) و شرکت آمریکایی «چیمورس» (Chemours)، در پی افزایش تقاضا از سوی صنایع نیمه‌رسانا و مراکز داده، تولید «مواد شیمیایی ماندگار» را افزایش می‌دهند.

این افزایش تقاضا از سه بخش اصلی خنک‌سازی مراکز داده، تولید نیمه‌رساناها و مواد مورد استفاده در باتری‌های لیتیوم‌یونی ناشی می‌شود. یکی از انتقادهای اصلی درباره مراکز داده، مصرف آب آنهاست. اکنون سامانه‌های خنک‌کننده جدیدتر در این مراکز به جای آب از مواد شیمیایی فلوئوردار حاوی «مواد شیمیایی ماندگار» استفاده می‌کنند.

بر اساس تحلیل پیشین «چم‌سک» در ۲۰۲۳، بزرگ‌ترین تولیدکنندگان «مواد شیمیایی ماندگار» جهان در ۲۰۲۲ حدود چهار میلیارد دلار سود کسب کردند، در حالی که هزینه‌های اجتماعی ناشی از این مواد، از جمله هزینه‌های درمان، پاکسازی و آلودگی آب، سالانه حدود ۱۷.۵ تریلیون دلار برآورد شده است.

رونق هوش مصنوعی و افزایش ساخت مراکز داده می‌تواند تقاضا برای «مواد شیمیایی ماندگار» را نیز افزایش دهد، زیرا تجهیزات این مراکز گرمای زیادی تولید می‌کنند و به سامانه‌های خنک‌کننده نیاز دارند. بر اساس نتایج پژوهش انجمن تجاری املاک تجاری «بوما» (BOMA) در ۲۰۲۶، مراکز داده نزدیک به ۴۶ درصد از ساخت‌وسازهای خصوصی سال گذشته را به خود اختصاص داده‌اند، در حالی که این سهم یک دهه قبل کمتر از پنج درصد بود. ارزش هزینه‌های ساخت مراکز داده نیز از ۱.۸ میلیارد دلار در ۲۰۱۴ به ۴۱.۱ میلیارد دلار در سال گذشته افزایش یافته است.

مواد مورد نیاز در رقابت هوش مصنوعی

«مواد شیمیایی ماندگار» در برابر حرارت، مقاومت بالایی دارند. همین ویژگی باعث شده است این مواد که پیوندهای شیمیایی بسیار مقاومی دارند، در محصولات مصرفی مختلف مانند بسته‌بندی مواد غذایی، اسپری‌های مقاوم در برابر لکه و فوم‌های آتش‌نشانی مورد استفاده قرار گیرند.

این مواد به دلیل پیوندهای شیمیایی قوی، به‌راحتی تجزیه نمی‌شوند و در صورت انتشار و قرار گرفتن در معرض آنها، می‌توانند برای انسان و محیط زیست خطرناک باشند. همین ویژگی موجب شده است که در تولید نیمه‌رساناها، تجهیزات صنعتی و سامانه‌های خنک‌کننده نیز کاربرد داشته باشند.

بر اساس گزارش «چم‌سک»، شرکت «چیمورس» بیش از هر شرکت دیگری در فهرست این سازمان، «مواد شیمیایی ماندگار» تولید یا استفاده می‌کند. این شرکت همچنین همزمان با افزایش تولید مبردهای «مواد شیمیایی ماندگار»، در حال توسعه محصولاتی برای استفاده در سامانه‌های خنک‌کننده مراکز داده است. «چم‌سک» برآورد کرد بین نیمی تا دو سوم درآمد ۵.۸ میلیارد دلاری «چیمورس»، از تولید «مواد شیمیایی ماندگار» به دست می‌آید.

«دایکین» نیز قصد دارد ظرفیت تولید «مواد شیمیایی ماندگار» خود را در واکنش به تقاضای صنعت نیمه‌رسانا سه برابر کند. «آرکما» نیز در حال افزایش تولید این مواد در آمریکای شمالی و آسیا است.

خنک‌سازی مراکز داده اکنون به یکی از موضوعات مورد اختلاف در زمینه «مواد شیمیایی ماندگار» تبدیل شده است. در جولای، ۱۷ سازمان زیست‌محیطی در نامه‌ای به آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA) خواستار رد درخواست «چیمورس» برای تسریع روند تایید ماده شیمیایی جدید از خانواده «مواد شیمیایی ماندگار» موسوم به «Opteon ۲P۵۰» برای استفاده در خنک‌سازی مراکز داده شدند.

این گروه‌ها مدعی شدند «چیمورس» خطرات احتمالی این ماده برای سلامت و اقلیم را کمتر از میزان واقعی برآورد کرده و شواهد سم‌شناختی موجود نیز برای ارزیابی آن کافی نیست. «چیمورس» این نگرانی‌ها را نپذیرفته و همچنان به توسعه فعالیت‌های خود در حوزه خنک‌سازی مراکز داده ادامه داده و در آگوست مبردهای جدیدی را عرضه کرده است.

طبق گزارش فورچون، در ژانویه نیز ۱۹۲ شهروند فرانسوی به همراه چهار سازمان زیست‌محیطی علیه شرکت‌های «آرکما» و «دایکین» به دلیل ادعاهای مربوط به آلودگی ناشی از «مواد شیمیایی ماندگار» شکایت کردند. آنان نگرانی خود را درباره شکل‌گیری «دره شیمیایی» در این منطقه اعلام کرده‌اند.