یادداشت — احسان چیت‌ساز
احسان چیت‌ساز، معاون وزیر ارتباطات، در یادداشتی که در اختیار زومیت قرار داده، تاکید کرد فعالیت شرکت‌های کوچک هوش مصنوعی به دریافت مجوز مشروط نیست.

نگرانی اتاق بازرگانی درباره حفظ فرصت فعالیت شرکت‌های کوچک و متوسط، دغدغه‌ای مشترک و اساسی است. فلسفه طراحی پروانه اپراتور هوش مصنوعی نیز در همین چارچوب است. ایجاد ظرفیت سرمایه‌گذاری، شکل‌گیری شرکت‌های بزرگ و لنگر، و فراهم‌کردن امکاناتی که رشد بنگاه‌های نوآور را امکان‌پذیر می‌کند.

پژوهش‌های برندگان نوبل اقتصاد مانند فیلیپ اگیون و همکارانش نشان می‌دهد سیاست صنعتی هنگامی می‌تواند رشد بهره‌وری را تقویت کند که با رقابت همراه باشد و برای بنگاه‌های جوان و بهره‌ور فرصت ایجاد کند. این موضوع برای حوزه هوش مصنوعی یعنی این که می‌توان سرمایه‌گذاری بزرگ و بلندمدت را تشویق کرد و هم‌زمان ورود، رقابت و رشد شرکت‌های کوچک را تقویت کرد. در این رویکرد، ارزش بنگاه بزرگ به نقشی وابسته است که در توسعه ظرفیت تولید و نوآوری کل اقتصاد ایفا می‌کند.

مفهوم «بنگاه لنگر» به نقش شرکت‌های بزرگ و تحقیق‌وتوسعه‌محور در تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت، جذب دانش و تحریک فعالیت‌های نوآورانه پیرامون خود اشاره دارد. کاربرد این منطق در هوش مصنوعی روشن است. بنگاه لنگر می‌تواند سرمایه، زیرساخت پردازشی، خدمات فنی و تقاضای صنعتی را گرد هم آورد و برای شرکت‌های کوچک، امکان مشارکت در پروژه‌ها و تجاری‌سازی محصولاتشان را فراهم کند.

ظریه «دارایی‌های مکمل» دیوید تیس نیز توضیح می‌دهد که تبدیل ایده به محصول اقتصادی، علاوه بر دانش فنی، به امکانات تولید، خدمات پشتیبان و دسترسی به بازار نیاز دارد؛ امکاناتی که لازم نیست هر نوآور به‌تنهایی مالک همه آن‌ها باشد. بر این مبنا، تامین خدمات مشترک پردازش، توسعه و استقرار مدل می‌تواند هزینه ورود شرکت‌های کوچک و شکوفایی زیست بوم نوآوری را کاهش دهد.

برای مثال، یک شرکت نوپا که راهکار هوشمند کشاورزی تولید می‌کند، می‌تواند ظرفیت پردازش مورد نیاز خود را به‌صورت خدمت دریافت کند و سرمایه محدودش را صرف توسعه محصول و جذب مشتری کند. این پروانه البته مانع توسعه ظرفیت پردازشی توسط شرکت‌های کوچک نیست.

با توجه به تصریح مورد اشاره در مصوبه درباره شرکت‌های کوچک و متوسط، پروانه اپراتوری به‌عنوان شرط عمومی فعالیت در حوزه هوش مصنوعی تفسیر نمی‌شود. الزامات سرمایه‌گذاری و توان فنی مربوط به پذیرش تعهدات اپراتوری، نباید به شرکت‌هایی تسری یابد که در زمینه پژوهش، توسعه مدل، تولید نرم‌افزار یا ارائه راهکارهای تخصصی فعالیت می‌کنند. لذا فعالیت شرکت‌های کوچک و متوسط صرفا به دلیل استفاده از هوش مصنوعی، مشروط به دریافت پروانه اپراتوری نمی‌شود.

معیار موفقیت اپراتور، افزون بر حجم سرمایه‌گذاری خودش، تعداد شرکت‌هایی است که به کمک خدمات آن توانسته‌اند محصول بسازند، وارد بازار شوند و رشد کنند. از این منظر، توسعه بنگاه‌های بزرگ و حمایت از شرکت‌های کوچک، دو جزء مکمل یک سیاست توسعه نوآوری هستند.