افزایش امنیت سایبری در دانشگاه‌ها از جنبه‌های مختلف اهمیت زیادی دارد؛ اطلاعات هویتی و شخصی صدها هزار دانشجو، استاد، پژوهشگر و کارمند از کدملی، شماره تماس و اطلاعات مالی گرفته تا تحقیقات علمی استراتژیک،ثبت اختراعات و مقالات و پایان نامه های کلیدی همواره در معرض سرقت هکرها و جاسوسان سایبری قرار داشته به همین دلیل حفاظت از آنها افزایش امنیت سایبری در دانشگاه ها را ضروری می سازد.

برنامه ملی رتبه‌بندی امنیت سایبری که درصدد سنجش و ارتقای وضعیت امنیتی خدمات‌دهندگان فضای مجازی است، دانشگاه های کشور را نیز زیر ذره بین قرار داده و با رتبه بندی آنها از منظر امنیت سایبری،

بستر تقویت حفاظت از زیرساخت‌های علمی و افزایش ضریب اطمینان در نگهداری و تبادل اطلاعات دانشگاهی را فراهم کند.

برنامه ملی رتبه‌بندی امنیت سایبری،یک چارچوب و سازوکار نظام‌مند است که با هدف ارزیابی، سنجش و بهبود سطح آمادگی و تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی و سازمان‌های مهم کشور در برابر تهدیدات سایبری طراحی شده است.

در کشور ما، این موضوع تحت نظارت مرکز ملی امنیت سایبری و با همکاری نهادهای زیرساختی دنبال می‌شود.

هدف از اجرای این برنامه چیست؟

هدف برنامه صرفا نمره دادن نیست بلکه هدف اصلی این است که نقاط ضعف سازمانها، بانک ها، ادارات، نیروگاه ها و …که در برابر حملات سایبری آسیب‌پذیر هستند، شناسایی شود.

در طرح رتبه بندی امنیت سایبری، دانشگاه‌ها با ورود به چرخه ارزیابی،تلاش و توجه بیشتری در جهت ارتقای امنیت اطلاعات و زیرساخت‌های دیجیتال خود صورت می دهند.

این کار کمک‌ می کند همه دستگاه‌ها و سازمان ها بر اساس یک معیار مشخص سنجیده شوند تا بتوان سطح امنیتی کشور را به صورت یکپارچه مدیریت کرد. البته دستگاه‌ها هم با مشاهده رتبه خود متوجه می شوند که در کدام بخش نیاز به اصلاح یا سرمایه گذاری دارند و تاب آوری خود را افزایش دهند.

حالا موضوع رتبه بندی امنیت سایبری، دانشگاه‌ها را هم در برگرفته است.این اقدام با محوریت مرکز ملی فضای مجازی و مشارکت سایر نهادهای مرتبط دنبال می‌شود و هدف آن، ارزیابی وضعیت امنیت سایبری دانشگاه‌ها، تقویت حفاظت از زیرساخت‌های علمی و افزایش ضریب اطمینان در نگهداری و تبادل اطلاعات دانشگاهی است.

به این ترتیب دانشگاه‌ها با ورود به چرخه ارزیابی، تلاش و توجه بیشتری در جهت ارتقای امنیت اطلاعات و زیرساخت‌های دیجیتال خود صورت می دهند.

تاکنون ۱۷ دانشگاه سطح اول کشور در طرح ارزیابی امنیت سایبری توسط معاونت امنیت مرکز ماهر به‌ عنوان دستگاه هماهنگ‌کننده و ارزیاب دانشگاه‌ها در حوزه امنیت سایبر مورد بررسی قرار گرفتند و رتبه‌های اولیه آن‌ها اعلام شد.

طی روزهای اخیر سومین جلسه ارزیابی خدمات‌دهندگان فضای مجازی از منظر امنیت سایبری، به ریاست سیدمحمدامین آقامیری،دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی برگزار و رتبه هر دانشگاه از نظر وضعیت امنیت سایبری و میزان پایبندی به دستورالعمل‌های مربوط، براساس بند ششم سند الزامات ارتقای امنیت سایبری فضای مجازی کشور، به روسا و نمایندگان فناوری اطلاعات دانشگاه‌ها و وزارت علوم اعلام شد.

به گفته رئیس مرکز ملی فضای مجازی، دانشگاه ها یک ماه فرصت دارند تا ضمن بررسی شاخص‌ها در صورت نیاز پیشنهاداتشان را برای اصلاح معیارهای ارزیابی، ارزیابی مجدد و ارتقای وضعیت امنیت سایبری ارائه کنند.

مرکز ماهر (مرکز امداد و هماهنگی رایانه ای) نیز در این نشست بر ضرورت ارزیابی تمامی دانشگاه‌ها براساس طرح رتبه‌بندی امنیت سایبری تأکید کرد و از قرار داشتن ارزیابی سایر دانشگاه‌ها در مرحله نهایی خبر داد.

سیدمحمدامین آقامیری – دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی درباره دلیل رتبه بندی دانشگاه ها از منظر امنیت سایبری می گوید:مسائل و تهدیدات روز در حوزه‌های مختلف،مشکلاتی را در زندگی روزمره و فعالیت‌های مردم ایجاد می‌کنند و در حوزه‌هایی که قشر نخبگان جامعه با آن درگیر هستند، خدشه به آرامش و امنیت روانی می‌تواند تأثیرات گسترده‌تری داشته باشد به همین دلیل، دانشگاه‌ها به‌عنوان یکی از اولویت‌های نخست در این زمینه انتخاب شده‌اند.

به گفته وی دانشگاه ها یک ماه فرصت دارند تا ضمن بررسی شاخص‌ها در صورت نیاز پیشنهاداتشان را برای اصلاح معیارهای ارزیابی، ارزیابی مجدد و ارتقای وضعیت امنیت سایبری ارائه کنند.بعد از مهلت یک ماهه و برخی اصلاحاتی که دانشگاه‌ها در زیرساخت‌های امنیت سایبری خود انجام می‌دهند، ارزیابی‌ها به‌روزرسانی شده و نتایج در معرض افکار عمومی قرار خواهد گرفت.

دو راهکار برای تأمین نیازهای امنیتی دانشگاه ها

رئیس مرکز ملی فضای مجازی دو راهکار هم برای تأمین نیازهای امنیتی و فناوری اطلاعات دانشگاه‌ها پیشنهاد کرده و گفته است: راهکار اول این است که درصدی از بودجه دانشگاه‌ها، به مدت یک سال به توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و امنیت سایبری اختصاص یابد تا هر دانشگاه بتواند متناسب با نیازهای خود اقدامات لازم را انجام دهد.راهکار دوم، تجمیع و متمرکزسازی سامانه‌های مشترک دانشگاه‌هاست. در این الگو، سامانه‌های مشترک پس از ارزیابی امنیتی در اختیار دانشگاه‌ها قرار می‌گیرند و هر دانشگاه متناسب با نیاز خود از آنها استفاده می‌کند.همچنین موضوعاتی مانند پشتیبان‌گیری، بازیابی اطلاعات پس از بحران، تداوم کسب‌وکار و توزیع زیرساخت‌ها در این سامانه‌ها به‌صورت متمرکز و با استانداردهای امنیتی دقیق پیش‌بینی می شود.

در طرح رتبه بندی امنیت سایبری خدمات دهندگان فضای مجازی، نگهداری داده ها در مراکز داده، دسترسی های مختلفی که به افراد داده می شود و همچنین اتصال افراد از خارج از محیط دانشگاه مد نظر قرار گیرد.

در طرح رتبه بندی امنیت سایبری خدمات دهندگان فضای مجازی، نگهداری داده ها در مراکز داده، دسترسی های مختلفی که به افراد داده می شود و همچنین اتصال افراد از خارج از محیط دانشگاه مد نظر قرار گیرد.

بر اساس اعلام مرکز ملی فضای مجازی، دانشگاه‌ها می‌توانند در تامین نیروی انسانی برای تقویت امینت سایبری خود،از ظرفیت اساتید و دانشجویان هم استفاده کنند و به رفع مسائل امنیتی خود در حوزه سایبری بپردازند.

در طرح رتبه بندی امنیت سایبری خدمات دهندگان فضای مجازی، تصمیمم بر این است که همه دانشگاه های کشور از نظر امنیت سایبری مورد ارزیابی قرار گیرند. شناسایی نقاط ضعف اولین گام برای مقابله با تهدیدات سایبری است و رتبه بندی امنیت سایبری دانشگاه ها هم با همین هدف دنبال می شود تا علاوه بر ارتقای وضعیت موجود،مسیر ارتقای امنیت سایبری در آینده مشخص شود.

افزایش امنیت سایبری در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی از جنبه‌های مختلف اهمیت بسیار زیادی دارد زیرا دانشگاه‌ها صرفاً محیط‌های آموزشی ساده نیستند، بلکه ویژگی‌های خاصی دارند که آن‌ها را به اهدافی جذاب و در عین حال آسیب‌پذیر برای نفوذگران تبدیل می‌کند.اطلاعات هویتی و شخصی صدها هزار دانشجو، استاد، پژوهشگر و کارمند از کدملی، شماره تماس، آدرس منزل و اطلاعات مالی گرفته تا تحقیقات علمی استراتژیک،ثبت اختراعات و مقالات،پایان نامه های کلیدی و دستاوردهای پژوهشی همواره در معرض سرقت هکرها و جاسوسان سایبری قرار داشته و همه این ها گنجینه ای با ارزش از داده ها هستند که حفاطت از آنها افزایش امنیت سایبری در دانشگاه ها را ضروری می سازد.