رونق روز افزون آموزش عالی آنلاین
امروزه به جز کارهایی که مجبوریم بهطور غیرحضوری و به اصطلاح مجازی به آن بپردازیم با امکان انتخابهای مجازی دیگری روبهرو هستیم که نیازی به ساکن بودن در مکان جغرافیای خاص و رفت و آمد مداوم ندارد که یکی از مهمترین آنها «دانشگاه مجازی» است.
با رشد قابلیتهای انجام امور مجازی امروزه این امکان در دانشگاههای مختلف مهیا است تا بتوان با انتخاب رشتههایی خاص به صورت غیر حضوری دانشجو بود و حتی مدرک تحصیلی مشابه دیگر مدارک دانشگاهی را گرفت.
وجود چنین دانشگاههایی میتواند برای دولتها و مردم مزایای زیادی داشته باشد که از جمله آن کاهش یافتن هزینهها در احداث ساختمانهایی بزرگ که دارای کلاسهای متعدد باشد، است تا بتوان این هزینه را در امورات دیگری هزینه کرد.
درکشور ما شورای گسترش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ۷ دانشگاه را به عنوان مجری دورههای آموزش مجازی انتخاب کرده است که دانشگاههای شیراز، خواجه نصیرالدین طوسی، علم و صنعت، شهید بهشتی، امیر کبیر، قم و دانشگاه علوم و حدیث جزو این 7 دانشگاه هستند. البته سه موسسه خصوصی مجوز تشکیل مرکز آموزش مجازی برای پذیرش دانشجو هم دریافت کردهاند.
به دلیل اهمیتی که نظارت بر ساختار دانشگاههای الکترونیکی دارد، امروزه اکثر این دانشگاهها به عنوان زیرمجموعه دانشگاههای بزرگ فعال هستند و اگرچه موسساتی جداگانه و دانشگاههای جدید با چنین قابلیتهایی هم وجود دارد اما همگی زیرنظارتهای شدید وزارت کنترل میشود.
اما از زمان روی کار آمدن دانشگاههای مجازی و الکترونیک که به دهه 80 در ایران بر میگردد تاکنون دانشگاههای زیادی با گسترش رشتههایی بیشتر خواستار تاسیس دانشگاه مجازی شدهاند تا آنجا که برخی رشتههای علوم پزشکی نیز به این جرگه ملحق شدهاند.
بررسی در آخرین آمار ارائه شده از سوی دانشگاه علم و صنعت ایران که یکی از دانشگاههای فعال در زمینه دانشگاه مجازی است نشان میدهد تا سال 91 بیش از 700 نفر در مقطع کارشناسی ارشد و در 8 رشته از این دانشگاه مجازی فارغالتحصیل شدهاند.
رشتههایی همچون مهندسی فناوری اطلاعات، مخابرات امن، مهندسی شيمی، طراحی شبيهسازی و کنترل فرآيندها، مهندسی کامپيوتر، طراحی شبکههای کامپيوتری، مديريت اجرايی، مديريت سيستم بهرهوری، مهندسی فناوری اطلاعات و مهندسی صنايع.
محبوبیتهای دانشگاه مجازی
بیش از همه باید از خدماتی که اینترنت و فضای مجازی پیش روی دانشجوها قرار داده، تشکر کرد. چراکه اگر این ارتباطات از راه دور و امکاناتی همچون برقراری تصویر و ارسال بدون وقفه اسناد و مدارک و لوازم یک تحصیل مجازی نبود، این دانشگاهها هم در دل همان ساختمانهای عریض و طویل باقی میماندند و محبوبیتشان همچون امروز نبود. از خوبیهای یک دانشگاه مجازی و غیر حضوری جز رهایی از برخاستن از خواب برای تشکیل کلاسهای اول صبح، موارد زیاد دیگری برای آن میتوان شمرد که بر محبوبیتش میافزاید.
اگر جزو آن دسته از افراد هستید که با یک بار شنیدن درس در کلاس هنوز هم سوالاتی در ذهن دارید استفاده از کلاس غیرحضوری به خصوص تصاویر ارسالی از سوی استاد این امکان را میدهد که چند بار اطلاعات ارائه شده را ببینید یا بشنوید و در صورت داشتن سوال آن را با استاد به وسیله صندوق پستی اینترنتی مطرح کنید.
هر زمان و هر ساعت که وقت داشتید میتوانید ساعت مطالعه و يادگيری، محل يادگيری، سرعت يادگيری، نوع محتوا (ديداری – شنيداری) را انتخاب کنید. میتوانید بدون جا ماندن از کلاسهای پرتعداد از استادان و اعضای هيات علمی برجسته بهرهمند شوید. همچنین آموزش بر اساس روشهای جدید مجازی این امتیاز را دارد که محتوای الکترونيکی تهيه شده براساس آخرين دستاوردهای علمی و آموزشی تغییر کند و همچنین خدمات آموزشی بهصورت آنلاين و آفلاين ارائه شود.
تبادل تمرینات و تکالیف و گزارشهای درسی و پایاننامه از طریق سیستم آموزش الکترونیکی میتواند انجام شود و آزمونهای میان ترم به صورت الكترونیكی برگزار میشود. استفاده از تالارهای گفتوگو و بحث و تبادل نظر بین استاد و دانشجو از دیگر امتیازات است و همچنین میتوان گفت که کاربری چنین روشهایی به توسعه فرهنگ استفاده از ICT در بین استادان و دانشجویان دانشگاهها هم کمک میکند.
برخی دانشگاههای مجازی در دنیا
دانشگاه فينيکس: رشتههاي آنلاين ارائه شده در اين مرکز آموزشي 23 رشته مختلف در سطوح ليسانس و فوق ليسانس است که در زمينههاي پرستاري، حقوق جزا، بازاريابي و آموزش و پرورش ارائه ميشود. علاوه بر اين، اين دانشگاه دورههاي کوتاه مدتي را به همراه گواهي مربوطه ارائه ميکند. پرطرفدارترين رشتههاي اين مرکز عبارتند از: فناوري بازرگاني، آموزش و پرورش و بهداشت و درمان.
والدن: رشتههاي آنلاين ارائه شده در دانشگاه والدن داراي 24 رشته مختلف آنلاين است. رشته بازرگاني و امور اداري تنها رشته ليسانس اين دانشگاه است. بقيه رشتهها مانند بهداشت عمومي، بازاريابي، روانشناسي، علوم انساني و ساير رشتهها در سطح فوق ليسانس ارائه ميشوند.
رجيس: رشتههاي آنلاين ارائه شده در این دانشگاه، بازرگاني و امور اداري، فناوري اطلاعات، علوم کامپيوتر، مديريت، امور اداري عمومي، مهندسي نرمافزار و رشتههاي مختلف دبيري است.
کالج اليس: رشتههاي آنلاين ارائه شده دانشگاه کالج الیس هم عبارت است از: حسابداري، علوم رفتارشناسي، بازرگاني و امور اداري، الکترونيک و ايمني اطلاعات، ادبيات زبان انگليسي، بازرگاني و امور اداري.
دانشگاه آيو: رشتههاي آنلاين ارائه شده در این دانشگاه عبارت است از: بازرگاني و امور اداري، مديريت مراکز درماني، توسعه و روانشناسي سازماني، بازاريابي، فناوري اطلاعات، ارتباطات ديداري، حقوق جزايي و تعليم و تربيت.
دانشگاه دوري: در این دانشگاه نیز رشتههای آنلاين شامل بازرگاني و مديريت اداري، سيستمهاي اطلاعات کامپيوتري، فناوري اطلاعات بهداشتي، فناوري اطلاعات، مديريت ارتباطات و شبکه، سيستم اداري شبکه، مديريت فني است.
مشکلات دانشگاه مجازی
با وجود همه فواید دانشگاههای مجازی اما به دلیل محدودیتهای پهنای باند در کشور و اختلال در ارتباطات اینترنتی پیوسته موانعی پیش روی دانشجویان این دانشگاهها قرار دارد. برگزاری ویدئو کنفرانس یا ویدئو چت و کلاسهای آنلاین نیاز به پشتوانههای مجازی دارد که در پارهای مواقع فراهم نشدن آن برای دانشجویان دردسرآفرین است، اما به نظر میرسد امروزه با وجود پیشرفتهای تکنولوژیکی این امکان روز به روز در حال فراهم شدن است.
صرفهجويي در هزينه
برآورد صرفهجوييهای صورت گرفته به واسطه دانشگاههای مجازی نشان از آن دارد که تاسیس چنین دانشگاههایی هزينه احداث ساختمانهاي متعدد اداري و تشكيل جلسات درس، سمينارها، سفر استادان و دانشجويان، هزينه نگهداري كلاس، برگزاري امتحانات، تهيه جزوات و كتاب را کاهش میدهد و همچنین به بالا بردن سطح فرهنگي و علمي جامعه، دسترسي به كتابخانه ديجيتال و منابع آموزشي کمک میکند و به سرعت اجرای امور اداري، حق انتخاب دانشجويان در تعيين دورههاي آموزشي، اجازه تهيه و آماده سازي مدلهاي مختلف آموزشي توسط استادان، نياز كمتر به مدرسان تماموقت منجر ميشود.