شهرام شريف – روزنامه ایران : مروري بر صد روز فعاليت وزير جديد ارتباطات و فناوري اطلاعات و تيم او نمايانگر نكات مختلفي است كه با بازگشايي آن‌ها مي‌توانيم بحث‌هاي اصلي اين بخش را مورد بررسي قرار دهيم. واقعيت اين است كه هر تيم و گروه جديدي به يك دوره شناخت و استقرار براي پيشبرد موضوع‌ها و وعده‌هاي اوليه خود نياز دارند و طبيعتاً براي جايي چون وزارت ارتباطات و مديريت ارشد ارتباطي كشور سه ماه زمان براي شناخت و استقرار زماني طبيعي است و چندان نمي‌توان انتظار نتايج ملموس و تغييرات عمده را در اين مدت داشت. 

يكي از مهمترين تغييرات در اين ۱۰۰ روز اخير را اتخاذ ادبيات مخابراتي و ارتباطي مناسب از سوي مديران ارشد وزارت ارتباطات مي‌دانم. مديران ارتباطي دولت قبل اساساً در فضاي غير واقعي سخن مي‌گفتند و هر چند از اين نظر تيترهاي خوبي به كيسه روزنامه‌نگاران سرازير مي‌شد اما آن‌ها اساساً هدف توسعه‌ را فراموش كرده‌ بودند. بزرگ كردن و اغراق كردن طرح‌هاي نامفهوم و موهومي چون شبكه ملي اطلاعات يا اينترنت ملي و يا تأكيدهاي نادرست به اسم حمايت از توليد داخل (جست و جوگر ملي، سيستم عامل ملي و…) و جلوي توسعه اينترنت را گرفتن و آن را شبكه ثانويه عنوان كردن اشتباه بسيار بزرگ و استراتژيك مديران ارتباطي گذشته بود. 

به واقع مديران ارتباطي كشور در دايره تبليغات و فضاسازي‌هاي نادرست و بي‌موردي گرفتار آمدند كه عملاً به گم شدن مسيرهاي توسعه منجر شد و لذا نه تنها شاهد افت شديد شاخص‌هاي ارتباطي در اين دوره بوديم بلكه عملاً عملكرد آن‌ها نيز قابل شمارش نشد. در دوران گذشته ضريب نفوذ اينترنت حتي به ضرب تغيير فرمولها (كه انتقاد و اختلاف نهادهاي آمارگيري چون موسسه آمار را هم برانگيخت) باز هم از متوسط منطقه بسيار پايين‌تر بود و مديران ارتباطاتي دلخوش به آمارهاي ساختگي وضعيت را درخشان توصيف مي‌كردند. در درون جامعه اما مردم اين توسعه نيافتگي را كاملاً حس مي‌كردند. سرعت اينترنت و كيفيت آن پاسخگوي نياز روزافزون مردم نبود و در مقابل وعده‌هاي مسئولان به گشايش شبكه ملي اطلاعات موكول شده بود. به جز اين وزراي ارتباطي قبلي اسير جو امنيتي كردن اينترنت شده بودند و نقش پررنگي در چنين تبليغاتي ايفا مي‌كردند. تأكيد روي نگاه امنيتي به مقوله فناوري اطلاعات نه در دايره اختيارات و نه جزو مسير كاري آنها نبود. دولت جديد اما در گام نخست ادبيات امنيتي را از مقوله ارتباطات كنار گذاشت،‌ موضوع توسعه اينترنت بار ديگر مورد اولويت قرار گرفت و قطار خارج شده از ريل دوباره به ريل بازگشت. در حال حاضر بر اساس آنچه وزير ارتباطات اعلام كرده در اين ۱۰۰ روز پهناي باند اينترنت از ۷۲ گيگابيت بر ثانيه به ۱۰۰ گيگابيت بر ثانيه رسيده است. وزير ارتباطات اين را يكي از وعده‌هاي محقق شده دولت مي‌داند اما واقعيت اين است كه افزايش پهناي باند به تنهايي باعث توسعه اينترنت در كشور نمي‌شود. مديران دولت قبلي نيز مرتباً از افزايش پهناي باند اينترنت سخن مي‌گفتند در مقابل اما كاربران تغييري را احساس نمي‌كردند. در واقع اگر وزير فعلي ارتباطات بتواند اين ۳۰ درصد افزايش پهناي باند كشور را در داخل كشور و براي مردم و كاربران عادي محسوس كند، مهمترين و ملموس‌ترين تغيير را در اين حوزه ايجاد كرده است. 

امروز اينترنت در داخل كشور گران و دسترسي به آن سخت و پرهزينه و در بخش‌هايي غيرممكن است. فرصتي گران براي توسعه شبكه‌هاي اينترنتي و مخابراتي در سالهاي گذشته از دست رفته و حالا زمان جبران مافات است. اظهار نظر وزير ارتباطات در توسعه نسل چهارم ارتباطي كشور توسط ديگر اپراتورها و عدم تمديد زمان انحصار رايتل هم از جمله موضوع‌هايي است كه در اين ۱۰۰ روز قابل بررسي است. واقعيت اين است كه انتظار ما كارشناسان حوزه فناوري اطلاعات شكستن اين انحصار و اجازه دادن به ساير اپراتورها براي اجراي اين خدمات بود. امروزه حتي كشورهاي عراق و افغانستان هم داراي نسل چهارم تلفن همراه هستند، چرا كاربران ايراني بايد تا پايان تابستان سال آينده منتظر صادر شدن مجوز و احتمالاً چندين ماه ديگر هم منتظر نصب تجهيزات باشند؟ تصميم‌گيري در زمينه نسل سوم و چهارم تلفن همراه كه رابطه مستقيمي با ارائه و توسعه اينترنت در كشور دارد مستلزم شجاعت است و چه خوب است دولت اين شجاعت را اتفاقاً در مورد اپراتور منتسب به دولت (سازمان تأمين اجتماعي) به كار ببرد تا مشخص شود كه هدف مسئولان ارتباطي كشور ارتقاي سطح ارتباطات جامعه است و نه حمايت صرف از يك نهاد دولتي. و سرانجام نكته بعدي تأكيد وزير ارتباطات بر گسترش شبكه‌هاي اجتماعي در داخل كشور است. در اين زمينه البته بايد وزرايي چون امور خارجه و فرهنگ و ارشاد اسلامي را موفق‌تر دانست. آن دو وزير با اظهارنظرهاي شجاعانه و فعاليت مدبرانه در فيس‌بوك عملاً نقش مهمي براي بازگشايي اين شبكه و ديگر شبكه‌هاي اجتماعي ايفا كردند. توجه كنيد كه موضوع شبكه‌هاي اجتماعي و بازنگري در فيلترينگ يكي از مهمترين وعده‌هاي رئيس‌جمهور در انتخابات بود و از اين رو بسياري از كاربران اينترنت با دقت اين موضوع را از دولت پيگيري مي‌كنند. در زمينه بازگشايي فيس‌بوك و ديگر شبكه‌هاي اجتماعي هنوز هيچ تغييري در وضعيت قبلي به وجود نيامده اما از وزارت ارتباطات و مديران ارتباطي كشور انتظار مي‌رود در پيگيري آن پيشگام دولت باشند.