حکمرانی فضای مجازی؛ عبور از هجمههای سیاسی و تثبیت وحدت ساختاری
حکمرانی فضای مجازی ایران در برهه کنونی نیازمند ثبات و وحدت است.
حکمرانی فضای مجازی در شرایط حساس کنونی که امنیت ملی با انتظارات عمومی تلاقی یافته، با هجمههایی مواجه شده که بیش از نقد کارشناسی، رنگ و بوی سیاسی و موازیکاری دارد. همزمان، مأموریت تازه رئیسجمهور به دکتر عارف با قید «لحاظ حساسیتهای حکمرانی، نظر رهبری و وعدههای مردمی»، ضرورت بازگشت به نظم و انسجام را دوچندان کرده است. این گزارش با تمرکز بر اخلالهای ایجادشده در نظم حکمرانی و تأکید بر مطالبهی ثبات و پرهیز از سیاستزدگی تدوین شده است.
۱. تصمیمسازی فنی جمعی است، نه فردی
اخلالهای مقطعی در شبکه، برخلاف هجمهها، نه تصمیم یک فرد یا یک نهاد خاص، بلکه خروجی یک فرآیند نخبگانی و اجماع حاکمیتی است. مرکز ملی فضای مجازی و شورای عالی، بخشی از سازوکاری چندلایه هستند و تصمیمگیرندهی صرف محسوب نمیشوند. القایِ مقصریت یک مقام، بیاطلاعی یا پروژهای سیاسی برای تضعیف ساختار رسمی است.
۲. هجمهها پروژهای سیاسی برای ایجاد شکاف است
حملهی رسانهای به مرکز و رئیس آن، به جای نقد فرآیند، بر تخریب فرد متمرکز است و هدفی جز ایجاد شکاف و بیاعتمادی میان نهادها ندارد. این اقدام در زمانهای که کشور نیازمند وحدت رویه است، مصداق بارز اخلال در حکمرانی و بازی در زمین اختلافافکنی است.
۳. مأموریت جدید نباید ساختار را بهم بزند
صدور حکم برای ساختاری چابک، اگر به موازیسازی منجر شود، شأن حکمرانی را تنزل میدهد. ساختار رسمی فضای مجازی نباید تضعیف شود. راه درست، تعریف مأموریت جدید ذیل مرکز ملی و شورای عالی برای کاهش اصطکاک و تقویت انسجام است، نه ایجاد مسیر رقیب. تحقق خدمترسانی بهتر در گرو وحدت فرماندهی و تجمیع ظرفیتهاست.
۴. صدای فعالان شنیده شود، اما در چارچوب حکمرانی
بخشی از نارضایتیها، ریشه در مطالبات واقعی و بهحق فعالان و کسبوکارها دارد که باید نظاممند شنیده و تحلیل شود. اما این مطالبات نباید به فشار لحظهای برای تضعیف تصمیمسازی فنی تبدیل شود. شفافیت در اعلام دلایل و زمانبندی محدودیتها و طراحی سازوکار جبران خسارت، پلی برای کاهش شکاف میان حاکمیت و مردم است.
نکات کلیدی (برای تصمیمسازان):
حفظ ساختار: هرگونه اصلاح باید در چارچوب قانونی موجود (مرکز ملی و شورای عالی) انجام شود تا از تنزل شأن حکمرانی جلوگیری گردد.
وحدت رسانهای: نهادها از متهمسازی یکدیگر بپرهیزند و به جای دامنزدن به حاشیههای سیاسی، بر انسجام درونی متمرکز شوند.
اجماعسازی فنی: تصمیمات دشوار، با شفافیتِ فرآیند نخبگانی و مشارکت دادن متخصصان، از حاشیهی سیاسی خارج شود.
پاسخدهی ساختاری: شنیدن منظم نظرات فعالان و ارائهی برنامهی جبرانی برای کاهش هزینههای عمومی ضروری است.
نتیجهگیری
حکمرانی فضای مجازی ایران در برهه کنونی نیازمند ثبات و وحدت است. هجمههای اخیر مصداق اخلال در این مسیر و بازی در زمین اختلافافکنی است. مأموریت تازه رئیسجمهور، تنها در صورت تقویت ساختار موجود به کاهش اصطکاک و تحقق وعدهها میانجامد. اکنون زمان وحدت است، نه سیاسیکاری؛ زمان تقویت ساختار است، نه بهمریختن آن.