با گذشت ساعاتی از بازگشت اینترنت در ایران که داده‌های نهادهای جهانی پایش اینترنت نیز حاکی از آن است، کاربران از اختلال گسترده و ناپایداری شبکه خبر می‌دهند.

اینترنت برگشت اما چرا هنوز همه‌چیز درست کار نمی‌کند؟ اختلال، کندی و از دسترس خارج بودن برخی سرویس‌های مهم همچنان ادامه دارد. در همین حال، کیفیت اینترنت موبایل نیز در بسیاری از مناطق با افت محسوس همراه شده و حتی برخی سرویس‌های داخلی هم با کندی یا اختلال روبه‌رو هستند.

چرا اینترنت را سریع قطع می‌کنند اما وصل شدنش این‌قدر طول می‌کشد؟
سوالی که این روزها بارها توسط کاربران مطرح می‌شود این است که اگر قطع کردن اینترنت در چند دقیقه انجام می‌شود، چرا بازگرداندن آن این‌همه زمان می‌برد؟

پاسخ را باید در ساختار شبکه جست‌وجو کرد. جایی که اینترنت جهانی از طریق تعداد محدودی مسیر و دروازه‌های بین‌المللی انجام می‌شود. در چنین شرایطی، محدودسازی اینترنت کار پیچیده‌ای نیست. کافی است مسیرهای بین‌المللی مسدود شوند یا ترافیک در دروازه‌ها محدود شود تا دسترسی کاربران در مدت کوتاهی قطع شود.

اما بازگرداندن اینترنت داستان متفاوتی دارد و به این سادگی نیست. در دوران قطعی و محدودیت تغییرات متعددی از تغییر مسیریابی‌های بین‌المللی گرفته تا تنظیم DNSها، سیستم‌های فیلترینگ، مدیریت ترافیک و محدودسازی پروتکل‌ها در لایه‌های مختلف شبکه اعمال می‌شود.

وقتی قرار است اینترنت دوباره وصل شود، همه این تنظیمات باید مرحله‌به‌مرحله بازگردانده شوند. آن هم بدون اینکه اختلال گسترده‌تر یا دسترسی ناخواسته به برخی سرویس‌ها ایجاد شود. به همین دلیل معمولاً اپراتورها اینترنت را به‌صورت تدریجی و کنترل‌شده باز می‌کنند فرآیندی که می‌تواند ساعت‌ها یا حتی چند روز زمان ببرد.

در این میان بخشی از کاربران می‌گویند حتی سرویس‌های داخلی نیز نسبت به هفته‌های گذشته ناپایدارتر شده‌اند. قطعی‌های مکرر در اینترنت موبایل، افزایش پینگ و باز نشدن برخی اپلیکیشن‌ها از جمله مشکلاتی است که کاربران گزارش می‌کنند.

این وضعیت را نیز می‌توان به دوره بازآرایی شبکه و تغییرات گسترده تنظیمات مسیریابی نسبت داد به‌خصوص زمانی که حجم زیادی از ترافیک بین مسیرهای مختلف جابه‌جا می‌شود.

گوگل‌پلی و هشدار امنیتی
در کنار اختلال‌های عمومی، یکی از مشکلات مهم مربوط به دسترسی به گوگل‌پلی است. بسیاری از کاربران اعلام کرده‌اند با وجود اتصال دوباره به اینترنت، همچنان امکان ورود به گوگل‌پلی یا دانلود و آپدیت برنامه‌ها را ندارند.

این موضوع در شرایط فعلی اهمیت بیشتری پیدا کرده چراکه هم‌زمان با بازگشت اینترنت، کارشناسان امنیت سایبری نسبت به خطرات به‌روزرسانی نشدن دستگاه‌ها هشدار داده‌اند.

در هفته‌های گذشته بسیاری از گوشی‌ها، لپ‌تاپ‌ها و اپلیکیشن‌ها بدون دریافت آپدیت‌های امنیتی باقی مانده‌اند و همین مسئله می‌تواند خطر آسیب‌پذیری‌های امنیتی را افزایش دهد.

به همین دلیل کارشناسان توصیه می‌کنند کاربران در اولین فرصت پس از پایدار شدن اتصال اینترنت، سیستم‌عامل، مرورگرها، اپلیکیشن‌های بانکی و ابزارهای امنیتی خود را به‌روزرسانی کنند.

اینترنت وصل شده اما هنوز کم‌رمق است
آنچه کاربران امروز تجربه می‌کنند، بیشتر شبیه بازگشت تدریجی اینترنت است و احیای کامل و پایدار ارتباطات بین‌المللی فاصله دارد. هرچند بخشی از دسترسی‌ها برقرار شده، اما حجم بالای اختلال‌ها نشان می‌دهد زیرساخت ارتباطی کشور هنوز در مرحله تثبیت قرار دارد و احتمالاً در روزهای آینده نیز بسیاری از کاربران همچنان با مشکلات ارتباطی روبه‌رو خواهند بود.