معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فضایی ایران، با تأکید بر اینکه ماهواره‌های سنجشی و مخابراتی امروز به یکی از ضروری‌ترین ابزارهای حکمرانی، مدیریت و توسعه خدمات تبدیل شده‌اند، گفت: صنعت فضایی کشور با اتکا به دانش بومی، نه‌تنها در شرایط جنگی متوقف نشده، بلکه با قوت، سرزندگی و مشارکت مجموعه‌های متعدد دولتی و خصوصی به مسیر خود ادامه می‌دهد.

حسن سالاریه روز چهارشنبه در حاشیه نشست خبری در جمع خبرنگاران با اشاره به اهمیت روزافزون فناوری‌های فضایی در مدیریت کشور اظهار کرد: ماهواره، چه در حوزه سنجشی و چه در حوزه مخابراتی، امروز از ضروریات کشورها و از نیازهای روز دنیا به شمار می‌رود.

به گفته وی، ماهواره‌ها به‌تدریج به جزئی لاینفک از فرآیند تصمیم‌گیری و مدیریت در کشورها تبدیل می‌شوند و هرچه دسترسی به تصاویر دقیق‌تر در بازه‌های زمانی کوتاه‌تر و نیز برقراری ارتباطات فضایی گسترده‌تر فراهم شود، ابزارهای مدیریتی کارآمدتری برای افزایش بهره‌وری و ارائه خدمات به بخش‌های مختلف اقتصادی و کسب‌وکارها در اختیار کشور قرار می‌گیرد.

وی با تأکید بر اینکه توسعه ماهواره‌ها برای ایران یک ضرورت جدی و اجتناب‌ناپذیر است، افزود: گسترش توانمندی‌های فضایی، چه در بخش سنجش از دور و چه در حوزه ارتباطات، نقشی تعیین‌کننده در ارتقای کیفیت مدیریت، سیاست‌گذاری و خدمت‌رسانی دارد و از همین رو، این حوزه با جدیت در دستور کار قرار گرفته است.

رئیس سازمان فضایی ایران در ادامه با اشاره به تأثیر شرایط جنگی بر برخی فعالیت‌ها تصریح کرد: با وجود شرایط خاصی که کشور با آن مواجه بوده، صنعت فضایی ایران متوقف نشده است. سالاریه گفت که هرچند ممکن است این شرایط در برخی پروژه‌ها دشواری‌ها و محدودیت‌هایی ایجاد کرده باشد، اما این مسائل به هیچ عنوان به معنای توقف پروژه‌ها یا ناتوانی در ادامه مسیر نیست.

وی خاطرنشان کرد: بخش عمده و غالب دانش فضایی در کشور، دانشی کاملاً بومی است و همین اتکا به توان داخلی، امکان تداوم حرکت در این صنعت را فراهم کرده است. به گفته سالاریه، ممکن است برخی پروژه‌ها در مقاطعی با سختی بیشتری دنبال شوند، اما روند کلی صنعت فضایی کشور همچنان فعال، پویا و رو به جلو است.

معاون وزیر ارتباطات با بیان اینکه صنعت فضایی ایران در شرایط کنونی «به‌روز و سرحال» است، ادامه‌داد: یکی از ویژگی‌های مهم این صنعت در کشور، توزیع ظرفیت‌ها و توانمندی‌ها در بخش‌های مختلف است. وی توضیح داد که شرکت‌های خصوصی متعددی در حوزه فضایی فعال هستند و بسیاری از زیرسامانه‌ها و اجزای فنی در نقاط مختلف کشور در حال ساخت و توسعه‌اند.

سالاریه اضافه کرد: به همین دلیل، اگر در برخی نقاط یا ساختمان‌ها آسیبی وارد شود، این اتفاق به معنای توقف کل صنعت فضایی نخواهد بود، چرا که این صنعت متکی به شبکه‌ای از مجموعه‌ها، شرکت‌ها و ظرفیت‌های توزیع‌شده در سراسر کشور است.

رئیس سازمان فضایی ایران همچنین با اشاره به حمایت‌های مدیریتی و دولتی از ادامه فعالیت‌های این بخش گفت: تأکید وزیر ارتباطات بر این است که فعالیت‌ها بدون توقف، بدون نگرانی و با تمرکز کامل ادامه پیدا کند.
وی افزود: در روزهای پس از آتش‌بس نیز دیداری با معاون اول رئیس‌جمهور انجام شد و رویکرد دولت نسبت به ادامه مسیر صنعت فضایی، رویکردی مثبت، حمایتی و امیدوارکننده بوده است.

سالاریه تأکید کرد: صنعت فضایی کشور با قوت و قدرت مسیر خود را ادامه خواهد داد و آسیب‌هایی که در برخی بخش‌ها وارد شده نیز متناسب با شرایط، به‌تدریج جبران و جایگزین می‌شود.

داده‌های ماهواره‌ای ابزار مدیریت آب، کشاورزی و معدن

رئیس سازمان فضایی ایران در ادامه، با تأکید بر اینکه صنعت فضایی در ایران برخلاف تصور عمومی، صنعتی «بهینه و پربازده» است، گفت: نسبت اثرگذاری به میزان سرمایه‌گذاری در این حوزه بسیار بالاست و داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای امروز به ابزاری حیاتی برای مدیریت منابع آب، کشاورزی، مقابله با آفات، برنامه‌ریزی صادرات و حتی شناسایی معادن تبدیل شده‌اند.

وی با اشاره به ابعاد اقتصادی و کاربردی صنعت فضایی اظهار کرد: صنعت فضایی ایران برخلاف بسیاری از کشورها، حوزه‌ای است که با وجود محدودیت منابع، به‌صورت بهینه در حال پیشرفت است. به گفته وی، نسبت خروجی و اثرگذاری این صنعت به میزان سرمایه‌گذاری انجام‌شده، در کشور بسیار بالاست و حتی می‌توان گفت در برخی شاخص‌ها از بسیاری از کشورهای دیگر نیز بالاتر است.

وی افزود: مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهد هر واحد سرمایه‌گذاری در صنعت فضایی می‌تواند چندین برابر بازخورد و اثر اقتصادی و مدیریتی ایجاد کند.

سالاریه با بیان اینکه این بازگشت فقط در قالب اعداد اقتصادی مستقیم قابل تعریف نیست، تصریح کرد: اثرگذاری فضایی در بسیاری از موارد در بهبود حکمرانی، افزایش بهره‌وری و پیشگیری از خسارت‌های کلان خود را نشان می‌دهد.

رئیس سازمان فضایی ایران در تشریح نمونه‌های عینی این اثرگذاری گفت: یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که فقط با کمک تصاویر ماهواره‌ای قابل مدیریت مؤثر است، موضوع منابع آب و حقابه است. ایران در بسیاری از مناطق، وابسته به حوزه‌های آبریز فرامرزی است و بخش مهمی از منابع آبی کشور در نقاطی قرار دارد که خارج از مرزهای ماست. در چنین شرایطی، وقتی موضوع حقابه در مذاکرات و تعاملات بین‌المللی مطرح می‌شود، آنچه به کشور قدرت استدلال و مطالبه‌گری می‌دهد، در اختیار داشتن داده دقیق است.

وی ادامه داد: داده‌های ماهواره‌ای می‌توانند میزان آب ذخیره‌شده در قالب برف، سدها و منابع بالادستی را در مناطقی که دسترسی مستقیم به آن‌ها نداریم مشخص کنند. این داده‌ها در عمل به ابزاری برای دفاع از حقوق مردم و کشور در حوزه آب تبدیل می‌شوند و ارزش اقتصادی آن‌ها نیز بسیار قابل توجه است، زیرا مستقیماً با امنیت آبی، کشاورزی و معیشت مردم ارتباط دارد.

سالاریه با اشاره به ارزش افزوده تصاویر ماهواره‌ای اظهار داشت: خود تصاویر خام ماهواره‌ای به‌تنهایی ارزشمند هستند، اما زمانی که این تصاویر تحلیل و تبدیل به خدمات و تصمیم‌سازی می‌شوند، چندین برابر ارزش افزوده بیشتری ایجاد می‌کنند. وی افزود: بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، مجموع تصاویری که یک ماهواره در طول عمر خود تولید می‌کند، می‌تواند چند برابر هزینه ساخت همان ماهواره ارزش داشته باشد و پس از آن نیز تحلیل داده‌ها ارزش‌های مضاعفی در بخش‌های مختلف اقتصادی ایجاد می‌کند.

معاون وزیر ارتباطات با طرح این پرسش که چرا منظومه‌های ماهواره‌ای در دنیا تا این اندازه جدی شده‌اند، گفت: اگر فضا صرفاً پرهزینه و کم‌بازده بود، شرکت‌های خصوصی و کشورهای مختلف به سمت ساخت و بهره‌برداری از صدها ماهواره نمی‌رفتند. امروز در جهان شرکت‌هایی وجود دارند که چند صد ماهواره در مدار دارند و از این مسیر کسب‌وکارهای بزرگ و پایدار ایجاد کرده‌اند. به گفته وی، ایران نیز باید هرچه بیشتر به سمت توسعه بازار خدمات فضایی و تبدیل توان فناورانه به درآمد و خدمت حرکت کند.

سالاریه در ادامه به کاربردهای این فناوری در بخش کشاورزی پرداخت و گفت: ایران کشوری پهناور با نزدیک به یک میلیون و ۶۰۰ هزار کیلومتر مربع مساحت و دارای مناطق صعب‌العبور متعدد است. در چنین سرزمینی، مدیریت کشاورزی مدرن بدون تصویر ماهواره‌ای عملاً ناقص خواهد بود. یکی از مصادیق مهم در این حوزه، رصد و پیش‌بینی آفات کشاورزی است.

وی توضیح داد: آفات کشاورزی محدود به یک نقطه نمی‌مانند و ممکن است از خارج مرزها، بر اثر شرایط جوی و اقلیمی، وارد کشور شوند. اگر بتوانیم با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، از هفته‌ها یا حتی روزها قبل شرایط شکل‌گیری و حرکت این آفات را شناسایی کنیم، می‌توان از خسارت‌های بسیار سنگین به باغات و مزارع جلوگیری کرد. سالاریه تأکید کرد که حتی چند روز پیش‌بینی زودتر نیز می‌تواند جلوی خسارت‌های چند میلیون یورویی را بگیرد.

رئیس سازمان فضایی ایران یکی دیگر از کارکردهای مهم تصاویر ماهواره‌ای را در برنامه‌ریزی تولید، صادرات و واردات محصولات کشاورزی دانست و گفت: در کشوری که بخشی از تولیدات آن به شرایط اقلیمی و بارندگی وابسته است، دانستن وضعیت سطح زیر کشت، برآورد میزان تولید و شناسایی مازاد یا کمبود محصول، نقش مهمی در تنظیم بازار، قیمت‌گذاری، برنامه‌ریزی صادرات و مدیریت واردات دارد.

وی افزود: بسیاری از مردم ممکن است به‌صورت مستقیم با صنعت فضایی مواجه نباشند، اما آثار آن را به‌طور غیرمستقیم در قیمت محصولات، تأمین کالاها و کیفیت مدیریت بازار احساس می‌کنند.

به گفته سالاریه، سازمان فضایی ایران با همکاری دستگاه‌هایی مانند وزارت جهاد کشاورزی در تلاش است استفاده از ظرفیت‌های فضایی را به یک ابزار مدیریتی رایج و فراگیر در کشور تبدیل کند.

این مقام مسئول همچنین از ورود جدی‌تر سازمان فضایی به حوزه معدن خبر داد و گفت: یکی از عرصه‌های جدید و مهم، شناسایی معادن با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای است. ایران سرزمینی وسیع و مستعد در حوزه ذخایر معدنی است و بخشی از شناسایی این ظرفیت‌ها از طریق تصاویر ماهواره‌ای، به‌ویژه تصاویر هایپراسپکترال، قابل انجام است.

وی خاطرنشان کرد: این نوع تصاویر با برخورداری از طیف‌های متنوع اطلاعاتی، امکان تحلیل‌های تخصصی برای شناسایی برخی نشانه‌های معدنی را فراهم می‌کنند و می‌توانند در کنار سایر روش‌های اکتشافی، به شناسایی دقیق‌تر ظرفیت‌های معدنی کشور کمک کنند.

رئیس سازمان فضایی ایران تأکید کرد: کشور از مرحله صرفِ دستیابی به فناوری فضایی عبور کرده و اکنون زمان آن رسیده است که ثمره این فناوری در زندگی مردم، در حکمرانی و در اقتصاد ملی بیش از پیش نمایان شود.