مطالبات سه گانه فعالان اقتصاد دیجیتال از دولت
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی با ارزیابی پیامدهای بحرانهای اخیر بر اقتصاد دیجیتال کشور سه مطالبه فعالان این زیست بوم را مطرح کرد.
پس از بحرانهای اخیر و جنگ رمضان، اقتصاد دیجیتال ایران نیز همانند بسیاری از بخشهای اقتصادی کشور با چالشهای جدی مواجه شد. اختلال در ارتباطات، کاهش تقاضا، افت سرمایهگذاری و افزایش نااطمینانی، پرسشهای تازهای را درباره میزان تابآوری این بخش از اقتصاد ایجاد کرده است.
در همین رابطه رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، از تجربه کسبوکارهای دیجیتال در دوران بحران، الزامات توسعه این بخش و چشمانداز آینده اقتصاد دیجیتال ایران سخن میگوید و به تشریح ابعاد مختلف وضعیت اقتصاد دیجیتال ایران، چالشهای پیشروی کسبوکارهای کوچک و ضرورتهای توسعه این حوزه می پردازد.
الفتنسب با اشاره به مباحث مطرح شده پیرامون عبور اقتصاد دیجیتال از بحرانهای اخیر، اظهار داشت: اقتصاد دیجیتال ایران نشان داد که از ظرفیت تابآوری برخوردار است، اما این به معنای آسیبناپذیر بودن نیست.
وی تفاوت اقتصاد دیجیتال با بسیاری از بخشهای دیگر اقتصاد را در این دانست که اگر زیرساختهای ارتباطی و اعتماد عمومی حفظ شود، این بخش میتواند سریعتر از صنایع سنتی به شرایط عادی بازگردد.
وی در ادامه با ذکر مثالی افزود: برای نمونه، آسیبهایی که برخی صنایع بزرگ مانند فولاد در بحرانهای اخیر متحمل شدند، به مراتب ماندگارتر بود. البته باید تأکید کنم که این تابآوری بیش از آنکه حاصل یک برنامه ملی باشد، نتیجه تلاش بخش خصوصی و فعالان این حوزه است و همچنان کسبوکارهای کوچک در برابر هر شوک اقتصادی یا اختلال ارتباطی بسیار آسیبپذیر هستند.
بزرگترین آسیب بحران؛ افزایش نااطمینانی و فشار بر کسبوکارهای کوچک
الفتنسب بزرگترین آسیب بحرانهای اخیر به اکوسیستم اقتصاد دیجیتال را افزایش نااطمینانی برشمرد و تصریح کرد: در چنین شرایطی، مردم خریدهای غیرضروری خود را به تعویق میاندازند، سرمایهگذاران محتاطتر میشوند و کسبوکارها امکان برنامهریزی بلندمدت را از دست میدهند.
وی خاطرنشان کرد: بیشترین فشار نیز بر دوش کسبوکارهای کوچک و متوسط قرار گرفت؛ مجموعههایی که برخلاف شرکتهای بزرگ، از پشتوانه مالی کافی برخوردار نیستند و تابآوری پایینتری دارند.
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی در پاسخ به سوالی درباره آمادگی زیرساختهای دیجیتال برای مواجهه با شرایط مشابه، اظهار داشت: از نظر فنی نسبت به گذشته پیشرفتهایی حاصل شده است، اما تابآوری فقط به زیرساخت محدود نمیشود. وی تداوم فعالیت کسبوکارها را نیازمند سه مؤلفه اساسی شامل پایداری ارتباطات، دسترسی قابل اتکا به خدمات دیجیتال و تصمیمگیریهای قابل پیشبینی دانست و تأکید کرد: اگر این عوامل فراهم نباشد، حتی بهترین زیرساخت فنی نیز نمیتواند فعالیت اقتصادی را تضمین کند.
گره خوردن اقتصاد دیجیتال با معیشت مردم
وی مهمترین درس بحران اخیر برای سیاستگذاران را درک این واقعیت دانست که اقتصاد دیجیتال دیگر صرفاً یک حوزه فناورانه نیست و با بیان اینکه امروز این بخش مستقیماً با معیشت مردم گره خورده است، افزود: هر تصمیمی که بر ارتباطات یا اعتماد عمومی اثر بگذارد، مستقیماً درآمد هزاران کسبوکار و زندگی میلیونها مصرفکننده را تحت تأثیر قرار میدهد؛ به همین دلیل سیاستگذاری در این حوزه باید با مشارکت واقعی بخش خصوصی انجام شود.
الفتنسب همچنین به چالشهای کسبوکارهای کوچک در این دوره اشاره کرد و گفت: مهمترین مشکل، کاهش فروش و کمبود نقدینگی بود.
وی با اشاره به دورهای که شبکههای اجتماعی و برخی خدمات اینترنتی با اختلال یا محدودیت مواجه شدند، تأکید کرد که در آن زمان فروش بسیاری از کسبوکارها تقریباً به صفر رسید.
به گفته وی، بسیاری از این مجموعهها تنها یک یا دو کانال فروش دارند و هرگونه اختلال، درآمد آنها را به شدت کاهش میدهد. وی یادآور شد که حمایت از این بخش صرفاً به معنای حمایت مالی نیست؛ بلکه کاهش هزینههای تحمیلشده، ثبات مقررات و تسهیل فعالیت اقتصادی نیز اهمیت بالایی دارد.
وضعیت سرمایهگذاری و آمادگی برای عصر هوش مصنوعی
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی با بیان اینکه سرمایه از نااطمینانی فرار میکند، افزود: هرچه امکان پیشبینی آینده کمتر باشد، سرمایهگذاری نیز کاهش مییابد. با این حال، وی تأکید کرد که اقتصاد دیجیتال ایران همچنان ظرفیتهای بزرگی دارد که هنوز به طور کامل شناخته نشدهاند و اگر ثبات در تصمیمگیریها ایجاد شود و برنامهریزی بلندمدت در دستور کار قرار گیرد، این حوزه میتواند دوباره به مقصدی جذاب برای سرمایهگذاران داخلی و حتی خارجی تبدیل شود.
وی در بخش دیگری از این گفتگو به موضوع هوش مصنوعی پرداخت و تصریح کرد: از نظر نیروی انسانی، ظرفیت بسیار خوبی داریم و متخصصان ایرانی در این حوزه توانمند هستند، اما برای بهرهگیری واقعی از هوش مصنوعی، به زیرساخت، سرمایهگذاری، دسترسی به فناوری، سیاستهای حمایتی و چارچوبهای حقوقی نیاز داریم. وی هشدار داد که اگر امروز در این حوزه سرمایهگذاری نکنیم، فاصله ایران با کشورهای پیشرو روزبهروز بیشتر خواهد شد.
ایجاد ثبات؛ اولین اولویت برای توسعه
الفتنسب در پاسخ به این سوال که اگر اختیار تصمیمگیری داشت، اولین اقدامش چه بود، گفت: بدون تردید، ایجاد ثبات و پیشبینیپذیری در فضای کسبوکار را در اولویت قرار میدادم. وی با بیان اینکه فعال اقتصادی قبل از هر چیز باید بتواند برای آینده برنامهریزی کند، افزود: نوآوری و سرمایهگذاری در فضایی که ثبات وجود نداشته باشد، شکل نخواهد گرفت.
وی ناهماهنگی در سیاستگذاری را مهمترین مانع توسعه اقتصاد دیجیتال ایران دانست و خاطرنشان کرد: زمانی که تصمیمهای مختلف بدون هماهنگی اتخاذ میشود، هزینه آن را کسبوکارها میپردازند و در نهایت مردم نیز آثار آن را در زندگی روزمره خود مشاهده میکنند.
مطالبات سه گانه فعالان اقتصاد دیجیتال از دولت
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی سه مطالبه اصلی فعالان این حوزه از دولت را اینگونه تشریح کرد: نخست، ایجاد ثبات و پیشبینیپذیری در تصمیمات؛ دوم، مشارکت واقعی بخش خصوصی در فرآیند سیاستگذاری و سوم، حمایت از رقابت سالم و رفع موانع غیرضروری برای فعالیت کسبوکارهای دیجیتال.
الفتنسب درباره آینده این حوزه نیز گفت: اگر تحولات امنیتی و شرایط جنگی را کنار بگذاریم، آینده این حوزه را امیدوارکننده میدانم.
وی تأکید کرد که اقتصاد دیجیتال میتواند یکی از موتورهای اصلی رشد اقتصاد ایران باشد، به شرط آنکه سرمایه انسانی حفظ شود، روند مهاجرت نخبگان کاهش یابد، سرمایهگذاری تقویت شود و سیاستگذاریها در مسیر توسعه قرار گیرد.
به گفته وی، ایران از نظر نیروی انسانی و ظرفیت بازار، مزیتهای کمنظیری دارد.
وی در پیامی خطاب به جوانان و کارآفرینان اظهار داشت: اقتصاد دیجیتال سالهای سختی را پشت سر گذاشته و این فقط مربوط به یک سال اخیر نیست، اما همین تجربهها نشان داده است که این اکوسیستم توان ایستادگی دارد.
الفتنسب خطاب به داوطلبان ورود به این حوزه گفت: فقط به فناوری فکر نکنید؛ روی حل مسائل واقعی مردم تمرکز کنید.
وی با تأکید بر اینکه آینده متعلق به کسانی است که اعتماد مردم را به دست میآورند، تصریح کرد: اقتصاد دیجیتال، پیش از آنکه درباره فناوری باشد، درباره انسانهاست؛ هرجا بتوانیم کیفیت زندگی مردم را بهتر کنیم، همانجا فرصت واقعی کسبوکار شکل میگیرد.