بانک مرکزی دستورالعمل گواهی سپرده ارزی ویژه طرح‌های سرمایه‌گذاری را با سقف ۵۰ میلیون یورو، سود قطعی و سررسید دو تا چهار سال ابلاغ کرد.

هیأت عالی بانک مرکزی «دستورالعمل صدور گواهی سپرده مدت‌دار ارزی ویژه سرمایه‌گذاری خاص» را برای اجرا به شبکه بانکی ابلاغ کرد.

هدف از طراحی این ابزار، جمع‌آوری منابع ارزی و استفاده از آن‌ها برای تامین مالی طرح‌های مشخص سرمایه ثابت یا سرمایه در گردش است. بانک مرکزی انتظار دارد این سازوکار منابع ارزی خارج از شبکه رسمی را به سمت فعالیت‌های اقتصادی هدایت کند.

دستورالعمل جدید در جلسه ۹ تیر ۱۴۰۵ هیأت عالی بانک مرکزی تصویب شده و شامل ۲۹ ماده و هفت تبصره است.

سقف هر طرح ۵۰ میلیون یورو تعیین شد
بر اساس ماده دوم دستورالعمل، صدور گواهی برای هر طرح به دریافت مجوز کمیسیون تسهیلات ارزی بانک مرکزی نیاز دارد. سقف صدور گواهی برای هر طرح ۵۰ میلیون یورو یا معادل آن به سایر ارزها تعیین شده است. تأمین مالی مبالغ بالاتر نیز با دریافت مجوز جداگانه از بانک مرکزی امکان‌پذیر خواهد بود.

گواهی‌ها با سررسید دو تا چهار سال صادر می‌شوند. صدور آن‌ها فقط در قالب عقود مبادله‌ای و با تعیین سود قطعی برای سرمایه‌گذار مجاز است. نرخ سود، دوره‌های پرداخت و نرخ بازخرید پیش از سررسید به پیشنهاد بانک عامل و پس از تأیید کمیسیون تسهیلات ارزی تعیین خواهد شد.

چه اشخاصی امکان استفاده از گواهی را دارند؟
طبق تعاریف دستورالعمل، متقاضی و سرمایه‌گذار هر دو باید شخص حقوقی باشند. متقاضی، شرکتی است که برای تأمین مالی ارزی یک طرح مشخص درخواست ایجاد سپرده می‌دهد و سرمایه‌گذار نیز شخص حقوقی خریدار گواهی است.

متقاضی باید گزارش امکان‌سنجی فنی، مالی و اقتصادی طرح، پیش‌فاکتور خریدهای خارجی و سایر مدارک مرتبط را در اختیار بانک عامل قرار دهد. این گواهی‌ها با نام صادر می‌شوند، قابلیت انتقال به دیگری را ندارند و امکان بازخرید آن‌ها پیش از سررسید وجود دارد.

اصل سرمایه و سود چگونه تضمین می‌شود؟
صدور گواهی پنج رکن دارد: بانک عامل، ضامن، متقاضی، سرمایه‌گذار و متعهد خرید. بانک عامل و ضامن باید مؤسسه اعتباری دارای مجوز باشند. بانک عامل مسئول افتتاح سپرده، صدور گواهی و بازخرید آن است. ضامن نیز پرداخت سود دوره‌ای و بازپرداخت اصل گواهی در سررسید را از سوی متقاضی تضمین می‌کند.

اگر متقاضی در موعد مقرر به تعهدات خود عمل نکند، ضامن باید تسویه ارزی را انجام دهد. دستورالعمل برای تاخیر در ایفای تعهدات نیز وجه‌التزام ارزی در نظر گرفته که معادل نرخ سود قطعی سالانه به‌اضافه ۶ واحد درصد است.

متعهد خرید نیز موظف است بخشی از گواهی‌ها را که تا پایان مهلت عرضه فروخته نشده‌اند، خریداری کند.

تبدیل منابع گواهی به ریال ممنوع است
یکی از محدودیت‌های اصلی دستورالعمل، ممنوعیت تبدیل ارز حاصل از صدور گواهی به ریال است. متقاضی، بانک عامل و ضامن اجازه ندارند منابع جذب‌شده را به ریال تبدیل کنند.

سپرده‌گذاری فقط از محل درآمدهای ارزی غیرصادراتی، منابع ارزی مازاد بر تعهدات صادراتی یا ارزهای دارای منشأ خارجی امکان‌پذیر است. منابع ارزی مشمول رفع تعهد صادراتی را نمی‌توان برای خرید این گواهی‌ها به کار گرفت.

سرمایه‌گذار می‌تواند ارز را به‌شکل اسکناس یا حواله در اختیار بانک عامل قرار دهد. سپرده‌گذاری، خرید و بازخرید گواهی و تسویه حاصل از آن نیز باید به‌صورت ارزی انجام شود و تسویه ریالی مجاز نیست.

تنها مانده‌های کمتر از ۵۰ واحد ارز هنگام پرداخت می‌تواند با رضایت سرمایه‌گذار به ریال تبدیل شود یا در حساب ارزی او باقی بماند.

امکان تامین مالی خریدهای خارجی
منابع جمع‌آوری‌شده می‌توانند برای انجام حواله ارزی واردات کالا و خدمات ثابت طرح به کار گرفته شوند. این امکان برای هر ثبت سفارش با مبلغ بیش از ۱۰ میلیون یورو یا معادل آن به سایر ارزها، با رعایت مقررات ارزی فراهم شده است.

متقاضی باید تا زمان سررسید گواهی، هر سه ماه یک‌بار گزارش پیشرفت طرح سرمایه ثابت یا وضعیت تأمین سرمایه در گردش را به مرکز مبادله ارائه کند.

مرکز مبادله نیز مسئول هماهنگی اجرایی، تهیه گزارش کارشناسی، پایش فرایند صدور گواهی و نظارت بر ایفای تعهدات متعهد خرید خواهد بود.

مشخصات گواهی باید پیش از عرضه اعلام شود
بانک عامل موظف است پیش از صدور گواهی، جزئیاتی مانند ارزش اسمی، حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری، دوره پذیره‌نویسی، نرخ سود قطعی، زمان پرداخت سود، نرخ بازخرید پیش از سررسید و تعهدات هر یک از ارکان را منتشر کند.

بنابراین، دستورالعمل نرخ سود واحدی برای تمام گواهی‌ها تعیین نکرده است و شرایط هر انتشار باتوجه‌به ویژگی‌های طرح و پس از تأیید بانک مرکزی مشخص خواهد شد.

بانک مرکزی با این ابزار قصد دارد منابع ارزی اشخاص حقوقی را به تأمین مالی طرح‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری هدایت کند. میزان استقبال سرمایه‌گذاران، نرخ سود گواهی‌ها و توان متقاضیان برای ایجاد درآمد ارزی کافی، از عوامل تعیین‌کننده موفقیت این سازوکار خواهند بود.

متن کامل دستورالعمل صدور گواهی سپرده مدت‌دار ارزی ویژه سرمایه‌گذاری را اینجا بخوانید.