چرا اپل تلگرام را از اپ استور حذف میکند اما ایکس را نه؟
با وجود اینکه نمونههای نقض قوانین در هر دو پلتفرم تلگرام و ایکس مشاهده شدهاند، اما اپل واکنشی متفاوت نسبت به آنها داشته است.
تلگرام چند روز پیش برای مدت کوتاهی از اپ استور اپل ناپدید شد. و همین وقفه کوتاه نیز برای اپلیکیشنی با بیش از یک میلیارد کاربر در سراسر جهان، که بهویژه در کشورهای دارای سانسور بهعنوان بستری امن برای ارتباطات استفاده میشود، اتفاقی قابلتوجه بود. اپل بعداً اعلام کرد دلیل حذف تلگرام، وجود محتوای مربوط به سوءاستفاده جنسی از کودکان (CSAM) بوده و پس از حذف این محتوا، برنامه دوباره به اپ استور بازگشت.
اما این تصمیم بار دیگر پرسشها و ابهامهایی را درباره سیاستهای مدیریت محتوای اپل و نحوه برخورد این شرکت با پلتفرمهای مختلف ایجاد کرد. یکی از نخستین نامهایی که به ذهن بسیاری رسید، X متعلق به ایلان ماسک بود؛ پلتفرمی که باوجود انتشار تصاویر جنسی تولیدشده با Grok از کودکان، همچنان در اپ استور باقی ماند. سؤال اینجاست که چرا تلگرام حذف شد، اما ایکس نه؟
سیاست دوگانه اپل در قبال تلگرام و ایکس
پاسخ این پرسش شاید بیش از آنکه فنی باشد، سیاسی باشد. «آنوپام چاندر»، استاد حقوق و فناوری دانشگاه جورجتاون، به The Verge میگوید: «وقتی سیاستهای مدیریت محتوای خود را علیه یک پلتفرم اجرا میکنید، باید تبعات سیاسی آن را نیز بپذیرید.»
هر دو پلتفرم تلگرام و ایکس در سالهای اخیر با حاشیههای متعددی روبهرو بودهاند. تلگرام که دفتر مرکزی آن در دبی قرار دارد، مدتها به داشتن رویکردی آسانگیرانه در مدیریت محتوا شناخته میشد.
در سالهای اخیر، دولتهای مختلف فشار بیشتری بر تلگرام وارد کردهاند تا برخی محتواها را حذف و محدودیتهای تازهای اعمال کند. برای مثال، این پیامرسان در سال ۲۰۱۷ پس از تهدید دولت اندونزی، حذف محتوای مرتبط با تروریسم را آغاز کرد. آلمان نیز در سال ۲۰۲۲ بهدلیل ادعای تسهیل انتشار نفرتپراکنی، احتمال مسدودسازی تلگرام را بررسی کرد.
اوضاع در سال ۲۰۲۴ به اوج رسید؛ زمانی که مقامهای فرانسه «پاول دورف»، بنیانگذار و مدیرعامل روستبار تلگرام، را به اتهام «همدستی» در فعالیتهای غیرقانونی ازجمله تراکنشهای غیرقانونی و فراهمساختن بستر انتشار محتوای سوءاستفاده جنسی از کودکان بازداشت کردند. این پرونده همچنان باز است. ماه گذشته نیز روسیه دورف را به تسهیل فعالیتهای تروریستی متهم کرد. دولت روسیه مدعی است که او اجازه میدهد جاسوسان اوکراینی از تلگرام برای برنامهریزی حملات استفاده کنند؛ ادعایی که دورف آن را قبول ندارد.
تلگرام از آن زمان سیاستهای مدیریت محتوای خود را سختگیرانهتر کرده است. این شرکت موضع خود را درباره نظارت بر پیامهای خصوصی تغییر داده، برخی قابلیتهایی را که به گفته خودش مورد سوءاستفاده قرار میگرفتند (ازجمله امکان یافتن کاربران نزدیک از نظر موقعیت مکانی و ارسال پیام به آنها) حذف کرده و در پاسخ به احکام قضایی، اطلاعات کاربران مظنون به فعالیتهای مجرمانه را ارائه میدهد. همچنین روند شناسایی و حذف محتوای غیرقانونی را تقویت کرده است.
به گفته چاندر، با وجود اهمیت نقش تلگرام، این پلتفرم از نظر سیاسی نیز دردسرساز تلقی میشود. او میگوید: «ایکس در ایالات متحده از حمایت سیاسی بسیار بیشتری نسبت به تلگرام برخوردار است.» به همین دلیل، حذف ایکس میتوانست واکنش سیاسی بسیار شدیدتری علیه اپل ایجاد کند؛ واکنشی که در مورد حذف تلگرام رخ نمیدهد. این نخستینبار هم نبود که اپل تلگرام را حذف میکرد؛ این شرکت در سال ۲۰۱۸ نیز بهدلیل نقض قوانین مربوط به CSAM، برای مدت کوتاهی تلگرام را از اپ استور حذف کرده بود.
وجود حتی یک مورد محتوای غیرقانونی میتواند برای حذف یک برنامه از فروشگاههای اپلیکیشن کافی باشد، اما بهنظر میرسد اپل در قبال جنجالهای ایکس رویکرد متفاوتی در پیش گرفته است. اواخر سال گذشته، ایکس قابلیتی را معرفی کرد که به کاربران اجازه میداد تصاویر را با استفاده از چتبات هوش مصنوعی Grok ویرایش کنند. مدت کوتاهی بعد، تصاویر دیپفیک برهنه از بزرگسالان و کودکان که با هوش مصنوعی تولید شده بودند، در این پلتفرم گسترش یافتند.
واکنشها به این اتفاق گسترده بود. نخستوزیر پیشین بریتانیا ایکس را محکوم و از قانونگذاری علیه دیپفیک حمایت کرد. اتحادیه اروپا نیز تحقیقاتی را درباره این پلتفرم آغاز نمود. گروههای مدافع حقوق کودکان خواستار حذف ایکس از اپ استور اپل و گوگل پلی شدند، اما چنین اتفاقی رخ نداد.
این موضوع حتی به شکایتهای حقوقی نیز کشیده شد. «اشلی سنت کلر»، مادر یکی از فرزندان ایلان ماسک، از ایکس شکایت کرد و مدعی شد گراک تصاویر جنسی بدون رضایت از او تولید کرده است. همچنین گروهی از نوجوانان از شرکت xAI شکایت کردند و گفتند این چتبات تصاویر جنسی از آنها در دوران کودکی تولید کرده است.
با وجود همه این فشارها، اپل ایکس را از اپ استور حذف نکرد. در عوض، این شرکت در پشتپرده با ایکس وارد مذاکره شد و درخواست کرد تغییراتی در رویکرد این شرکت اعمال شود.
اپل با شبکه اجتماعی ایلان ماسک بیشتر راه میآید
براساس نامهای که اپل برای سناتورهای آمریکایی ارسال کرده و NBC News آن را مشاهده کرده است، این شرکت پس از دریافت شکایتها و مشاهده پوشش رسانهای این رسوایی، با تیمهای ایکس و گراک تماس گرفت. اپل از توسعهدهندگان خواست برنامهای برای بهبود مدیریت محتوا ارائه کنند. این شرکت بعداً اعلام کرد ایکس «بخش عمدهای از تخلفات خود را برطرف کرده است»، اما به تیم Grok هشدار داد که در صورت اعمال نکردن تغییرات بیشتر، ممکن است برنامه از اپ استور حذف شود.
ایلان ماسک نیز در ژانویه گفت: «هرکسی از Grok برای تولید محتوای غیرقانونی استفاده کند، با همان پیامدهایی روبهرو خواهد شد که در صورت بارگذاری مستقیم چنین محتوایی متحمل میشد.» پس از آن، xAI از فردی که متهم به تولید و انتشار محتوای سوءاستفاده جنسی از کودکان با استفاده از Grok بود، شکایت کرد. بااینحال، اپل در تمام این مدت نه ایکس و نه گراک را از اپ استور حذف نکرد.
چاندر میگوید: «حذف ایکس تصمیمی است که باید در بالاترین سطح مدیریتی اپل گرفته شود؛ تصمیمی که مستلزم پذیرش پیامدهای سیاسی آن، ازجمله خشم شدید ایلان ماسک است.»
بهنظر میرسد اپل نیز از این پیامدها آگاه است. در سال ۲۰۲۲، اندکی پس از خرید توییتر توسط ماسک، او بهطور علنی اپل را متهم کرد که قصد محدود کردن این اپلیکیشن را دارد. این اختلاف در نهایت با دیدار ماسک و تیم کوک در مقر اپل و رفع آنچه «سوءتفاهم» خوانده شد، پایان یافت.
در مقابل، پاول دورف مدعی است اپل پیش از حذف تلگرام حتی با این شرکت تماس نگرفته بود. اپل نیز از اظهارنظر درباره تفاوت برخورد خود با این دو اپلیکیشن خودداری کرده است.
اپل روند تصمیمگیری درباره مدیریت محتوای اپ استور را بهشدت محرمانه نگه میدارد و به همین دلیل مشخص نیست تعامل این شرکت با توسعهدهندگان دقیقاً چگونه انجام میشود. بااینحال، اقدامات اخیر اپل نشان میدهد قوانین این شرکت تا حدی انعطافپذیر هستند؛ دستکم زمانی که پای نخستین تریلیونر جهان در میان باشد.