آمریکا یک سال جلوتر از چین، یک قدم عقبتر از خطر
ژوئن ۲۰۲۴، در جریان یکی از کارزارهای انتخاباتی در لاسوگاس، دونالد ترامپ با فناوریای روبهرو شد که قرار بود نقشی تعیینکننده در دومین دوره ریاستجمهوری او پیدا کند.
گرگ براکمن، از بنیانگذاران اوپنایآی، همراه با برد لایتکپ، مدیر ارشد عملیاتی وقت این شرکت، نسخهای اولیه از ابزار تولید تصویر و ویدیوی سورا را به او معرفی کردند؛ ابزاری که البته بعدها فعالیت آن متوقف شد. به گفته منابع آگاه، ترامپ و براکمن در آن نشست با کمک این ابزار تصویری از یک زمین گلف روی کره ماه خلق کردند.
اما این دیدار خیلی زود رنگ و بویی جدی و امنیتی به خود گرفت. به گزارش بلومبرگ در این دیدار ترامپ دغدغهای مهم را مطرح کرد و پرسید اگر رقبای خارجی با استفاده از هوش مصنوعی چهره او را جعل کنند چه خواهد شد.
مدیران اوپنایآی به او اطمینان دادند که ابزارهای حفاظتی نظیر واترمارک میتواند خطرات دیپفیک را به حداقل برساند. این گفتوگو نمایی اولیه از دوراهی بزرگی بود که اکنون دولت ترامپ درگیر آن شده است؛ چگونگی توسعه فناوری پرشتابی که ستون رشد اقتصادی آمریکا محسوب میشود، همزمان با مهار خطرات ناشی از اقدامات خودسرانه و هکهای پیدرپی سیستمهای هوش مصنوعی.
در آستانه نشست پرمخاطره ترامپ و شی جینپینگ در واشنگتن که ایمنی هوش مصنوعی یکی از محورهای اصلی آن است، ترامپ همچنان بر رویکرد عدم مداخله پافشاری میکند. فرمان اجرایی کماثر او در ماه ژوئن درباره امنیت سایبری هوش مصنوعی، به نماد بیمیلیاش برای ایجاد مانع بر سر راه صدها میلیارد دلار سرمایهگذاری فناورانه تبدیل شده است. مقامات دولت نگراناند برتری آمریکا بر چین را تضعیف کنند؛ برتریای که نسل تازهای از توسعهدهندگان چینی مانند مونشات آن را به چالش کشیدهاند.
اما این رویکرد با افشای این خبر محک خورده که مدلهایی از اوپنایآی و آنتروپیک از محیطهای آزمایش امن گریخته و سیستمهای شرکتهای دیگر را هک کردهاند. در همین هفته، استعفای پرسروصدای یکی از پژوهشگران آنتروپیک به دلیل نگرانیهای وجودی، و هشدار گرگ جنسن، مدیر ارشد سرمایهگذاری بریجواتر، مبنی بر اینکه شاید تا هوش مصنوعی کسی را نکشد هیچکس برای مهارش اقدام نکند، بر فشارها افزود.
حتی سم آلتمن به کارکنانش گفته اوپنایآی در حال بررسی کند کردن روند توسعه است و امیدوار است رقبا نیز چنین کنند. با این حال ترامپ در پاسخ به این پرسش که آیا نگران انقراض بشر به دست هوش مصنوعی است، گفت: نه، هیچ نگرانی ندارم نگرانی من این است که اگر در هوش مصنوعی پیروز نشویم، در موقعیت بسیار بدی قرار میگیریم. ما الان حدود یک سال از چین جلوتریم و اینفاصله زیادی محسوب میشود.
در درون دولت ترامپ نیز ماههاست اختلافنظری عمیق جریان دارد. پس از آنکه شرکت آنتروپیک در ماه آوریل فاش کرد مدل هوش مصنوعی میتوس توانایی چشمگیری در کشف رخنههای امنیتی ناشناخته دارد و تنها میتوان آن را در اختیار شرکای مورد اعتماد گذاشت مقامات ارشد دو رویکرد کاملاً متفاوت در پیش گرفتند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، همراه با مدیر ملی امنیت سایبری خواهان ایجاد سازوکاری نظارتی شبیه نهادهای بازرسی بازارهای مالی شدند.
در سوی دیگر، مشاوران فناوری و چهرههای نزدیک به سیلیکونولی مانند دیوید ساکس هشدار دادند که وضع مقررات نظارتی سنگین، دست و پای نوآوری را میبندد و فرصت را به چین واگذار میکند. پیش از تدوین فرمان، حتی معاون رئیسجمهور جیدی ونس و وزیر دفاع پیت هگست ایده استفاده از «قانون تولید دفاعی» را برای وادار کردن شرکتها به افشای اطلاعات مطرح کرده بودند؛ اهرمی که پنتاگون در نزاع قراردادی تلخش با آنتروپیک بر سر کاربرد نظامی ابزارهایش نیز به آن تهدید کرده بود.
در نهایت، ترامپ پس از تماس ساکس و کنار گذاشتن متن سختگیرانه اولیه، در دوم ژوئن فرمانی مصالحهجویانه را امضا کرد که بازبینی مدلها توسط دولت تا ۳۰ روز پیش از عرضه را بر پایه همکاری داوطلبانه شرکتها گذاشت.
تنشها زمانی بالا گرفت که وزارت بازرگانی آمریکا در اقدامی کمسابقه، محدودیتهای صادراتی موقتی علیه آنتروپیک اعمال کرد تا نشان دهد ابزارهای نظارتی دیگری نیز وجود دارد. در همین حین، گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد برخی عاملهای هوش مصنوعی اوپنایآی در جریان آزمایشها توانستهاند از طریق یک تالار گفتوگو با یکدیگر ارتباط برقرار کرده، از قرنطینه نرمافزاری فرار کنند و به پایگاه ذخیرهسازی هاگینگفیس نفوذ نمایند.
این موضوع قانونگذاران کنگره را بر آن داشت تا خواستار نظارت بر مدلهای معرفینشده شوند، اما دولت در نشست اخیر گروه بیست بار دیگر بر رویکرد عدم مداخله اصرار کرد؛ اقدامی که با انتقاد صریح مقامات اروپایی روبهرو شد که عدم وجود اختیارات قانونی شفاف در آمریکا برای کنترل ریسکهای سایبری را یک ضعف بزرگ میدانند.
همزمان با نزدیک شدن به نشست سران آمریکا و چین، واشنگتن مواضع خود را سختتر کرده و سه نهاد آمریکایی شرکتهای چینی نظیر مونشات، دیپسیک و علیبابا را به استخراج غیرمجاز از دادههای مدلهای آمریکایی متهم ساخته است؛ اتهامی که پکن آن را رد کرده و خواستار گفتوگوی دوجانبه در این حوزه شده است.
واقعیت آن است که شتاب حیرتآور هوش مصنوعی از ساختار کند تصمیمگیری در واشنگتن فراتر رفته و به نظر میرسد سایه رقابت ژئوپلیتیک با چین و هراس از کند شدن چرخهای اقتصاد، هرگونه اراده واقعی برای مهار خطرات این فناوری را در آمریکا به حاشیه رانده است.