امروزه یکی از اصطلاحات رایج در دنیای IT خدمات ابری است و تمام کاربران بدون اینکه بدانند روزانه با خدمات ابری سر و کار دارند. این خدمات به سرویس‌هایی اشاره دارد که بدون نیاز به زیرساخت داخلی یا سخت‌افزار، دسترسی آسان و مقرون‌به‌صرفه به برنامه‌ها را امکان‌پذیر می‌کند؛با استفاده از فضای ابری،کل کتابخانه موسیقی و فیلم جهان در جیب شماست!

بر اساس بند الف ماده ۱۰۷ قانون برنامه هفتم توسعه دستگاه‌های اجرایی مکلفند به منظور هوشمندسازی و تحقق دولت الکترونیک، قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی و قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار مراکز داده اصلی و پشتیبان خود را به زیرساخت یکپارچه ابری دولت هوشمند متصل کنند.

به موجب تبصره یک این ماده، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است تا پایان سال اول برنامه با اولویت استفاده از الگوی مشارکت عمومی – خصوصی نسبت به ایجاد، تقویت و استقرار زیرساخت یکپارچه‌ ابری دولت هوشمند اقدام کند.

آیین‌نامه اجرایی «ابر دولت» آذرماه ۱۴۰۳ در دولت چهاردهم تصویب شد. بر اساس این آیین‌نامه تمام دستگاه‌های اجرایی این فرصت را دارند که مراکز داده خود را به منظور ارزیابی به سازمان فناوری اطلاعات ایران اعلام کنند و در صورتی که حائز گواهی سطح ۳ شوند، می‌توانند به ابر دولت متصل شوند.

از طریق خدمات ابری و هوشمندسازی دولت، خدمات به جای کاغذبازی و مراجعه حضوری بر بستر اینترنت و سرورهای یکپارچه ابری ارائه می‌شوند تا سریع‌تر، ارزان‌تر و شفاف‌تر باشند.در بندهای الف، ج و ت ماده ۱۰۷ قانون برنامه هفتم توسعه بر تجمیع زیرساخت‌ها در قالب ابر دولت و پرهیز از سرمایه‌گذاری جزیره‌ای تأکید شده است. این امر بهره‌وری منابع، افزایش امنیت و کاهش هزینه‌ها را به دنبال دارد.به موجب این قانون وزارت ارتباطات با ارزیابی سطح بلوغ دستگاه‌ها مشخص می‌کند که زیرساخت آنها به ابر دولت متصل شود یا به طور کامل منتقل شود.

اما ابر دولت چیست؟

واژه «ابر دولت» یا (Cloud Government) که گاهی به معنای «دولت الکترونیک ابری» یا «حکمرانی ابری» هم به کار می‌رود به استفاده از فناوری‌های رایانش ابری (Cloud Computing) در ساختار دولت و خدمات عمومی اشاره دارد. ابر دولت یعنی دولت به جای اینکه تمام داده‌ها، نرم‌افزارها و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات خود را در سرورهای فیزیکی و پراکنده در هر سازمان نگهداری کند، آنها را به فضای ابری منتقل می‌کند.

خوشبختانه در کشورماه گام‌های تازه‌ای برای توسعه دولت هوشمند و ایجاد زیرساخت‌های یکپارچه دیجیتال برداشته شده است؛ گام‌هایی که از تکمیل مرکز داده مشهد تا راه‌اندازی زیست بوم‌های ایران بوم و مدیریت هوشمند مصرف انرژی را دربرمی‌گیرد. در جلسه نظارتی سازمان فناوری اطلاعات، سید ستار هاشمی ـ وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات بر تسریع در اجرای پروژه ابر دولت و بهره‌برداری مرکز داده مشهد در کوتاه ترین زمان ممکن تاکید کرد.

این مرکز داده یکی از زیرساخت‌های حیاتی ابر دولت به شمار می‌رود؛ زیرساختی که قرار است ظرفیت لازم برای میزبانی و پردازش و ارائه یکپارچه خدمات دیجیتال دستگاه‌های دولتی را فراهم کند و طبق تاکید وزیر ارتباطات اجرای این پروژه باید بر اساس زمان‌بندی پیش برود. درحال حاضر زیرساخت‌های حقوقی و قانونی برای اتصال ساختمان‌های سایر دستگاه‌ها به این سامانه در دست پیگیری است و در کنار این برنامه‌ها، پنجره واحد ارتباط کسب و کارها آماده شده و قرار است با سامانه نوآفرین ادغام شود؛ اقدامی که دسترسی کسب و کارها به خدمات دولتی را ساده‌تر و یکپارچه‌تر می‌کند.

در حال حاضر صرفه‌جویی در هزینه‌ها، افزایش سرعت و کیفیت خدمات به مردم، امنیت و شفافیت و تمرکززدایی از داده‌ها از مهم‌ترین مزیت‌های ایجاد دولت الکترونیک ابری به شمار می‌رود.

در بحث تمرکززدایی از داده‌ها، به جای اینکه هر وزارتخانه یا سازمان دولتی اتاق سرور مخصوص خود را داشته باشند که هزینه نگهداری، امنیت و انرژی بالایی دارد، دولت از یک زیرساخت مشترک و قدرتمند استفاده می‌کند تا از این طریق داده‌ها یکپارچه‌تر باشند.

مرکز داده مشهد یکی از زیرساخت‌های حیاتی ابر دولت به شمار می رود؛زیرساختی که قرار است ظرفیت لازم برای میزبانی و پردازش و ارائه یکپارچه خدمات دیجیتال دستگاه‌های دولتی را فراهم کند.صرفه‌جویی در هزینه‌ها نیز اهمیت دارد زیرا نگهداری از سخت‌ افزارهای گران‌قیمت برای هر سازمان دولتی بسیار پرهزینه است اما با استفاده از ابر دولت، سازمان‌ها فقط هزینه‌ مقدار فضایی که از سرویس ابری استفاده می‌کنند را می‌پردازند.

همچنین وقتی زیرساخت‌های دولتی در یک فضای ابری یکپارچه باشند، تبادل اطلاعات بین سازمان‌ها سریع‌تر انجام می‌شود و افزایش سرعت و کیفیت خدمات به مردم را به دنبال دارد. درعین حال تامین امنیت برای یک ابر دولتی متمرکز بسیار راحت‌تر و حرفه‌ای‌تر از تامین امنیت برای صدها سرور جداگانه و پراکنده در ادارات مختلف است. در صورت بروز حوادث فیزیکی مثل آتش سوزی در داخل ساختمان، داده‌های ابری در سرورهای دگیر پشتیبان‌گیری شده و از بین نخواهند رفت. در مدل ابر دولت، به دلیل آنکه فرایندها دیجیتالی و متمرکز می‌شوند، نظارت بر کارکرد سازمان‌ها و جلوگیری از فساد یا اتلاف وقت بسیار آسان‌تر می‌شود.

امروزه یکی از اصطلاحات رایج در دنیای IT خدمات ابری است. این خدمات به سرویس‌هایی اشاره می‌کند که بدون نیاز به زیرساخت داخلی یا سخت‌افزار، دسترسی آسان و مقرون‌به‌صرفه به برنامه‌ها و منابع دیگر را امکان‌پذیر می‌کند. جالب اینکه تقریبا تمامی کاربران اینترنت بدون اینکه بدانند روزانه از این خدمات استفاده می‌کنند. چه در زمان‌هایی که در حال بررسی ایمیل‌هایشان هستند یا وقتی که فایلی را با همکار و دوست خود به اشتراک می‌گذارند.

خدمات ابری، انقلابی در دنیای فناوری اطلاعات به شمار می‌رود. Cloud Services یا خدمات ابری مجموعه‌ای از سرویس‌ها بر اساس معماری پردازش ابری است که بر بستر اینترنت ارائه می‌شود. ابر دولت چند سالی است که در دنیا به عنوان یک خدمت اثبات شده برای الکترونیک کردن دولت‌های بزرگ استفاده می‌شود.

ابر دولت یعنی هوشمندسازی دولت و از طریق آن خدمات به جای کاغذبازی و مراجعه حضوری بر بستر اینترنت و سرورهای یکپارچه ابری ارائه می‌شوند تا سریع‌تر، ارزان‌تر و شفاف‌تر باشند.

امروز خدمات ابری (Cloud Services) به قدری در تار و پود زندگی روزمره ما تنیده شده‌ که شاید حتی متوجه استفاده از آنها نباشیم. با استفاده از فضای ابری iCloud، عکس‌های شما بلافاصله در فضای ابری ذخیره می‌شوند و اگر قبلا باید سی‌دی یا دیسک می‌خریدیم تا فایل‌های موسیقی دانلود شده را در آن ذخیره کنیم، اکنون تحت تاثیر فضای ابری با سرویس‌هایی مثل Spotify و Netflix یا پلتفرم‌های نمایش خانگی داخلی مثل فیلیمو کل کتابخانه موسیقی و فیلم جهان در جیب شما قرار دارد.