تا به حال پیش آمده از سیم‌کارت خود مدت طولانی استفاده نکرده باشید؟ اگر هیچ فعالیت ارتباطی با سیم‌کارت خود نداشته باشید،‌طبق قوانین مخابراتی کشور، سیم‌کارت شما وارد مرحله سلب امتیاز می‌شود، البته این فرایند به شکل مرحله‌ای اتفاق می‌افتد ولی می‌توانید یکسری کارها انجام دهید که سیم‌کارتتان غیرفعال نشود.

سیم‌کارت‌هایی که برای مدت طولانی مورد استفاده قرار نگیرد ممکن است مشمول سلب امتیاز شوند و مالکیت آنها از دارنده سیم‌کارت سلب شود. اگر مدت طولانی از سیم‌کارت خود استفاده نکنید، یعنی هیچ فعالیت پولی یا ارتباطی نداشته باشید، طبق قوانین مخابراتی ایران،سیم‌کارت شما وارد مرحله سلب امتیاز می‌شود.این فرآیند که معمولا به صورت مرحله‌بندی شده اتفاق می‌افتد که شامل یکطرفه شدن، دوطرفه شدن و سلب امتیاز می‌شود.

غیرفعال شدن موقت (یک‌طرفه شدن)

در این مرحله ابتدا سیم‌کارت شما «یک‌طرفه» می‌شود؛ یعنی امکان تماس گرفتن یا ارسال پیامک را ندارید اما ممکن است همچنان بتوانید تماس‌های دریافتی داشته باشید البته به شرطی که اعتبار داشته باشید و اپراتورها معمولا پیامک‌هایی مبنی بر هشدار عدم استفاده برای شما می‌فرستند.

غیرفعال شدن کامل (دوطرفه شدن)

اگر پس از گذشت مدتی که به طور معمول بین ۳ تا ۶ ماه است،هیچ فعالیتی تماس خروجی،ارسال پیامک یا شارژ اعتبار نداشته باشید،اپراتور سیم‌کارت شما را به طور کامل از شبکه خارج و «دوطرفه» می‌کند. دراین مرحله سیم‌کارت شما کاملا قطع شده و عملا دیگر آنتن نمی‌دهد.

سلب امتیاز (دائمی)

اگر باز هم برای مدتی طولانی‌تر مثلا یک سال یا بیشتر بسته به شرایط اپراتور،سیم‌کارت را فعال نکنید یا تمدید نکنید،اپراتور حق دارد امتیاز آن شماره را از شما بگیرد.در این صورت آن شماره برای همیشه از مالکیت شما خارج می‌شود.اپراتور می‌تواند همان شماره را به یک مشترک جدید واگذار کند.

سیم‌کارت‌های بلااستفاده یا سیم‌کارت‌های مجهول‌الهویه و رها شده می‌توانند مشکلات جدی امنیتی، حقوقی و حتی اقتصادی ایجاد کنند. در ایران با توجه به قوانین رگولاتوری (سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی)، نگهداری این سیم‌کارت‌ها چالش‌های مختلفی را به همراه دارد.

سیم‌کارت‌های بلااستفاده یا سیم‌کارت‌های مجهول‌الهویه و رها شده می‌توانند مشکلات جدی امنیتی،حقوقی و حتی اقتصادی ایجاد کنند.

از جمله چالش‌های موجود می‌توان به سوءاستفاده‌های مجرمانه و کلاهبرداری اشاره کرد.اگر سیم‌کارتی به نام شما باشد اما از آن استفاده نکنید یا در کشو رها شده باشد ممکن است کلاهبرداران با دسترسی به سیم‌کارت شما،پیامک‌های تایید مربوط به حساب‌های بانکی،اپلیکیشن‌های پرداخت یا شبکه‌های اجتماعی را دریافت کنند.

از سیم‌کارت‌های رها شده اغلب برای تماس‌های کلاهبرداری مثل فیشینگ، تماس‌های تهدیدآمیز یا کلاهبرداری‌های تلفنی استفاده می‌شود. در صورت وقوع جرم از آنجا که سیم‌کارت به نام شما ثبت شده است،اولین کسی که تحت پیگرد قانونی قرار می‌گیرد،شما هستید و اثبات اینکه از آن سیم‌کارت استفاده نمی‌کنید یک پروسه طولانی و دشوار را در پی دارد.

صرفنظر از این مساله، مسئولیت‌های قانونی و حقوقی مالکیت سیم‌کارت را هم باید درنظر گرفت.بر اساس قوانین ایران،مالک سیم‌کارت در برابر تمام فعالیت‌هایی که با آن خط انجام می‌شود، مسئول است زیرا اگر با خط شما پیامک‌های انبوه تبلیغاتی، توهین‌آمیز یا کلاهبرداری ارسال شود، مسئولیت حقوقی آن بر عهده صاحب خط است و جزو جرایم سایبری به شمار می‌رود.

یکی دیگر از مشکلات حقوقی، دسترسی به حساب‌های کاربری است.بیشتر پلتفرم‌ها مثل تلگرام و واتس‌اپ با شماره تلفن بازیابی می‌شوند.اگر کسی به این سیم‌کارت دسترسی پیدا کند عملا می‌تواند به تمام اکانت‌های متصل به آن شماره دسترسی پیدا کند.

اگر نمی‌خواهید شماره خود را از دست بدهید، کافی است هر چند ماه یکبار کارهای ساده‌ای انجام دهید. مثلا با برقراری یک تماس کوتاه با یک دوست یا ارسال یک پیامک ساده و حتی خرید یک شارژ کوچک یا بسته اینترنتی جلوی غیرفعال شدن آن را بگیرید.

سیم‌کارت‌ها به عنوان یکی از مولفه‌های احراز هویت در سیستم‌های دولتی و پستی عمل می‌کنند از این رو داشتن سیم‌کارت‌های متعدد بلااستفاده ممکن است باعث تداخل در اطلاعات هویتی شما در سامانه‌های ملی شود یا در فرآیندهایی که نیاز به «کد ملی متصل به شماره همراه» دارند، ابهام ایجاد کند.

اگر سیم‌کارت شما دائمی باشد، آبونمان و هزینه‌های ماهانه همچنان در حال افزایش است و می‌تواند باعث بدهی کلان و حتی مسدود شدن کد ملی شما در سامانه‌های مخابراتی شود.

چه کارهایی می‌توانید انجام دهید تا سیم‌کارتتان غیرفعال نشود؟

اگر نمی‌خواهید شماره خود را از دست بدهید کافی است هر چند ماه یکبار کارهای ساده‌ای انجام دهید.مثلا با برقراری یک تماس کوتاه با یک دوست یا ارسال یک پیامک ساده و حتی خرید یک شارژ کوچک یا بسته اینترنتی جلوی غیرفعال شدن آن را بگیرید و طول عمر سیم‌کارت را تمدید کنید.

یک نکته مهم

اگر سیم‌کارت شما «دائمی» شد، قانون کمی متفاوت است. اگر صورتحساب خود را پرداخت نکنید، سیم‌کارتتان قطع می‌شود ولی اگر پرداخت کنید حتی بدون استفاده سیم‌کارت شما فعال باقی است.

درصورتی که مدتی است از سیم‌کارتتان استفاده نکرده‌اید، همین امروز آن را داخل گوشی بگذارید و یک تماس یا پیامک تست انجام دهید تا از وضعیت فعال بودن آن مطمئن شوید.اگر هم پیامی مبنی بر قطع شدن دریافت کرده‌اید،سریعا به دفاتر خدمات اپراتور همراه اول، ایرانسل یا رایتل مراجعه کنید.

وقتی سیم‌کارتتان به دلیل بدهی یا بیکار ماندن خط بلااستفاده شود،اپراتورها ممکن است دست به کار شوند و شماره شما را تخلیه کنند.در این حالت سیم‌کارت از مالکیت خارج و به شخص دیگری واگذار می شود.وقتی سیم‌کارت شما به دلیل مسایلی نظیر بدهی یا بیکار ماندن خط بلااستفاده شود،اپراتورها ممکن است دست به کار شوند و شماره شما را تخلیه کنند.در این حالت سیم‌کارت از مالکیت خارج می‌شود و ممکن است به شخص دیگری واگذار شود.البته طبق مقررات،اپراتور باید قبل از تخلیه دو اخطار رسمی بدهد و سپس شماره را وارد چرخه واگذاری ببرد.

در خطوط دائمی،ابتدا قبض صادر می‌شود و آخر هر دوره باید پرداخت شود.بعد اپراتور پیامک اخطار می‌دهد و سپس تماس خروجی و بعد ورودی را می‌بندد و اگر تا ۳۶۵ روز مقاومت کنید و بدهی باقی بماند،سیم‌کارت تخلیه کامل می‌شود ولی اگر قبل این کار بدهی را صاف کنید، خط بعد چند ساعت دوباره زنده می شود.

در مورد خطوط اعتباری، اگر خط به مدت ۹۰ روز هیچ تراکنشی نداشته باشد، اپراتور می‌تواند خط را تخلیه کند ولی اگر کسی به هر علت مثل مسافرت خارجی مدتی به سیم‌کارتش دسترسی نداشته باشد، در این شرایط باید به اندازه کافی شارژ در سیم‌کارت داشته باشید تا اپراتور بتواند هزینه‌های نگهداری شبکه را وصول کند و سیم‌کارت تخلیه نشود.

خوشبختانه روش‌های متنوعی برای شارژ کردن سیم‌کارت وجود دارد و شما می‌توانید حتی از خارج کشور هم خط اعتباری خود را به طور مرتب شارژ کنید تا سلب امتیاز نشود.

یک توصیه مهم برای دارندگان سیم‌کارت‌هایی که از آن دیگر استفاده نمی‌کنند این است که با مراجعه به سامانه‌های رسمی اپراتورها مثل سامانه استعلام تعداد خطوط سازمان تنظیم مقررات به آدرس mobilecount.cra.ir از تعداد دقیق سیم‌کارت‌هایی که به اسم شماست مطلع شوید. سپس اگر سیم‌کارتی دارید که نیازی به آن ندارید، حتما با مراجعه به دفاتر پیشخوان دولت یا اپلیکیشن‌های رسمی اپراتورها،آن را سلب امتیاز کنید.صرف خاموش کردن گوشی یا درآوردن سیم‌کارت کافی نیست زیرا سیم‌کارت همچنان در شبکه فعال است و به نام شما باقی می‌ماند.