نبرد ایران با متجاوزان آمریکا و رژیم صهیونیستی آزمونی دیگر برای وزارت ارتباطات در حوزه سرویس‌های بومی‌ بود آزمونی که این وزارتخانه را سربلند نکرد.

حدود دو ماه پیش بود که در پی بروز ناآرامی‌های داخلی در کشور و نقش آفرینی فعال سرویس‌های اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و آمریکا در تبدیل اعتراضات معیشتی بازاریان به اغتشاشات و خرابکاری‌های گسترده در سطح ملی، کشور در وضعیت تهدید امنیتی قرار گرفت و در همین راستا، برخی محدودیت‌های موقت بر دسترسی به اینترنت و سرویس پیامک اعمال شد.

این اقدام با تصمیم مراجع ذی‌صلاح و به‌منظور حفاظت از امنیت ملی و شناسایی و خنثی سازی هسته‌های بحران آفرین تروریستی در شرایط بحرانی صورت گرفته بود.

در چنین شرایطی بود که در نخستین روزها کلیه ارتباطات داخلی و خارجی قطع و در ادامه به مرور زمان، برخی محدودیت‌ها برداشته شد. از همین روی، کاربران در روزهای ابتدایی بهمن ماه فرصت آن را یافتند که از سرویس‌های دیجیتال داخلی برای رفع نیازهای روزمره خود بهره ببرند و میزان تاب آوری زیرساخت شبکه ملی اطلاعات نیز مورد ارزیابی قرار گیرد.

به عبارت دیگر، در دوره محدودیت اینترنت بین‌الملل، فضای عمومی کشور با یک آزمون عملی کم‌سابقه مواجه شد؛ آزمونی که نه فقط به زیرساخت‌های فنی، بلکه به کیفیت حکمرانی دیجیتال، میزان آمادگی نهادی و بلوغ اکوسیستم خدمات داخلی مربوط می‌شد. در این مقطع، توجه افکار عمومی، فعالان اقتصاد دیجیتال و حتی کاربران عادی بیش از هر زمان دیگری متوجه «عملکرد پلتفرم‌های داخلی» و «تاب‌آوری شبکه ملی اطلاعات» شد.

بسیاری از پرسش‌ها از سطح مباحث نظری و اسنادی عبور کرد و به سطح تجربه زیسته کاربران رسید.

به زعم برخی کارشناسان، این شرایط، شبکه ملی اطلاعات را از یک پروژه بلندپروازانه، به یک واقعیت ملموس در زندگی روزمره مردم تبدیل کرد و در چنین فضایی، تمایز میان «ظرفیت‌های طراحی‌شده» و «شیوه اجرای تصمیم‌ها در بحران» اهمیت مضاعف پیدا می‌کند.

اکنون و پس از گذشت حدود ۲ ماه، از وقایع دی ماه ۱۴۰۴ و عبور از وضعیت اضطراری قطع اینترنت، کشور بار دیگر و با تجاوز نظامی آمریکا و رژیم اشغالگر قدس به خاک جمهوری اسلامی ایران، وارد وضعیت بحرانی دیگری شد.

بر همین اساس، از تاریخ ۹ اسفند و با آغاز تهاجم نیروهای متجاوز، بار دیگر دسترسی کاربران به اینترنت بین الملل محدود شد و زیرساخت‌ها و پلتفرم‌های داخلی در فاصله کوتاهی با قطعی پیشین، بار دیگر در معرض آزمون تاب آوری قرار گرفتند.

در بازه زمانی دی ماه، بسیاری از مسئولان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اظهار داشتند که شرکت‌های دانش بنیان، دانشجویان، بخش‌های دولتی و خصوصی از سالیان گذشته تلاش کرده و زیرساخت‌هایی به صورت کاملاً بومی در کشور ایجاد نموده‌اند، در حوزه‌های مختلف سکوهای بومی مشغول خدمات دهی هستند و مردم می‌توانند برای رفع نیازهای گوناگون خود از آن‌ها استفاده کنند.

این در حالی است که با وجود اظهارات مطرح شده، به نظر می‌رسد که تلاش‌های صورت گرفته وزارت ارتباطات در ایجاد حمایت و توسعه زیرساختهای بومی در این حوزه پاسخگوی نیاز کاربران نبوده و گزارش‌ها درباره اختلالات به وجود آمده برای سرویس‌های بومی در وضعیت موجود همواره سبب بروز مشکلاتی برای کاربران شده است؛ امری که بیانگر نیاز مبرم کشور به تقویت زیرساخت داخلی، سرویس‌های بومی همچون موتور جست‌وجو و پیام‌رسان قوی و در نگاهی کلی، توسعه هرچه بیشتر شبکه ملی اطلاعات از سوی این وزارتخانه است.

بر همین اساس و به عنوان نمونه، عملکرد موتور جستجوی ایرانی که در دوره پیشین قطع اینترنت بین الملل سبب انتقادات گسترده در میان کاربران شده بود، در وضعیت کنونی نیز شرایط مشابهی دارد و در ارائه سرویس به کاربران موفق ظاهر نشده است این مشکل نشان از عدم عزم و اراده وزارت ارتباطات برای رفع این مشکل و دغدغه تکراری دارد.

از سوی دیگر، استفاده گسترده کاربران از پیام‌رسان‌های داخلی پس از قطع اینترنت بین‌الملل در پاره ای از موارد، پلتفرم‌های مذکور را وادار به اعمال محدودیت در ارسال فایل برای کاربران می کند.

از همین رو این محدودیتها بار دیگر توجه ها را به سمت عملکرد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در حوزه حمایت و تقویب سرویس های بومی و شبکه ملی اطلاعات جلب کرده و مطالبه منتقدان بار دیگر این وزارتخانه را نشانه گرفته است.

به عقیده کارشناسان، نقایصی از این دست، نشان‌دهنده فاصله میان تبلیغات و واقعیت عملی در حوزه فناوری اطلاعات است و بیانگر نیاز مبرم به تقویت زیرساخت‌های فنی، افزایش ظرفیت سخت‌افزاری و بهبود مدیریت منابع در شرایط بحرانی است.

در نهایت، این آزمون‌ نشان داد که پیشرفت در حوزه فناوری اطلاعات نه تنها به توسعه زیرساخت‌های بومی، بلکه به توانمندی عملیاتی، انعطاف‌پذیری و مقاومت در برابر فشارهای خارجی بستگی دارد و این موضوع، چالشی جدی برای حکمرانی دیجیتال کشور محسوب می‌شود.

چالشی که همواره علیرغم تذکر فعالان حوزه فناوری اطلاعات به مسئولان ذیربط برطرف نشده و این بی توجهی در برهه های حساسی مانند شرایط پیش رو بیش از پیش خود را نشان می‌دهد و این سوال را مطرح می کند که چرا وزارت ارتباطات عزم جدی برای برطرف کردن این مشکلات ندارد؟