زیرساخت داخلی نسخه واحد برای همه کسبوکارها نیست
انتقال به زیرساخت و سرورهای داخلی برای همه کسبوکارها نسخه واحد و موفقیت آمیزی نیست. برخی با این کار از گوگل حذف میشوند و برخی کسب و کارهای کوچکتر از عهده هزینههای این مهاجرت بر نمیآیند. توسعه زیرساخت داخلی هرچند میتواند بخشی از مشکلات برخی کسبوکارهای وبمحور را کاهش دهد، اما راهحلی برای آسیبهای گسترده اقتصاد دیجیتال ناشی از قطع اینترنت و میلیونها کسبوکار خردی که معیشتشان به شبکههای اجتماعی وابسته است، نبوده و نیست.
سه بار قطعی اینترنت در سال ۱۴۰۴ و روند دو ماه قطع اینترنت که به سال ۱۴۰۵ هم رسید، دوباره بحث درباره مهاجرت کسبوکارها به زیرساخت و سرورهای داخلی را داغ کرده است. محمد مظفری کارشناس اینترنت و اقتصاد دیجیتال معتقد است این راهکار نه برای همه کسبوکارها مناسب است و نه میتواند جایگزینی برای دسترسی آزاد و پایدار به اینترنت باشد.
محمد مظفری، در گفتوگو با پیوست با اشاره به بلوغ زیرساخت دیتاسنتری کشور نسبت به دهه ۹۰ میگوید: امروز میزبانی داخلی از نظر فنی بهمراتب قابلاتکاتر از گذشته است و میتواند برای برخی کسبوکارها گزینهای عملیاتی باشد. اما این به معنای مناسب بودن آن برای همه نیست. برخی کسبوکارها در ازای انتقال به زیرساخت داخلی، بخشی از مزایا را به دست میآورند و همزمان بخشی از مزیتهای خود را از دست میدهند. دسترسی سریعتر و پایدارتر کاربران داخل کشور مزیت اصلی است. اما در مقابل برخی کسبوکارها ممکن است رتبه و اعتبار خود در موتورهای جستوجوی بینالمللی را از دست بدهند. این انتخاب باید بر اساس مدل کسبوکار هر شرکت انجام شود.
به گفته مظفری، کسبوکارهایی که وابستگی بالایی به موتورهای جستوجو و ورودی ارگانیک از گوگل دارند، در صورت انتقال کامل به زیرساخت داخلی ممکن است بخشی از اعتبار و جایگاه خود را در نتایج جستوجوی بینالمللی از دست بدهند و اثر این تصمیم برای همه یکسان نیست. برای نمونه پلتفرمی مانند اسنپفود که عمدتاً مصرفکننده داخلی دارد، احتمالاً پایداری دسترسی داخلی برایش مهمتر از ورودی گوگل است. اما برای فروشگاههای آنلاین یا کسبوکارهایی که مشتری از طریق جستوجوی گوگل به آنها میرسد، از دست رفتن رتبه در موتورهای جستوجو میتواند خسارت جدی ایجاد کند.
وبسایت جای اینستاگرام را برای کسبوکارهای خرد نمیگیرد
مظفری همچنین در پاسخ به اینکه آیا توسعه چنین راهکارهایی میتواند تصمیمگیری برای قطع اینترنت را برای سیاستگذاران آسانتر کند و به نوعی به عادیسازی وضعیت موجود منجر شود، توضیح میدهد: ممکن است این اقدامات کمی هزینه تصمیمگیری برای محدودسازی اینترنت را کاهش دهد، اما واقعیتهای کشور از قطعی اینترنت آبان ۹۸ تا کنون نشان میدهد وضعیت کسبوکارها پارامتر تعیینکنندهای در تصمیم نهادهای تصمیمگیر برای قطع اینترنت نیست. در کنار نقد و مطالبهگری درباره حق دسترسی آزاد به اینترنت، باید برای کاهش آسیب به مردم و کسبوکارها نیز راهکار داشت و باید کاری کرد تا حداقل سرویسهای حیاتی و روزمره مردم از کار نیفتند.
به اعتقاد مظفری، انتقال به سرور داخلی در بسیاری موارد نه از سر انتخاب، بلکه واکنش اجباری کسبوکارها به شرایط بازار و محدودیتهای محیطی است. او اضافه میکند: بسیاری از کسبوکارها ممکن است اساساً با این مسیر موافق نباشند اما وقتی چند دوره قطعی و اختلال را تجربه میکنند و بقای خود را در خطر میبینند، ناچار به تغییر زیرساخت میشوند.
او همچنین تاکید میکند راهکار انتقال به وبسایت و زیرساخت داخلی اساساً برای بخش بزرگی از اقتصاد خرد دیجیتال قابلکاربرد نیست و میگوید: کسبوکارهای خرد و خانگی که بر بستر شبکههای اجتماعی فعالیت میکنند، نمیتوانند به سادگی جایگزین وبسایتی برای فعالیت خود ایجاد کنند. یک فروشنده خرد اینستاگرامی برای مهاجرت به وبسایت باید هزینه طراحی سایت، سئو، تولید محتوا، بازاریابی و جذب ترافیک را بپردازد. وقتی میلیونها نفر معیشتشان به شبکههای اجتماعی وابسته است، راهاندازی سرور داخلی کمکی به آنها نمیکند. این افراد نه زمان دارند، نه سرمایه و نه زیرساخت لازم برای مهاجرت به وبسایت مستقل. این مدل اساسا با فروش در شبکه اجتماعی متفاوت است. مثلا دیجیکالا نمیتواند مدل فروش خود را روی اینستاگرام بنا کند، همانطور که یک کسبوکار خانگی هم بهسادگی نمیتواند مدل فروش اینستاگرامی را به وبسایت منتقل کند. اینها دو مکانیزم متفاوت برای دو مقیاس متفاوت از کسبوکار هستند.
واقعیت این است تا زمانی که سیاستگذاران تفاوت میان نیازهای اقتصاد دیجیتال و نگاه فنی-حاکمیتی به زیرساخت را درک نکنند، شکاف میان تصمیمگیران و فعالان این حوزه پابرجا خواهد ماند. راهکارهای زیرساختی مانند میزبانی داخلی تنها میتوانند بخشی از مشکلات کسبوکارهای وبمحور را کاهش دهند و پاسخگوی آسیب گسترده واردشده به اقتصاد دیجیتال مبتنی بر شبکههای اجتماعی نیستند.