بیش از ۴۰ درصد استارت‌آپ‌های نوپای حوزه فناوری اطلاعات در سال گذشته با افت شدید گردش مالی روبه‌رو شده‌اند. همین مساله دلیلی شده تا کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی ایران به تدوین برنامه‌ای برای حمایت و احیای کسب‌وکارهای آسیب‌دیده بپردازد. این بسته حمایتی قرار است تا پایان پاییز ۱۴۰۵ نهایی شود.

فرشید شکرخدایی، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی ایران، می‌گوید که این کمیسیون برای استارت‌آپ‌های نوپا یا تازه‌تاسیسی که در ماه‌های اخیر به دلیل شرایط اقتصادی و نوسانات ارزی آسیب دیده‌اند برنامه حمایتی در دست تدوین دارد.

او در این‌باره توضیح می‌دهد: این برنامه با عنوان پیشنهادی «پکیج احیای استارت‌آپ‌های آسیب‌دیده حوزه فناوری» شامل استمهال تسهیلات، تزریق سرمایه بذری از طریق صندوق‌های مشترک بخش خصوصی، و ارائه خدمات منتورینگ و شبکه‌سازی است. زمان حدودی تدوین نهایی آن، اواخر پاییز ۱۴۰۵ خواهد بود. بررسی ما نشان می‌دهد که بیش از ۴۰ درصد استارت‌آپ‌های نوپا در حوزه آی‌تی در سال گذشته با کاهش شدید گردش مالی مواجه شده‌اند. لذا راهکار ما نه تنها حمایت مالی فوری، بلکه ایجاد اکوسیستم پایدار از طریق اتصال این شرکت‌ها به زنجیره تامین بزرگ‌تر صنایع است تا وابستگی به منابع دولتی کاهش یابد.

رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی ایران همچنین توضیح می‌دهد: این برنامه‌ها با حمایت بخش‌های دولتی از جمله معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، وزارت اقتصاد و دارایی (به ویژه کارگروه اقتصاد دیجیتال) و صندوق نوآوری و شکوفایی در حال پیگیری است. حمایت دولت در این برنامه‌ها به صورت ملموس دیده می‌شود. برای مثال، از طریق اعتبار مالیاتی برای هزینه‌های تحقیق و توسعه (R&D) طبق قوانین موجود و تخصیص بخشی از درآمدهای مالیاتی به پروژه‌های فناورانه از جمله این حمایت‌ها هستند.

شکرخدایی یکی از مهم‌ترین مسائل مورد بررسی در این کمیسیون را چالش‌های تامین مالی بلندمدت و کوتاه‌مدت بنگاه‌های فناور و دانش‌بنیان می‌داند. به گفته او نرخ بالای تورم و هزینه‌های سرمایه‌گذاری در حوزه آی‌تی، دسترسی به تسهیلات بانکی را دشوار کرده و بسیاری از شرکت‌ها با مشکل نقدینگی مواجه هستند.

او با اشاره به گزارش‌های اتاق بازرگانی می‌گوید: سهم تامین مالی از طریق بازار سرمایه برای بخش فناوری کمتر از ۲۵ درصد کل تامین مالی کشور است که این رقم با پتانسیل واقعی اکوسیستم استارت‌آپی ایران فاصله زیادی دارد.

رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی ایران، با توضیح اینکه مسائل مربوط به ضمانت‌نامه‌ها، بیمه اعتباری و جذب سرمایه‌گذاری خارجی در شرایط تحریم هم از جمله موضوعات کلیدی هستند که کمیسیون به طور مستمر پیگیری می‌کند، اضافه می‌کند: نقد ما به وضعیت موجود این است که تمرکز بیش از حد بر تسهیلات بانکی، بدون توسعه ابزارهای نوین مانند صندوق‌های جسورانه (VC) و کرادفاندینگ، باعث شده بسیاری از پروژه‌های فناورانه به دلیل کمبود سرمایه اولیه یا میانی متوقف شوند. برای حل این مشکلات، کمیسیون طرح‌ها و برنامه‌های مشخصی را در دست اجرا و تدوین دارد.

او یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها را، توسعه بازار تامین مالی جمعی و ابزارهای بدهی مبتنی بر فناوری می‌داند که زمان حدودی تدوین و نهایی‌سازی آن تا پایان تابستان ۱۴۰۵ پیش‌بینی می‌شود. او ادامه می‌دهد: جزئیات این برنامه شامل ایجاد پلتفرم‌های آنلاین برای اتصال سرمایه‌گذاران خرد به استارت‌آپ‌های آی‌تی، با تمرکز بر حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، فین‌تک و اقتصاد دیجیتال است. همچنین، طرح «میز خدمت سرمایه‌گذاری فناوری» در اتاق توسط کمیسیون دانش بنیان اتاق راه‌اندازی شده است که به عنوان نقطه تماس واحد برای سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی عمل کند.

شکر خدایی با تاکید بر اینکه این برنامه‌ها با نقد سازنده به قوانین فعلی همراه است، می‌گوید: برای مثال، پیشنهاد کرده‌ایم معافیت‌های مالیاتی برای سرمایه‌گذاری در صندوق‌های فناوری افزایش یابد تا جذابیت بیشتری ایجاد شود. راهکار عملی ما، همکاری نزدیک با بورس و فرابورس برای دسترسی سریع‌تر شرکت‌های دانش‌بنیان و کاهش بوروکراسی اداری است.

با این حال او بر این باور است که هماهنگی بین‌سازمانی هنوز نیاز به تقویت دارد و باید موانع قانونی برای مشارکت مستقیم بخش خصوصی در تصمیم‌گیری‌های حمایتی برداشته شود. راهکار پیشنهادی او، تشکیل کمیته مشترک دائمی بین اتاق بازرگانی، معاونت علمی و وزارت اقتصاد است تا برنامه‌ها با سرعت بیشتری اجرا شوند و نتایج ملموس‌تری در رشد اقتصادی دیجیتال کشور به دست آید.